Қазақша рефераттар

Қарахан мемлекеті туралы қазақша реферат

Қарахан мемлекеті туралы

Қарахан мемлекеті — Орталық Азия тарихындағы түркі мемлекеттерінің бірі. Төменде оның өмір сүрген уақыты, аумағы, саяси оқиғалары және діни-мәдени өзгерістері қысқаша әрі жүйелі түрде берілген.

Өмір сүрген уақыты

940–1212 жж.

Орталығы

Баласағұн

Негізгі аймағы

Жетісу және Шығыс Түркістанның бір бөлігі

Тайпалық негізі

Қарлұқ, чигил, яғма және т.б.

Территориясы және тайпалық құрамы

Мемлекет негізінен Жетісу аумағында және Шығыс Түркістанның бір бөлігінде қалыптасты. Саяси тірегі түркі тайпалары болды: қарлұқ, чигил, яғма және басқа да тайпалар.

Билеушілері

Сатұқ Боғра-хан (915–955)

Сатұқ Боғра-хан Қарахан мемлекетінің негізін қалаушы ретінде белгілі. Оның дәуірі мемлекет тарихындағы іргелі бетбұрыстардың басталуымен ерекшеленеді.

Деректерде кездесуі

Араб тіліндегі кейбір деректемелерде Қадыр-ханның Қотанды (Хотанды) иеленгені туралы мәліметтер кездеседі. Бұл деректер Қарахан билігінің өңірлік ықпалын түсінуге мүмкіндік береді.

Сыртқы саясаты және негізгі оқиғалар

  1. 1

    990 жылы Саманилер әмірлері арасындағы бүліктер мен биліктің әлсіреуін пайдаланған Хасан (Харун) Боғра-хан Испиджабты басып алды.

  2. 2

    992 жылы қарахандықтар Саманилердің астанасы Бұқараны алды. Алайда бұл жеңіс ұзаққа созылмай, олар Бұқарамен қоса Самарқандты да тастап, Жетісуға шегінуге мәжбүр болды.

  3. 3

    992 жылы Хасанның ұлы Жүсіп Қадыр-хан Қотанды басып алды.

  4. 4

    999 жылы Қарахан билеушісі Насыр ибн Әли Саманилер билеушісі Нұх ибн Мансұрды және оның ұлы Абд әл-Мәлікті тұтқынға алды.

  5. 5

    Саманидтік Әбу Ибраһим Исмаил селжұқтармен одақ құрып, біріккен күштері 1004 жылғы Самарқанд түбіндегі шайқаста қарахандықтарды жеңгенімен, Саманилер Мәуереннахрдағы билігін сақтап қала алмады.

  6. 6

    1005 жылы Әбу Ибраһим қайтыс болғаннан кейін, Мәуереннахр толықтай қарахандардың қолына өтті.

Діни наным-сенімдері және мәдени өзгерістер

Қарахан әулетінің ислам дінін қабылдауы мемлекет тарихындағы ең маңызды оқиғалардың бірі болды. 955 жылы Сатұқ Боғра-хан исламды қабылдайтынын жариялады. Ал 960 жылы Қарахан мемлекетінің Жетісу аймағында 200 мың отбасы исламды қабылдағаны айтылады.

Нәтижесі

Осы өзгерістердің нәтижесінде Қарахан мемлекеті тұсында мұсылмандық мәдениет кеңінен таралып, қоғамдық-саяси өмірге жаңа бағыт берді.