Төлем айналымы түсінігі
Кіріспе
Ақша-несие саясаты — мемлекеттің экономиканы реттеу саясатының маңызды бағыттарының бірі. Әсіресе оның төлем балансын қамтамасыз етудегі рөлі айрықша: ақша ағындарының тұрақтылығы, сыртқы экономикалық байланыстардың теңгерімі және қаржы нарығындағы сенім осы саясаттың сапасына тікелей тәуелді.
Негізгі ұғым
Ақша-несие саясаты нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас бөлігі болып табылады.
Іске асыру тетігі
Қазақстан Республикасында бұл саясат ҚР Ұлттық Банкі арқылы жүзеге асырылады: банк пайыздық мөлшерлемелерді, валюта бағамын және төлем қабілеттілігіне ықпал ететін құралдарды пайдаланады.
Бағытталуы
- Ақша массасының көлемін ұлғайтуға (кеңейту) бағытталуы мүмкін.
- Немесе ақша ұсынысын қысқартуға (шектеу) бағытталуы мүмкін.
Негізгі мақсаттар
Төлем айналымының қалыптасуы мен тиімді жұмыс істеуі — ақша-несие саясатының басты мақсаттарының бірі. Сонымен бірге бұл саясатқа инфляцияны тежеу және қаржы нарығының тұрақтылығын бақылау сияқты міндеттер де жүктеледі.
Инфляциялық қысымды төмендету
Баға тұрақтылығын қолдау — ұзақмерзімді өсімнің алғышарты.
Қаржы нарығының тұрақтылығы
Төлем жүйелері мен өтімділіктің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.
Қайшылық: өсім мен инфляция арасындағы тепе-теңдік
Айырбас бағамының икемділігін сақтап тұру да үлкен жауапкершілік жүктейді. Бұл мақсаттарды бір мезгілде шешу әрдайым оңай емес: экономикалық өсім үшін несие экспансиясы қажет болуы мүмкін, ал инфляцияны тежеу үшін керісінше — несиелік рестрикция, яғни ақша массасын шектеу талап етіледі.
Өсу логикасы
Несиелеуді кеңейту өндіріс пен инвестицияны жандандыруы мүмкін.
Тұрақтылық логикасы
Ақша ұсынысын шектеу инфляциялық тәуекелдерді төмендетуге көмектеседі.
Үйлесімді саясаттың қажеттілігі
Сондықтан ақша-несие саясаты әдетте тұрақты бюджет саясаты, төлем балансы және салық саясатымен өзара тығыз байланыста жүргізіледі. Үйлесімділік болмаған жағдайда бір бағыттағы шешім екінші бағыттағы мақсаттарға қысым түсіруі ықтимал.
Қолдану практикасы: секторды таңдау және тәуекелді бағалау
Бүгінгі таңда ақша-несие саясатының тиімділігі несиелеуге болатын экономика секторларын дұрыс таңдауға, төлем балансы мәселелерін ескеруге, сондай-ақ банктердің қарыз алушылардың несиелік қабілетін жан-жақты бағалау арқылы клиент таңдаудағы кәсіби біліктілігіне негізделеді.
Секторлық басымдық
Қай саланың өнімділігі мен мультипликативтік әсері жоғары екенін айқындау.
Төлем балансы факторлары
Сыртқы есеп айырысу мен валюта ағындарының тұрақтылығын ескеру.
Несиелік қабілет
Қарыз жүктемесі, табыс тұрақтылығы, кепіл сапасы және тәуекел профилі.
Құрылымы (мазмұны)
І бөлім. Төлем балансы және оның мәні
- 1.1. Төлем айналымы түсінігі
- 1.2. Төлем айналымының әрекет етуіне байланысты қатынастарды реттеу
ІІ бөлім. Төлем айналымы және ақша-несие саясаты
- 2.1. Ақша төлемі мен аударымды жүзеге асыру тәсілдері
- 2.2. Ақша-несие саясатын жүргізудегі негізгі аспектілер
- 2.3. Валюталық саясат және оның төлем балансындағы маңызы
ІІІ бөлім. Әлемдегі несие жүйесінің қазіргі даму тенденциялары
- 3.1. Халықаралық ақша-несие саясатының қоғамдағы орны
- 3.2. ҚР-ның ақша-несие саясатының қазіргі даму ерекшеліктері
Қорытынды
Негізгі бөлімдерде төлем айналымы мен төлем балансының маңызы, сондай-ақ ақша-несие және валюталық саясаттың өзара байланысы қорытындыланады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Зерттеу барысында қолданылған дереккөздер мен әдебиеттер көрсетіледі.
Ескерту: Курстық жұмыс көлемі — 21 бет.