Қазақстан мен Еуропаның ипотекалық несиесін салыстырғанда, біздің елімізде ипотека неге қымбат
Қазақстанда ипотека неге қымбат? Еуропамен салыстыру
Қазақстан мен Еуропадағы ипотекалық несиені салыстырғанда, бізде ипотеканың неге қымбат екені жиі талқыланады. Статистикаға сүйенсек, Еуропадағы азаматтың ипотека арқылы екі пәтер сатып алуға мүмкіндігі жиі кездеседі: біреуінде өзі тұрады, екіншісін жалға береді. Мұндай сценарийдің іске асуына пайыздық мөлшерлеменің төмендігі мен табыс деңгейінің жоғары болуы ықпал етеді.
Негізгі айырмашылық қысқаша
- Еуропада ипотеканың орташа жылдық мөлшерлемесі: 4–5%.
- Қазақстанда номиналды мөлшерлеме төмендеу көрінгенімен, қосымша төлемдермен бірге тиімді мөлшерлеме жиі 16–17% деңгейіне дейін өседі.
- Нәтижесінде, Еуропамен салыстырғанда біз ипотеканы шамамен 2,5–3 есе қымбат төлейміз.
Еуропадағы мөлшерлемелер және нарық динамикасы
Еуропалық елдерде ипотекалық төлемдер арасындағы айырмашылық үлкен емес: көп жағдайда жылдық пайыздар 4,25–4,5% шамасында болады. Кейбір бағыттарда мөлшерлеме жоғарылау болуы мүмкін, бірақ ол Қазақстанмен салыстырғанда бәрібір төмен.
Соңғы 1–2 жылда Қазақстандағы риелторлық компаниялар шетел бағытына белсенді шыға бастады: қазақстандықтарға Кипр, Әмірліктер, Испания, Болгария және басқа да тартымды өңірлерден тұрғын үй кешендері мен құрылыс нысандары ұсынылады. Кей деректер бойынша Еуропада тұрғын үй кешендерінің бағасы жылына орта есеппен 10–15% өсіп отырады.
Ойландыратын екі фактор
Біріншіден, ипотеканың өзі арзан: мөлшерлеме төмен болған сайын төлем жүктемесі де жеңілдейді.
Екіншіден, көптеген елдерде жылжымайтын мүлікті сол елдің азаматтары ғана емес, шетел азаматтары да сатып ала алады.
Қазақстандағы ипотеканың қалыптасуы және бүгінгі көрініс
Қазақстанда екінші деңгейлі банктер тұрғын үй сатып алу мен тұрғын үй құрылысына берілетін несиелерді 1998 жылдан бастап белсенді түрде ұсына бастады. Нарықтағы өсім жоғары кезеңде жылдық мөлшерлеме 25% деңгейіне дейін жетіп, несиенің мерзімі шамамен 3 жыл болды. Кейіннен мерзім 5 жылға дейін ұзарып, пайыз біртіндеп төмендей бастады.
Қазіргі жағдай
Ипотеканы 25 жылға дейін, шамамен 12–13% мөлшерлемемен рәсімдеуге болады.
Барлық қосымша төлемдерді есептегенде, тиімді жылдық мөлшерлеме жиі 16–17% деңгейіне дейін өседі.
Ипотеканы қымбаттататын қосымша төлемдер
Қазақстанда ипотеканың құнын арттыратын негізгі себептердің бірі — қосымша төлемдер. Оларға сақтандыру полистері, сондай-ақ қолма-қол ақша беру комиссиясы сияқты шығындар кіреді. Мұндай комиссия әдетте несие сомасының 1–1,1% мөлшерінде есептеледі.
Қорытынды ой
Еуропадағы төмен пайыздық мөлшерлемелер мен салыстырмалы түрде тұрақты шарттар ипотеканы қолжетімді етеді. Қазақстанда номиналды көрсеткіштер жақсарғанымен, қосымша төлемдер мен жиынтық шығындар ипотеканың нақты бағасын айтарлықтай өсіреді. Сондықтан екі нарықты салыстырғанда айырмашылық айқын көрінеді.