Зерттеудің құрылымы
Ғылыми аппараттың негізгі компоненттері
Ғылыми аппарат бірнеше маңызды компоненттен тұрады. Ол зерттеудің логикасын жүйелеп, жұмыстың мәнін, бағытын және күтілетін нәтижелерін нақтылайды.
Кіріспе
Кіріспеде зерттеудің маңыздылығы, мақсаты, міндеттері және көлемі көрсетіледі. Бұл бөлім оқырманға зерттеу неліктен жүргізілетінін және қандай мәселелер шешілетінін түсіндіреді.
Зерттеудің маңыздылығы
Зерттеудің маңыздылығы, әдетте, бірнеше фактор арқылы анықталады:
- зерттелетін мәселеге қатысты теориялық ұғымдарды толықтыру қажеттілігі;
- осы мәселе бойынша жаңа деректер мен жаңалықтарға сұраныс;
- зерттеуде жаңа әдістемелерді қолдану қажеттілігі;
- мәселенің іс жүзіндегі (практикалық) өзектілігі.
Зерттеу объектісі мен пәні
Зерттеу объектісі
Мәселелік жағдай тудыратын белгілі бір процесс немесе құбылыс.
Зерттеу пәні
Объектінің шекарасындағы зерттелетін қасиеті, қыры немесе нақты аспектісі.
Зерттеудің мақсаты
Зерттеудің мақсаты — зерттеу нәтижесінде алынуға тиіс қорытынды нәтиже. Төмендегі мақсаттар жиі қойылады:
Тексерілмеген немесе белгісіз құбылыстарды анықтап, сипаттама беру.
Құбылыстар арасындағы байланысты анықтау.
Құбылыстың жаңа табиғатын ашу.
Жалпы заңдылықтарды қорытындылап, айқындау.
Құбылыстар жүйесін құру.
Әдістемені белгілеу немесе әдістемені бейімдеу (адаптациялау).
Гипотеза
Гипотеза (болжам) — құбылыстардың байланысы немесе себептері негізінде жасалатын тұжырым. Алайда ол толық дәлелденген ақиқат ретінде қарастырылмайды, өйткені арнайы тексеруді қажет етеді.
Гипотезаның формуласы
«Егер ..., онда» ...
Зерттеудің міндеттері
Зерттеудің міндеттері — ұсынылған гипотезаға сүйене отырып, мақсатқа жету үшін қажетті жолдарды, кезеңдік әрекеттерді және орындау ретін нақтылау. Көбіне жалпы мақсат бірнеше шағын мақсаттарға бөлініп, жұмыс соларды орындауға бағытталады.
Әдістеме, кезеңдер және құрылым
Негізгі әдістеме
Зерттеуді қандай әдістер мен тәсілдер арқылы жүргізуге болатыны көрсетіледі.
Зерттеу кезеңдері
Зерттеушінің жұмыс жүргізу кезеңдері (реті мен мазмұны) белгіленеді.
Зерттеу құрылымы
Қолданылған материалдар, бөлімдер, кестелер және қосымша мәліметтер көрсетіліп, олардың саны мен құрамы сипатталады.
Ғылыми жаңалық және іс жүзіндегі маңызы
Ғылыми жаңалық
Бұрын ашылмаған қандай нәтиже алынғанын, қандай жаңа шешім ұсынылғанын және оның мазмұнын нақты көрсету.
Іс жүзіндегі маңызы
Ұсыныстардың қандай пайдасы бар екені және оларды оқу-тәрбие үдерісінде немесе тәжірибеде қалай қолдануға болатыны.