Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі
Кіріспе
Банктің пассивтік операциялары негізінде қалыптасып, барлық активтік операциялар бойынша банк өтімділігін қамтамасыз етуге және пайда табу мақсатында орналастыруға бағытталатын меншікті әрі тартылған қаражаттардың жиынтығы банктік ресурстар деп аталады.
Банк ресурстарының құрылымы
- Банктің меншікті капиталы
- Банктің қарыздық және тартылған қаражаттары
Банк ресурстары құрамында меншікті капиталдың үлесі тартылған қаражаттарға қарағанда төмен болады: әдетте банктің жалпы қаржы қажеттілігінің шамамен 10%-ы меншікті капитал есебінен өтеліп, қалған бөлігі тартылған қаражаттар арқылы қамтамасыз етіледі.
Меншікті капиталдың рөлі және экономикалық мәні
Коммерциялық банктердің меншікті капиталының рөлі мен көлемі басқа саладағы кәсіпорындар мен ұйымдарға қарағанда бірқатар ерекшеліктерге ие. Ол банктің қаржылық тұрақтылығын сақтауда және тәуекелдерге төзімділігін арттыруда негізгі факторлардың бірі болып табылады.
Бастапқы кезеңдегі функциясы
Банктің құрылуында меншікті капитал жер, ғимарат, құрал-жабдық, еңбекақы және өзге де бастапқы шығындарды жабуға мүмкіндік береді. Меншікті капиталсыз банктің қызметін бастау мүмкін емес.
Тұрақтылық және резервтер
Меншікті капитал есебінен қажетті резервтер қалыптастырылады және ұзақ мерзімді активтерге салымдардың маңызды бөлігі қаржыландырылады.
Анықтама
Банктің меншікті капиталы — банктің қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін құрылған әртүрлі қорлар, сондай-ақ ағымдағы қызмет нәтижесінде және өткен жылдар бойынша қалыптасқан бөлінбеген пайда.
Меншікті капиталдың құрылымы тұрақты емес: ол активтердің сапасына, пайданың бөліну саясатына, капиталды нығайту мақсаттарына және банк стратегиясына байланысты жыл бойы өзгеріп отырады.
Банктің меншікті капиталының негізгі құрамдас бөліктері
Қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы, әдетте, төмендегі баптардан құралады:
-
Жарғылық капитал
Банктің бастапқы негізін қалыптастыратын негізгі капитал.
-
Резервтік капитал
Ықтимал шығындарды жабуға арналған қор.
-
Қосымша капитал
Қайта бағалау нәтижелері және өзге де қосымша көздер.
-
Тәуекелдерді төмендету қорлары (резервтер)
Банк операциялары бойынша ықтимал тәуекелдерді жабуға бағытталған резервтер.
-
Бөлінбеген пайда
Ағымдағы және өткен жылдардағы қызмет нәтижесінде қалыптасқан қайта инвестицияланатын пайда.
Қазақстандағы ұйымдастырушылық нысан
Қазақстанда екінші деңгейлі банктер, негізінен, акционерлік қоғам нысанында құрылуы мүмкін.
Зерттеудің өзектілігі, мақсаты және міндеттері
Өзектілігі
Екінші деңгейлі банктердің меншікті капиталын қалыптастыру және оның банк қызметіндегі рөлі мен мақсатын айқындау.
Мақсаты
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігін талдау, қолданылатын көрсеткіштерді сипаттау, сондай-ақ меншікті капиталды қалыптастыру тәртібін және отандық банктердің капиталды ұлғайту перспективаларын айқындау.
Міндеттері
- Банктің меншікті капиталына қойылатын жаңартылған пруденциялық нормативтерді көрсету.
- Меншікті капиталдағы өзгерістерге зерттеу жүргізу.
- Меншікті капиталға және оның жеткіліктілігіне талдау жасау.
Әдістемелік негіз
Жұмыстың әдістемелік негізі ретінде Қазақстан Республикасының «Банктер және банк қызметі туралы» Заңы, қаржы ұйымдары мен қаржы нарығын реттеу және қадағалау саласындағы уәкілетті органның, сондай-ақ ҚР Ұлттық Банкінің нормативтері, шектеулері мен ережелері қолданылды. Сонымен қатар, шетелдік және отандық авторлардың еңбектері, бұқаралық ақпарат көздеріндегі деректер мен статистикалық көрсеткіштер пайдаланылды.
ҚР заңнамасы және нормативтері
Ұлттық Банк құжаттары
Отандық және шетелдік әдебиеттер
БАҚ және статистика
Ескертпе
Берілген мәтін кіріспе бөліміне басымдық береді және курстық жұмыстың құрылымын (меншікті капитал, депозит теориясы, депозиттік операцияларды дамыту) айқындайды. Кейінгі бөлімдер осы жоспарға сәйкес кеңейтіліп, толықтырылады.