Қазақша рефераттар

Қазіргі заманғы туризм

Туризм тарихын түсінуді жеңілдетудің тиімді тәсілдерінің бірі — кезеңдестіру. Ол тарихи үрдісті сапалық өзгерістеріне қарай бөліп қарастыруға мүмкіндік береді және ғылыми жалпылаудың ішкі заңдылықтары мен мүмкіндіктерін айқындауға көмектеседі.

Кезеңдестіру деген не?

Кезеңдестіру — тарихи уақытты үрдістердің сапалы дамуына сәйкес бөліп көрсету. Бұл тәсіл жалпы адамзат тарихындағы, белгілі бір аймақ, ел немесе өңір туризмінің қалыптасу және даму сатыларының негізгі мазмұнын нақтылауға бағытталады.

Кезеңдестіруді құру үшін ең алдымен тарихи үрдісті жекелеген кезеңдерге бөлудің критерийлерін анықтап алу қажет.

Неге туризмді кезеңдерге бөлу маңызды?

Туризм — қоғамдық, шаруашылық және кеңістіктік құбылыс. Оның тамыры көне дәуірлерге дейін созылатын бай дәстүрге ие. Сондықтан туристік әдебиеттерде туризмнің дамуын кезеңдерге бөлу мәселесі жиі қарастырылады.

Ғылыми еңбектердегі кең тараған кезеңдестірулер

Туризм тарихын кезеңдестіру туралы еңбектер арасында В. Унцикер мен Дж. Мариоттидің зерттеулері жиі аталады. Түрлі авторлар әр кезеңді әрқалай жүйелейді, бірақ жалпы логикасы — туризмнің әлеуметтік-мәдени рөлінің өзгеруіне қарай құрылымдау.

Дж. Мариотти (Рим, 1958)

  • Көне дәуірдегі туризм (Греция мен Рим).
  • Ортағасырдағы туризм.
  • Жаңа замандағы туризм (XV–XVIII ғғ.).
  • XIX ғасыр және қазіргі кезеңдегі туризм.

Л. П. Воронкова (Мәскеу, 2001)

  • Көне саяхаттар және қонақжайлылық дәстүрлерінің тарихы.
  • Ортағасырлық мәдениеттегі саяхаттар.
  • Ұлы географиялық ашылулар кезеңі.
  • XVI–XVIII ғғ. Еуропа мәдениетіндегі саяхаттар және қонақжайлылық дәстүрлері.
  • XIX ғасыр: қонақжайлылық пен туризм индустриясының дамуы.
  • XX ғасыр: туризмнің дамуы.
  • XXI ғасыр қарсаңындағы халықаралық туризм.

М. В. Соколова

  • Көне дәуірдегі саяхаттар.
  • Ортағасырдағы жорықтар мен саяхаттар.
  • Жаңа замандағы туризмнің дамуы.
  • XX ғасырдағы туризм.

Әлеуметтік-мәдени феномен ретінде ұсынылатын кезеңдер

Туризм тарихын кезеңдестіргенде оның әлеуметтік-мәдени феномен ретіндегі ерекшеліктерін ескеру маңызды. Осы ұстанымға сүйене отырып, келесі кезеңдер ұсынылады:

  • Көне әлемде туризмнің алғашқы элементтерінің пайда болуы.
  • Ортағасырда туризмнің жекелеген түрлерінің дамуы.
  • Қайта өрлеу кезеңінде туризмнің мәдениеттің дербес саласына бөлінуі (XV–XVI ғғ.).
  • XVII ғасырда, Ағарту дәуірінде (XVII–XVIII ғғ.) және XIX ғасырдың басында туризмнің саяси білім мен мәдени тәрбиенің элементі ретінде орнығуы.
  • Ұйымдасқан жаппай қозғалыс формасында туризмнің дамуы (XIX ғ. 40-жылдарынан — XX ғ. соңына дейін).

Әр кезеңнің ішінде туризм дамуының қосымша ішкі сатыларын да бөліп көрсетуге болады.

Жалпыланған үш ірі кезең

Туризмнің даму тарихын кейбір еңбектерде келесі үш ірі кезеңге жинақтап бөледі:

  1. 1) XVIII ғасырдың соңына дейінгі туризм

    • Ежелгі туризм.
    • Орта ғасырлар мен Қайта өрлеу дәуіріндегі туризм.
    • XVII–XVIII ғасырлардағы туризм.

  2. 2) XIX–XX ғасырлар: Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін

    Бұл кезеңде туризм индустриясының қалыптасуы, ұйымдасқан сапарлардың көбеюі және жаппай туризмнің алғышарттары айқындала түседі.

  3. 3) Қазіргі заманғы туризм

    Туризмнің халықаралық ауқымда кеңеюі, инфрақұрылымның өсуі және әлеуметтік-экономикалық маңызының артуымен сипатталады.