Протоонкогендердің онкогендерге айналу механизмдері
Өспе өсуінің патогенезі: канцерогенез
Өспе өсуінің патогенезі канцерогенез деп аталады. Канцерогенез — генетикалық зақымданулардың біртіндеп жинақталуымен сипатталатын ұзаққа созылатын үрдіс.
Канцерогенездің негізгі сатылары
Инициация
Сау жасушаның өспе жасушасына айналуы, яғни жасушаның шексіз көбею қабілетін қабылдауы.
Промоция
Өспе жасушаларының белсенді көбеюі (пролиферациясының күшеюі).
Прогрессия
Өспе жасушаларының қатерлілік дәрежесінің артуы және клиникалық-биологиялық қасиеттерінің күрделенуі.
Протоонкогендер және олардың онкогендерге айналу жолдары
Протоонкогендер — жасушалық пролиферацияны күшейтетін, қалыпты жағдайда өсу мен бөлінуді реттеуге қатысатын гендер.
Протоонкогендердің онкогендерге айналу механизмдері:
-
Нүктелік мутация — ген құрылымындағы бір немесе бірнеше нуклеотидтің өзгеруі.
-
Транслокация — генетикалық материалдың қайта орналасуы нәтижесінде ген белсенділігінің артуы.
-
Амплификация — әдетте әсері төмен протоонкоген көшірмелерінің санының артуы.
-
Промотордың қосылуы — көршілес орналасқан гендердің экспрессиясын күшейтетін ДНҚ бөлігі арқылы белсенудің артуы.
Негізгі ой
Канцерогенез — мутациялардың жинақталуы арқылы жүретін көпсатылы процесс: инициация өспелік трансформацияны бастайды, промоция жасушалардың көбеюін арттырады, ал прогрессия өспенің қатерлілік қасиеттерін күшейтеді.