Мөлшермені өзгерту жарты жылда бір рет қарастырылажы
Ипотекалық несие ұғымы
Ипотека — жылжымайтын мүлікті кепілге қою арқылы берілетін қарыз. Мұндай несие, әдетте, тұрғын үй салуға және сатып алуға, сондай-ақ жер телімін сатып алуға беріледі және ұзақ мерзімді сипатқа ие.
Ипотекалық несиелеу нарықтық экономиканың ажырамас элементі болып саналады.
Негізгі ерекшеліктері
- Қатаң анықталған кепілзатпен берілетін қарыз.
- Ипотекалық қарыздардың көбі нақты мақсатты тағайындауға ие.
- Несие алдын ала бекітілген кесте бойынша біртіндеп өтеледі.
Ипотеканың маңызды принциптері
Кепіл мүлкінің нақтылығы
Кепілге салынатын мүлік нақты, айқын сәйкестендірілетін және құқықтық тұрғыдан дұрыс рәсімделген болуы керек.
Кепілдіктің жариялылығы
Кепіл туралы ақпарат ашық болуы, тіркеу және есепке алу тәртібі сақталуы тиіс.
Ипотекалық несие жүйесі икемді болуы үшін оны үнемі жетілдіріп отыру қажет.
Дамыған елдердегі ипотекалық өнімдер
Төлемдері кезең сайын өсетін қарыз
Алғашқы 5–10 жылда төлем мөлшерін біртіндеп арттыру көзделеді, бұл борышқордың шығынын кезең-кезеңімен ұлғайтады.
Төлем сомасы өзгеріп отыратын қарыз
Жеңілдікті кезең қарастырылуы мүмкін: бұл уақытта борышқор тек пайыздарын ғана төлеп, негізгі қарызды кейінірек өтеуге көшеді.
Өзгермелі пайыз мөлшерлемесі бар ипотека
Пайыз мөлшерлемесі келісімшартта бекітіліп, белгілі бір көрсеткішке немесе индекске байланыстырылуы мүмкін. Мөлшерлемені қайта қарау, әдетте, жарты жылда бір рет жүргізіледі.
Рәсімдеу кезіндегі негізгі құжаттар
Ипотекалық несиені ресімдеуде негізгі құжаттарға вексель, кепілхат және басқа да бағалы қағаздар жатады.
Қазақстандағы ипотекалық несиелеудің дамуы
ҚР «Ипотека туралы» заңы қабылданғаннан кейін Қазақстанда ипотекалық несиелеу қарқынды дами бастады. 2000 жылдан бастап ҚР Ұлттық банкі жарғылық капиталы 100% болатын Қазақстандық ипотекалық компанияны (ҚИК) құрды.
ҚИК-тің рөлі
- Құрылған күнінен бастап несие бойынша пайыз мөлшерлемелерін төмендетуге бағытталған саясат жүргізді.
- 2005 жылы ҚИК толықтай ҚР Қаржы министрлігінің қарамағына өтті, бұл бәсекелестік ортаны күшейтуге ықпал етті.
- Пайыз мөлшерлемелері баяу болса да, тұрақты түрде төмендеу үрдісін көрсетті.
Ипотекалық облигациялар
ҚИК 300 млн және 500 млн көлемінде ипотекалық облигациялардың екі шығарылымын жүзеге асырып, оларды нарықта сәтті орналастырды.
Мемлекеттік бағдарлама және көрсеткіштер
Қазақстанда ипотекалық кредиттеу ҚР мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасының ажырамас бөлігі. 2006 жылы ипотекалық қарыз көлемі 252,7 млрд теңгені құрады, ал 2003 жылмен салыстырғанда өсім 270,5% болды.