Жер бетінің түпкір - түпкірінде экологиялық жағдайдың нашарлауы барлық мемлекеттерді одан шығу жолдарын іздеуге мәжбүр етті
Экологиялық дағдарыс және халықаралық ынтымақтастықтың басталуы
Жер шарының әр түкпірінде экологиялық жағдайдың нашарлауы мемлекеттерді дағдарыстан шығудың жолдарын бірлесе іздеуге мәжбүр етті. Соның нәтижесінде 100-ден астам елде қоршаған ортаны қорғауды үйлестіретін министрліктер, департаменттер мен агенттіктер құрылды.
1970-жылдардан бастап экологиялық дағдарыстан шығу жолдарын бірге қарастыру және қажетті шараларды бірлесіп іске асыру туралы келісімдер қалыптаса бастады. Табиғатты қорғау мәселелеріне арналған алғашқы халықаралық жиналыс 1971 жылдың сәуір айында Чехияда өтті. Бұл — БҰҰ-ның Еуропалық экономикалық комиссиясы ұйымдастырған симпозиум еді.
Стокгольм, 1972: ортақ ұран және ортақ мақсат
1972 жылдың 5 маусымында Стокгольм қаласында БҰҰ-ның қоршаған орта жөніндегі конференциясы ашылды. Бұл күн халықаралық ынтымақтастықтың бастау алған маңызды белесі ретінде аталады. Конференция «Жер — біреу» ұранымен өтті.
Халықаралық табиғат қорғау құрылымдары
Қоршаған ортаны қорғау бағыты бойынша жұмыс істейтін халықаралық ұйымдар, одақтар мен кеңестер әртүрлі саланы қамтиды: ғылыми зерттеу, мониторинг, денсаулық сақтау, климат пен мұхиттарды бақылау, ауыл шаруашылығы және мамандар даярлау.
-
Халықаралық ғалымдар одағы (МСНС)
Көптеген елдердің академиялары мен ғылым одақтарын біріктіреді. Ғарыш кеңістігі, Антарктида және мұхиттар мәселелерін зерттейді.
-
Қоршаған орта жөніндегі ғылыми комитет
Биологиялық циклдарды, қоршаған ортаның улануын зерттейді және табиғи ортаны бақылау (мониторинг) мәселелерімен айналысады.
-
ЮНЕСКО: «Адам және табиғат» бағдарламасы
Адам әрекетінің тропиктік және субтропиктік ормандарға, сондай-ақ жайылым экожүйелеріне әсерінің күшеюін зерттейді.
-
БҰҰ-ның Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасы (ЮНЕП)
Топырақ пен су қорларын қорғау, мұхиттарды ластанудан сақтау мәселелерін зерттейді.
-
Қоршаған орта мониторингінің жаһандық жүйесі (ГСМОС)
Қоршаған ортаның жағдайын арнайы бақылау жүйелері, станциялар, мониторинг және бақылау қызметтері арқылы үздіксіз қадағалау үшін құрылған.
-
Халықаралық табиғат қорғау одағы (МСОП)
Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану және қорғау мәселелерін зерттейді.
-
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ВОЗ)
Қоршаған ортаны санитарлық-гигиеналық тұрғыдан бағалайды және бақылауды жүзеге асырады.
-
Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым (ВМО)
Атмосферадағы құбылыстар мен өзгерістерді бақылайды.
-
Халықаралық океанографиялық комитет (МОК)
Әлемдік мұхиттардың жағдайын бақылаумен айналысады.
-
Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО)
Топырақ құнарлылығын сақтау, су қорларын үнемді пайдалану және қорғау, жануарлар дүниесін сақтау мәселелерін зерттейді.
-
ЮНЕСКО: білім, ғылым және мәдениет салалары
Табиғатты қорғау бағытында мамандарды оқыту және кадр даярлау ісін қолдайды.
Хельсинки, 1975: экологиялық міндеттемелерді бекіту
1975 жылдың шілде айында Хельсинки қаласында Еуропаның 35 мемлекеті, сондай-ақ АҚШ пен Канада басшылары қорытынды актіге қол қойды. Құжатта қоршаған ортаны қорғауға қатысты бірқатар ортақ міндеттемелер бекітілді.
Негізгі келісілген бағыттар
- Ауаның ластануына қарсы күрес жүргізу;
- Тұщы су мен теңіз суларының сапасын қорғау;
- Топырақ жамылғысын сақтау;
- Тірі ағзаларды қорғау және биологиялық әртүрлілікті қолдау;
- Қорықтар құру;
- Елді мекендердегі экологиялық жағдайды жақсарту;
- Қоршаған ортаны зерттеуді халықаралық ынтымақтастық пен халықаралық бағдарламалар аясында жүргізу.