Қазақша рефераттар

Бюджеттен тыс қаржыландыру

Инновациялық қызметті қаржыландыру: ресурстық қамсыздандырудың өзегі

Инновациялық менеджментті ресурстық қамсыздандырудағы ең шешуші мәселе — инновациялық қызметті қаржыландыру. Кез келген шаруашылық субъектісін қаржылық қамсыздандыру ғылыми-техникалық өнімді әзірлеу мен сатып алу, арнайы жабдықтарды жеткізу, материалдармен қамтамасыз ету, құрылтайшылармен есеп айырысу, еңбек ұжымдарына еңбекақы төлеу, сондай-ақ мемлекеттік басқару органдары алдындағы төлемдер сияқты міндеттемелерді орындауға байланысты ақшалай қатынастарды қамтиды.

Қаржыландыру жүйесінің негізгі қызметтері

  • Бөлу — ресурстарды мақсаттарға сәйкес тиімді бағыттау.
  • Бақылау — қаражаттың жұмсалуын қадағалау және нәтижені бағалау.

Инновацияны қаржыландырудың негізгі көздері

Әлемдік тәжірибеде инновацияны қаржыландырудың бірнеше кең таралған көзі айқындалады:

1) Мемлекеттік ассигнациялар

Мемлекет инновациялық дамуды қолдау үшін бюджет арқылы мақсатты бағдарламалар мен жобаларды қаржыландырады.

2) Ұйымдардың меншікті қаражаты

Өнеркәсіптік ұйымдар мен жоғары оқу орындарының өз қаражаты инновацияны тұрақты түрде қолдаудың маңызды тірегі болып табылады.

3) Коммерциялық емес ұйымдардың қаражаты

Қорлар мен қоғамдық ұйымдар гранттар және бағдарламалар арқылы зерттеу мен әзірлемелерді қолдайды.

4) Несиелік ресурстар және жеке капитал

Банктік несие, халықтың жеке жинақтары және шетелдік капитал инновациялық жобаларға қосымша қаржы арнасы ретінде қолданылады.

Бюджеттен тыс қаржыландыру: икемді тетіктердің маңызы

Нарықтық қатынастар дамыған жағдайда қаржылық ресурстарды бюджеттен тыс тарту әдістері ерекше рөл атқарады. Бюджеттен тыс қорларды құру, олардың қалыптасу және есепке алу тәртібін белгілеу, қаражаттың жұмсалу бағытын анықтау және бақылау тетіктерін іске қосу арқылы мемлекет ғылым мен инновацияны қолдаудың қосымша инфрақұрылымын қалыптастырады.

Қорлар жұмысының басым бағыттары

Қорлардың басымдықтары мемлекеттік, аймақтық және салалық деңгейдегі мақсатты бағдарламалардың міндеттерімен айқындалады. Инновациялық бағдарламаларды қолдау үшін перспективалы әзірлемелерді нарыққа жылжытуға мүмкіндік беретін қажетті инфрақұрылым қалыптастырылады.

Инвестициялық және инновациялық бағдарламаларды несиелендіру көбіне жеңілдікті шарттармен жүзеге асырылады.

Меншікті қаражат: кәсіпкерлік сектордың жетекші рөлі

Дамыған елдерде кәсіпкерлік сектор ұйымдардың меншікті қаражаты көлемі мен үлесі бойынша бірінші орында, әрі оның тұрақты өсімі байқалады. Өндірушілер ретінде бұл ұйымдар аяқталған ғылыми-зерттеу нәтижелерін коммерцияландыруға қызығушылық танытып, соның негізінде жаңа техника түрлерін және жаңа материалдар өндірісін дамытады.

Меншікті қаржы көздерінің құрамы

  • Жиналған пайда
  • Амортизациялық қор
  • Жарғылық капитал

Осы көздер есебінен қаржыланатын негізгі бағыттар

  1. 1 Бәсекеге қабілеттілікті сақтау және капиталдың өтімділік мерзімін қысқарту арқылы өндірісті дамытуға бағытталған жұмыстар мен зерттеулер.
  2. 2 Капитал салымдары үшін жаңа пайдалы салаларды, яғни жаңа өнім мен технологияларды іздеуге бағытталған жұмыстар мен зерттеулер.
  3. 3 Қызметтің перспективалы бағытын қамтамасыз етуге арналған, жалпы проблемалық әрі базистік сипаттағы ғылыми-зерттеу жұмыстары.

Перспективалы тетіктер: лизинг және венчурлық қаржыландыру

Лизинг (жал): жабдықты тез жаңартудың жолы

Лизинг — машиналар, құрал-жабдықтар және өзге де материалдық құралдар мен мүлікті пайдалануға беруге байланысты жалдаудың ерекше нысаны. Кең мағынада лизинг — мүлікті уақытша пайдалануға беру төңірегіндегі мүліктік қатынастардың толық кешені.

Қаржыландыру көзі ретіндегі ерекшеліктері:

  • Аванстық төлемдерді міндетті түрде талап етпейді.
  • Ескі жабдықты жаңасымен жылдам алмастыруға мүмкіндік береді, моральдық тозу тәуекелін азайтады.
  • Келісімшарт шарттары, әдетте, икемдірек болады және шектейтін баптар сирек кездеседі.

Венчурлық қаржыландыру: жоғары тәуекел, жоғары әлеует

Венчурлық қаржыландыруды ұзақ мерзімді инвестициялардың бір көзі ретінде қарастыруға болады. Ол көбіне ірі корпорациялар аясында құрылған немесе солармен байланыста жұмыс істейтін ұйымдарды жаңғырту және кеңейту мақсатында 5–7 жыл мерзімге беріледі.

Венчурлық капиталдың қалыптасу көздері:

  • Әріптестердің жеке қаражаты
  • Зейнетақы қорлары
  • Сақтандыру ұйымдары
  • Ірі корпорациялардың еркін қаражаттары

Негізгі қағида — көлемі шағын және бір-бірімен байланысы жоқ жобаларды қаржыландыру. Сондықтан мұндай қаржыландыру тәуекелі жоғары: инвесторлар ссудалық капиталға қатысты ықтимал тәуекелдердің басым бөлігін өз мойнына алады.