Махмет Қайырбаев 1925 жылы 1 қаңтарда Павлодар облысы Бесқарағай ауданы Семиярка селосында туған
Өмірбаян және қалыптасу кезеңі
Махмет Қайырбаев 1925 жылғы 1 қаңтарда Павлодар облысы Бесқарағай ауданының Семиярка селосында дүниеге келді. Соғысқа дейін Семияр орта мектебінде мұғалім болып еңбек етіп, жоғары білім алуды мақсат етті.
Оның балалық шағы Аршалы жазығындағы Құлмырза тауының етегінде (қазіргі Май ауданы аумағы) өтті. Ол Қайырбай Мұқатаевтың шаруа отбасында өсті. Ұжымдастыру жылдарында отбасы туған жерін тастауға мәжбүр болып, Мамыртүбек арқылы (қазіргі Курчатов маңы) Семиярка ауылына қоныс аударады.
Жас күнінде әкесін «халық жауы» деген айыппен тұтқындаған сәті оның жадында өшпей сақталды. Соғыс басталған кезде 16 жасар Махмет Қайырбаев майданға аттануға өтініш білдіргенімен, жасына байланысты рұқсат берілмейді. Бір жылдан соң ол артиллериялық училищеге жіберіледі.
Майдан жолы: жас офицердің шынығуы
1942 жылғы тамызда Қызыл Әскер қатарына шақырылған Махмет Қайырбаев 1943 жылы бірден әскери-артиллерия училищесіне оқуға жіберілді. Жас лейтенанттың жауынгерлік жігері Калинин, Смоленск, Витебск түбіндегі шайқастарда шыңдалды.
Ерліктің алғашқы белгісі
1943 жылы, небәрі 18 жасқа толған шағында, батарея командирі ретінде көрсеткен ерлігі үшін «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сол жылдың сәуірінде майданға аттанып, Бас командованиенің резервіндегі 17 дербес танкіге қарсы жойғыш артиллерия бригадасы құрамында әртүрлі бағыттарда соғысты.
Белоруссия мен Прибалтикадағы шабуылдар
1944 жылғы 3 шілдеде 3-Белоруссия майданының әскерлері партизан құрамаларымен бірлесе отырып, фашистік басқыншылардан совет Белоруссиясының астанасы Минскіні азат етті. Осы уақытта 2-Белоруссия майданы Березинадан өтіп, Минскіге қарай ілгеріледі. Нәтижесінде Минскінің шығысында жаудың 18 дивизиядан тұратын ірі тобы қоршауда қалып, жойылды.
Сол күндері Мәскеу көшелерімен күзетпен неміс армиясының шамамен 60 мыңдай солдаты, офицері және генералы өткізілді — олар совет астанасын тек тұтқын ретінде ғана көре алды.
Совет әскерлерінің Белоруссия мен Прибалтикадағы шабуылы одан әрі жалғасты. 1-Прибалтика майданы шілде айында ірі табыстарға қол жеткізіп, Паневежис, Шяуляй қалаларын және маңызды Елгава теміржол торабын азат етті.
Шяуляй түбіндегі ерлік
Шяуляйдың батысындағы ұрыстардың бірінде Бесқарағай ауданынан шыққан танкіге қарсы жойғыш артиллерия полкі батареясының командирі аға лейтенант Махмет Қайырбаев ерекше ерлік көрсетті.
Қоршауда ұрыс жүргізіп жатқан полк батареяларының біріне көмек көрсету туралы бұйрық алған Қайырбаев 15 жауынгерімен күш басым дұшпанға қарсы шайқасқа кірісіп, тапсырманы орындады. Сол ұрыста ол үш жау танкісін және шамамен бір батальонға жуық гитлершілді жойды.
Марапаттың шыңы
1945 жылғы 24 наурызда Махмет Қайырбайұлы Қайырбаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Бұл шешім оның майдандағы табандылығы мен бөлімше басқарудағы жауапкершілігін айқындады.
Соғыстан кейінгі қызметі және қоғамдық өмірі
Соғыстан кейін Батыр, «Алтын Жұлдыз» кавалері туған еліне оралып, бейбіт еңбектің бел ортасына кірісті. Ол өңірдің басқару және партиялық құрылымдарында жауапты қызметтер атқарды.
Қызмет жолының негізгі кезеңдері
- 1946–1957 — Успен және Ермак аудандық атқару комитеттерінің төрағасы.
- 1957–1968 — Краснокутск аудандық партия комитетінің хатшысы.
- 1968–1976 — Павлодар облыстық комитетінің екінші хатшысы.
- 1976–1982 — Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы.
Ол республиканың Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды. Сонымен қатар кәсіби білімін жетілдіріп, 1945 жылы Ф. Дзержинский атындағы соғыс академиясының курсын, 1960 жылы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің Жоғары партия мектебін тәмамдады.
Марапаттары мен мұрасының сақталуы
Махмет Қайырбаев 9 орденмен марапатталды. Олардың қатарында 1945 жылғы Ленин ордені, 1945 жылғы Александр Невский ордені, сондай-ақ Еңбек Қызыл Ту ордендері (1957, 1966, 1971) бар. Сонымен бірге І және ІІ дәрежелі Ұлы Отан соғысы ордендерімен, Октябрь революциясы орденімен және көптеген медальдармен наградталды.
1994 жылы қаладағы көшелердің біріне Махмет Қайырбаевтың есімі берілді. 1997 жылы Даңқ алаңында бюсті орнатылып, өзі тұрған үйге мемориалдық тақта қойылды.