Қазақша рефераттар

Өндірістің шығындарын класификациялау

Мазмұны

  • 1 Кіріспе — 3
  • 2 1.1. Шығындар есебі мен калькуляциялық бірліктердің түрлері және түсініктері — 5
  • 3 1.2. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау және есептің нормативтік әдісі — 8
  • 4 2. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың есепке алу әдістері — 11
  • 2.1 Калькуляциялаудың қарапайым (процесстік) әдісі — 11
    2.2 Калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі — 13
    2.3 Калькуляциялаудың бөлістік әдісі — 15
  • 5 3. Халықаралық практикада қолданылатын калькуляциялау және есепке алу әдістері — 19
  • 3.1 Standard-cost жүйесі бойынша өндіріске кеткен шығындарды есепке алу — 19
    3.2 Direct-cost (директ-костинг) жүйесі бойынша өндіріс шығындарын есепке алу — 24
  • 6 Қорытынды — 26
  • 7 Қолданылған әдебиеттер — 29
Курстық жұмыс Көлемі: 30 бет

Кіріспе

Калькуляция және өндірістегі шығындар есебі басқару есебі жүйесінің негізгі элементтері болып табылады. Ақшалай түрде өнімді өндіруге және оны өткізуге кеткен шығындар өнімнің өзіндік құны деп түсіндіріледі.

Қазақстандағы өзіндік құн түрлері

  • Цехтік өзіндік құн — өнімді дайындауға цех ішінде жұмсалған шығындар.
  • Өндірістік өзіндік құн — өнімді дайындауға ұйым ішінде жұмсалған шығындар.
  • Толық өзіндік құн — өнімді өндіруге және сатуға кеткен барлық шығындар.

Есеп жүйесінде өнім бірлігінің өзіндік құнын анықтау үдерісі калькуляциялау деп аталады. Ұйым ішіндегі калькуляция белгілі принциптерге сүйенеді.

Калькуляцияның негізгі принциптері

  1. 1 Өндіріс шығындарын жіктеу (классификациялау).
  2. 2 Шығындар есебінің объектісін анықтау: калькуляциялау объектілері және калькуляциялық бірліктер.
  3. 3 Жанама шығындарды бөлу (тарату) әдісін таңдау.
  4. 4 Шығындарды кезеңдер бойынша шектеу және дұрыс кезеңге жатқызу.
  5. 5 Капиталдық және ағымдағы салымдарды өндіріс бойынша бөлек есепке алу.
  6. 6 Шығындар есебі мен калькуляциялау әдісін таңдау.

Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері

Шығындар есебінің объектілері бойынша калькуляциялау әдістері үш негізгі топқа бөлінеді: тапсырыстық, бөлістік және қарапайым (процесстік).

Тапсырыстық әдіс

Бұл әдіс өндірістік тапсырмаға немесе ерекше өнім түріне жұмсалған шығындарды жеке есепке алуға негізделеді. Әдетте бірлік типті өндірістерде, ұқсас сериялы кәсіпорындарда, құрылыста және қызмет көрсету саласында қолданылады.

Есеп объектісі: нақты берілген тапсырма (тапсырыс).

Бөлістік әдіс

Еңбекті тиімді ұйымдастырудың тасқынды тәсілдері қолданылатын және өнім белгілі стандарт бойынша сериямен шығарылатын кәсіпорындарда пайдаланылады. Өнім өндірістің барлық кезеңдерінен (сатыларынан) бірізді өтіп дайындалатын жағдайларға сай келеді.

Негізгі логика: шығындарды кезеңдер бойынша жинақтау және бөлу.

Қарапайым (процесстік) әдіс

Сериялы өнімді белгілі көлемде шығаратын немесе үздіксіз өндіріс жүргізетін кәсіпорындарға тән. Бұл тәсіл кен өндіру өнеркәсібінде және энергетика саласында кең қолданылады.

Ерекшелігі: өнім түрі бір мезетте әрі шығындар объектісі, әрі калькуляция объектісі болады.

Халықаралық тәжірибеде қолданылатын жүйелер

Direct-cost (директ-костинг) жүйесі

Direct-costing жүйесінде толық емес өзіндік құн қағидаты қолданылады: айнымалы шығындар дайын өнімнің өзіндік құнына енгізіледі, ал тұрақты шығындар бөлек шоттарда жинақталып, өздері пайда болған кезеңнің жалпы қаржылық нәтижесіне бірден жатқызылады.

Басқарушылық әсері

  • Баға қалыптастыру саясатына ықпал етеді.
  • Есеп, жоспарлау, мөлшерлеу және бақылау үдерістерін жеңілдетеді.
  • Шығындардың мінез-құлқын (айнымалы/тұрақты) айқынырақ көрсетеді.

Standard-cost (стандарт-кост) және нормативтік есеп

Нормалау — өндіріске қажетті ресурстарды (шикізат, еңбек және үстеме шығындар) негізделген нормалар арқылы жоспарлау, құжаттандыру және бақылауды қамтитын процедуралар жиынтығы. Бұл жүйе, әдетте, тікелей материалдық, тікелей еңбектік және жалпы өндірістік шығындарға сүйенеді.

Нормативтік есептің басты принциптері

  1. 1 Ағымдағы нормалар мен сметаларға сүйеніп нормативтік калькуляцияны алдын ала құрастыру.
  2. 2 Есепті кезең ішінде белгіленген нормаларды есепке енгізу және жаңартуларды тіркеу.
  3. 3 Нормалар бойынша шығындарды, нормадан ауытқуларды және нақты шығындарды бөлімшелер кескінінде жүргізу.

Standard-cost жүйесінің ерекшелігі

Есептік жазбаларды енгізуде уақытты үнемдейді және бір үлгідегі жазбаларды ұзақ мерзім қолдануға мүмкіндік береді. Нәтижесінде басқарушылық шешімдерді жедел қабылдау күшейеді: нақты нәтижелерді нормативтік көрсеткіштермен тұрақты салыстыруға жол ашады.

Қорытынды

Калькуляциялау мен шығындар есебі ұйымның басқару есебінде шешуші орын алады: олар өнімнің өзіндік құнын дәл анықтауға, шығындарды бақылауға және тиімді басқарушылық шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Өндірістің сипатына қарай тапсырыстық, бөлістік және қарапайым (процесстік) әдістер қолданылады, ал халықаралық тәжірибеде Direct-cost пен Standard-cost жүйелері жоспарлау мен бақылауды күшейтетін құрал ретінде кең таралған.

Қолданылған әдебиеттер

Бұл бөлім бастапқы мәтінде әдебиеттер тізімі ретінде ғана көрсетілген. Нақты дереккөздерді енгізу үшін авторлар, атаулар, басылымдар және жылдарын толықтырыңыз.

  • Оқулықтар мен оқу құралдары (басқару есебі, өндірістік есеп, калькуляциялау).
  • Халықаралық тәжірибе бойынша дереккөздер (standard-cost, direct-costing).
  • Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке қатысты нормативтік құжаттары.