Басқару есебінің принциптері
Кіріспе
Қазіргі уақытта бюджеттеу, жоспарлау, талдау және бақылау жұмыстарын жүргізетін кез келген ұйым үшін менеджерлердің басқарушылық біліктілігін жетілдіру, сондай-ақ басқару есебін тиімді ұйымдастыра білу қажеттілігі айқын артып отыр.
Нарықтық экономика жағдайында ұйымдардың халықаралық нарыққа шығуы үшін Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптарына сай жұмыс істеу маңызды. Бұл экономикалық дамудың көптеген тұжырымдамаларын қайта қарауды, сондай-ақ ішкі басқарушылық ақпараттың сапасын күшейтуді талап етеді.
Маңызды ой
Қазақстанның әлемдік нарықтық қауымдастыққа интеграциялануы басқару есебін ұйымдастыруға жаңа талаптар қояды. Осы талаптар аясында басқару есебі басшыларға дұрыс шешім қабылдауға қажетті ақпарат беретін негізгі құралға айналады.
Дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей, менеджерлер басқарушылық шешім қабылдауда көбіне басқару есебінің теориялық негіздеріне және жедел ішкі ақпаратқа сүйенеді. Мұндай ақпаратқа жоспарлау, нормалау, бюджеттеу, талдау, бақылау және басқару үшін қажет көрсеткіштер жатады.
Осы мәтіннің мазмұны басқару есебін қалыптастырудың және ұйымдастырудың тәсілдерін, сондай-ақ басқару есебін жүргізу механизмдерін түсіндіруге бағытталған. Басқару есебі механизмін жүйелі түрде жетілдіру тек ғылыми бағыттың дамуына ғана емес, сонымен қатар дайындау–жабдықтау, өндіру, өткізу және сату процестерін оңтайландыруға да ықпал етеді.
Басқару есебінің мақсаты
Басқару есебінің негізгі мақсаты – тауарлық-материалдық қорларды (ТМҚ) үнемдеу жолдарын табу, өндірістік шығындарды азайту және табысты арттыру арқылы ұйымның бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету.
Нәтижеге әсері
Басқару есебінің сапалы ақпараты өндірісті басқарудың тиімділігіне, өткізу мен сатудың нәтижелілігіне тікелей әсер етеді және менеджерлердің әрбір процесс бойынша уақтылы шешім қабылдауына мүмкіндік береді.
Тиімді басқарудың логикасы
Шығындарды әр кезеңде қысқарту өнімнің өзіндік құнын төмендетуге әкеледі. Нәтижесінде кәсіпкер деңгейінде де, фирма көлемінде де таза табыс өседі. Бұл әр процестің өз ішінде – дайындау, өндіру, сату және басқару бағыттарында – тұрақты нәтижеге қол жеткізуді қамтамасыз етеді.
Ұйымдарда ақпараттық жүйелер мен басқаруды бақылау құралдары кең тараған сайын, басқару есебінің практикалық маңызы күшейе түсті. Нарық талаптарына сай материалдық ағындарды басқару және шығындарды қысқарту шараларын үйлестіру үшін ұйым қызметінің негізгі бағыттары өзара байланысқан жүйе ретінде қарастырылады.
Өзара байланысқан процестер
- Дайындау–жабдықтау
- Өндіру
- Тарату
- Өткізу және сату
Оқу құралы кімдерге арналған?
Бұл материал Қазақстан Республикасындағы экономикалық жоғары оқу орындарының студенттері мен магистранттарына арналған. Ол басқару есебін түсініп, жүйелі түрде оқып-үйренуге көмектеседі.
Үйренуге көмектесетін тақырыптар
- Басқару есебінің принциптері.
- Басқару есебінің мақсаттары мен нысандары.
- Шығынды азайту және табысты арттырудағы басқару есебінің рөлі.
- Фирма қорларын, шығындары мен шығыстарын басқарудағы мүмкіндіктері.
Неге маңызды?
Басқару есебін оқып-үйрену менеджерлердің кәсіби шеберлігін арттырады және студенттер мен магистранттарға тәжірибені жүйелеуге мүмкіндік береді. Басқару есебін практикада белсенді қолдану кез келген ұйымның тұрақты жетістігінің маңызды кепілі болып саналады.
Практикалық фокус
Материалда шығындар есебін жүргізу арқылы менеджерлерге әрбір жаңа жағдайда ең орынды әрі қажетті шешімді қабылдауға қалай көмектесуге болатынына ерекше назар аударылады.
Бөлімдер құрылымы
1.1 Басқару есебі – бухгалтерлік есеп жүйесінің элементі
Басқару есебінің бухгалтерлік есеп жүйесіндегі орны, ішкі басқару ақпаратын қалыптастырудағы ерекшеліктері және шешім қабылдауға бағытталған қолданбалы мәні қарастырылады.
1.2 Пәні және экономикалық мәні
Басқару есебінің пәні, мақсаттары және ұйым тиімділігін арттыруға ықпал ететін экономикалық мазмұны жүйеленеді.
2.1 Заңнамалық және әдіснамалық негіздер
Басқару есебін ұйымдастыруды қолдайтын құқықтық алаң және қолданылатын әдіснамалық тәсілдер туралы түсінік беріледі.
2.2 Өндірістік есеп және басқарудағы рөлі
Өндірістік шығындарды есепке алу, оларды талдау және өндірісті басқарудағы ақпараттық қолдау тетіктері сипатталады.
2.3 Менеджер мен бухгалтер – басқару процесінің сарапшысы
Менеджер мен бухгалтердің өзара байланысы, басқарушылық есепті пайдалану арқылы сараптамалық ойлау мен шешім қабылдауды күшейту жолдары талданады.