Қазақша рефераттар

Жоғарғы Сот сайты

Сот алдындағы қорқыныш көптеген адамдарды, тіпті құқығы тапталып жатса да, күрессіз берілуге мәжбүрлейді. Алайда тәжірибе көрсеткендей, қарапайым азаматтар өз құқықтарын қорғап, бастапқыда қиын көрінетін сот істерінде мемлекеттік органдарды, кейде ірі компанияларды да жеңіп жатады.

Сондықтан соттың қатысуын талап ететін жағдайға тап болсаңыз, өз құқығыңызды қорғаудан бас тартпай, әрекет ету маңызды. Ең бастысы — талап арыз беруді кейінге қалдырмау.

Талап арыз қалай беріледі?

Талап арыз міндетті түрде жазбаша түрде беріледі. Өтініште төмендегі мәліметтер болуы тиіс.

  1. 1

    Соттың атауы

    Сіз өтініш беріп отырған соттың толық атауын көрсетіңіз.

  2. 2

    Талапкер туралы мәлімет

    • Жеке тұлға болса: толық аты-жөні және тұрғылықты мекенжайы.
    • Ұйым болса: тіркелгені туралы мәлімет (тіркеу деректері/орналасқан жері), СТН және банктік реквизиттер.
    • Өкіл арқылы берілсе: өкілдің аты-жөні (немесе атауы) және мекенжайы.
  3. 3

    Жауапкер туралы мәлімет

    • Жеке тұлға болса: аты-жөні (құжаттағыдай), тұрғылықты/орналасқан жері, жұмыс орны және (қажет болғанда) СТН.
    • Заңды тұлға болса: атауы, нақты орналасқан жері (мүмкін болса мемлекеттік тіркеу деректері), СТН және банктік реквизиттер.
  4. 4

    Бұзушылықтың мәні және талап

    Құқығыңыздың, бостандығыңыздың немесе заңды мүддеңіздің қалай бұзылғанын (не бұзылу қаупі барын) және нақты не талап ететініңізді жазыңыз.

  5. 5

    Негіздеме және дәлелдемелер

    Талабыңызды қандай мән-жайлармен дәлелдейтініңізді және қандай дәлелдемелерге сүйенетініңізді көрсетіңіз.

  6. 6

    Талап бағасы (қажет болса)

    Егер талап бағаланатын болса, талап ету құнын көрсетіңіз.

Талап арызға қандай құжаттар қоса беріледі?

Құжаттарды алдын ала жинап, әр тарап үшін көшірмелерін дайындаған дұрыс. Төмендегі тізім — ең жиі талап етілетін құжаттар.

  • Жауапкерлер мен үшінші тұлғалар саны бойынша талап арыздың көшірмелері.

  • Мемлекеттік бажды төлегеніңізді растайтын құжат.

  • Өкілдің өкілеттігін растайтын сенімхат немесе өзге құжат (егер өкіл арқылы берілсе).

  • Талабыңызды дәлелдейтін құжаттар және (егер жауапкерде/үшінші тұлғаларда жоқ болса) олардың көшірмелері.

  • Егер нормативтік құқықтық актіні даулассаңыз — сол актінің мәтіні.

  • Қосымша өтінімдер: сот шығындарын төлеуді кейінге қалдыру/бөліп төлеу, төлеуден босату, шығын көлемін азайту, талапты қамтамасыз ету, дәлелдемелерді талап ету және т.б. (егер талап арыздың өзінде көрсетілмесе).

Талап арыз үлгілерін қайдан табуға болады?

Талап арыздардың үлгілерімен Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының ресми сайтында танысуға болады: www.supcourt. Сайтта әдетте «Сот жүйесі» бөлімі, әрі қарай «Сайтты ашушыларға арналған мәліметтер», одан кейін «Қабылданған сот актілеріне шағымдар беру тәртібі» сияқты бөлімдер арқылы өтуге болады.

Мемлекеттік баж: қанша төленеді?

Сотқа талап арыз берген кезде мемлекеттік баж төленеді. Мүліктік сипаттағы талап арыздар бойынша баж мөлшері төмендегідей.

Мүліктік талаптар

  • Жеке тұлғалар үшін: талап сомасының 1%.
  • Заңды тұлғалар үшін: талап сомасының 3%.

Мемлекеттік органдарға қатысты арыздар

  • Жеке тұлғалардың құқықтарын шектеуге байланысты заңсыз әрекеттер бойынша — 30%.
  • Заңды тұлғалардың құқықтарын шектеуге байланысты заңсыз әрекеттер бойынша — 50%.

Салық даулары

  • Жеке кәсіпкерлер мен шаруа (фермер) қожалықтары үшін: хабарламада көрсетілген салықтар мен бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдердің (өсімді қоса алғанда) 0,1%.
  • Заңды тұлғалар үшін: хабарламада көрсетілген салықтар мен бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдердің (өсімді қоса алғанда) 0,1%.

Отбасы және өзге санаттар

  • Некені бұзу туралы талап арыздар: 30%.
  • Тұрғын үйді жалдау шартын өзгерту/бұзу, мұрагерлікті қабылдау мерзімін ұзарту, мүлікті қамаудан босату және өзге мүліктік емес немесе бағалауға жатпайтын талап арыздар — 50%.
  • Ерекше өндіріс істері бойынша өтініштер: 50%.

Арбитраж, апелляция және өзге өтініштер

  • Аралық сот/арбитраж шешімінің күшін жою туралы өтінім: жеке тұлғалар үшін — талап сомасының 1%, заңды тұлғалар үшін — 3%.
  • Сот шешіміне апелляциялық шағым: мүліктік емес талаптар бойынша — сол талапты бергенде өндірілетін баждың 50%-ы; мүліктік даулар бойынша — даулап отырған бөлігіне аударылған баж сомасының 50%-ы.
  • Сот бұйрығын шығару туралы өтініш: мемлекеттік баж мөлшерінің 50%-ы.
  • Заңды тұлғаны банкрот деп тану туралы өтініш: 500%.

Ескерту: нақты мөлшерлемелер мен есептеу тәртібі іс санатына және қолданыстағы нормаларға байланысты өзгеруі мүмкін. Төлем жасамас бұрын ресми дереккөздерден немесе кеңседен нақтылап алған дұрыс.

Пайдалы сілтемелер

www.supcourt

Жоғарғы Соттың ресми сайты.

www.astanasot

Астана қалалық сотының сайты.

www.asp-astana

Кәсіпкерлер құқығын қорғау жөніндегі ассоциация сайты.

Интернет арқылы қосымша ақпарат іздеу

Бұл тақырып бойынша интернеттен де көптеген материал табуға болады. Мысалы, іздеу жүйелерінде www.google, www.rambler, www.yandex келесі кілт сөздерді қолданып көріңіз:

  • сотқа талап-арызды рәсімдеу
  • талап-арызды қалай рәсімдеу қажет
  • талап арыз үлгісі
  • сотқа арыз беру тәртібі