Атқарушы директор

Жарғы: ұйымның құқықтық негізі

Жарғы — ұйымның құрылтай құжаттарының негізгісінің бірі. Ол ұйымның құқықтық мәртебесін, меншік нысанын, қызметінің мақсаты мен міндеттерін, басқару тәртібін, сондай-ақ қайта құру және тарату рәсімдерін айқындайды.

Кім дайындайды және қалай бекітіледі?

Құжатты кәсіпорынды ұйымдастырушы өзі әзірлей алады немесе арнайы фирмаларға тапсырыс бере алады.
Құрылтайшылар бірнешеу болған жағдайда, жарғы құрылтайшылардың жалпы жиналысында бекітіледі.
Құрылтайшылар қол қояды, құжат нотариат арқылы куәландырылады.
Одан кейін Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеуден өтеді.

Осы рәсімдер толық әрі дұрыс орындалғаннан кейін жарғы заңды күшіне енеді.

Акционерлік қоғам жарғысының үлгілік құрылымы (мысал)

Төменде акционерлік қоғам жарғысының мазмұны қандай бөлімдерден тұратынын көрсететін үлгі берілген. Мәтін редакцияланып, терминдер біріздендірілді.

Мұқаба беті (үлгі)

Акционерлердің жалпы жиналысының 2007 жылғы 20 маусымдағы № 1 хаттамасымен БЕКІТІЛГЕН

«АРНА» акционерлік қоғамының ЖАРҒЫСЫ

Алматы қаласы

1. Қоғамның атауы және орналасқан жері

1.1. Атауы

Толық атауы

Қазақ тілінде: «АРНА» акционерлік қоғамы
Орыс тілінде: Акционерное общество «АРНА»
Ағылшын тілінде: Joint Stock Company «ARNA»

Қысқартылған атауы

Қазақ тілінде: «АРНА» АҚ
Орыс тілінде: АО «АРНА»
Ағылшын тілінде: JSC «ARNA»

1.2. Атқарушы органының мекенжайы

Қазақстан Республикасы, 000000, Алматы қ., Республика алаңы, 4.

Ескерту: индекс пен деректемелер нақты тіркеу деректеріне сәйкес көрсетіледі.

2. Қоғамның құқықтық мәртебесі

«АРНА» акционерлік қоғамы (бұдан әрі — Қоғам) «АРНА» жауапкершілігі шектеулі серіктестігін қайта ұйымдастыру нәтижесінде құрылған. Мемлекеттік қайта тіркеу туралы 2005 жылғы ___ _________ № ___ куәлік (бастапқы тіркеу күні: 2002 жылғы 23 желтоқсан).

Қоғам қайта құрылған «АРНА» ЖШС-нің барлық міндеттемелері бойынша, оның ішінде кредиторлар мен қарыздарлар алдындағы даулы міндеттемелерді қоса алғанда, заңды мұрагер болып табылады.

Заңды тұлға мәртебесі

Қоғам ҚР қолданыстағы заңдарына және осы Жарғыға сәйкес қызмет етеді.

Шаруашылық дербестік

Қаржылық және өндірістік қызмет дербестік негізінде жүзеге асырылады.

Реквизиттер

Дербес баланс, банктік шоттар, өз атауы бар мөр.

Қоғамның тауар белгісі, қызмет көрсету белгісі және символикасы болуы мүмкін; олардың үлгілері белгіленген тәртіппен бекітіліп, тіркеледі. Қоғамның қызмет ету мерзімі шектеусіз.

3. Қоғам қызметінің мақсаты мен мәні

3.1. Мақсаты

Қоғам қызметінің мақсаты — Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған қызметтен таза кіріс алу.

3.2. Қызмет түрлері (мысал)

Өндірістік-техникалық мақсаттағы үйлер мен ғимараттарды, тұрғын үйді, жабдықтар мен өзге мүлікті жалға беру (лизингті қоса алғанда).
Салынған жылжымайтын мүлік нысандарын кәсіпкерлік мақсатта жалға беру және сату арқылы құрылысты қаржыландыру.
Құрылыс материалдарын өндіру.
Импортталатын және отандық құрылыс материалдарымен, бұйымдармен және құралдармен сауда жасау.
Көтерме және бөлшек сауда.
Жабдықтарды, құрылыс материалдарын, құралдарды, шикізатты және жиынтықтаушы бұйымдарды экспорттау және импорттау.
Құрылыс және жөндеу-құрылыс жұмыстары.
Қоғамдық тамақтануды ұйымдастыру.
Ақпараттық, инжинирингтік, маркетингтік, делдалдық, дилерлік, дистрибьюторлық, өкілдік және өзге де қызметтер.
Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған өзге қызмет түрлері.

3.3. Лицензияланатын қызмет

Лицензиялау көзделген қызмет түрлері тиісті лицензия алынғаннан кейін ғана белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

4. Қоғамның құқықтары мен міндеттері

Негізгі қағидалар

Қоғам ҚР заңдарында көзделген құқықтарға ие.
Қоғамның мүлкі акционерлер мүлкінен бөлек; Қоғам өз міндеттемелері бойынша өз мүлкі шегінде жауап береді.
Акционерлер Қоғам міндеттемелері бойынша жауап бермейді және тәуекелді өз акцияларының құны шегінде көтереді (заңда көзделген жағдайларды қоспағанда).

Іскерлік мүмкіндіктер

Өз атынан мәмілелер жасайды, құқықтар мен міндеттерді иеленеді, сотта талапкер/жауапкер бола алады.
Қазақстанда және шетелде филиалдар мен өкілдіктер аша алады; олардың қызмет тәртібін заңға сәйкес айқындайды.
Сыртқы экономикалық операцияларды, экспорттық және импорттық мәмілелерді дербес жүзеге асыра алады.
Қызметіне қажетті үй-жайларды, жерді, мүлікті салуға/сатып алуға/жалға алуға және жалға беруге құқылы.

5. Акционерлердің құқықтары мен міндеттері

5.1. Акционерлер құрамы

Акционерлер ҚР заңды және (немесе) жеке тұлғалары болуы мүмкін. Шетелдік тұлғалар Қоғам қызметіне заңда белгіленген тәртіппен қатыса алады.

5.2. Акционердің негізгі құқықтары

1)Қоғамды басқаруға қатысу (жарғы мен заңға сәйкес).
2)Дивидендтер алу.
3)Қоғам қызметі туралы ақпарат алу, қаржылық есеппен танысу.
4)Тіркеушіден немесе номиналды ұстаушыдан құқықты растайтын үзінді көшірме алу.
5)Директорлар кеңесіне үміткерлер ұсыну.
6)Қоғам органдарының шешімдерін сот тәртібімен даулау.
7)Құқықтары бұзылған жағдайда мемлекеттік органдарға жүгіну.
8)Жазбаша сұрату жолдап, 30 күн ішінде дәлелді жауап алу.
9)Қоғам таратылған жағдайда мүліктің бір бөлігіне құқық.
10)Заңда белгіленген тәртіппен акцияларды (немесе конвертацияланатын бағалы қағаздарды) басымдықпен сатып алу.

5.3. Ірі акционердің қосымша құқықтары

1)Кезектен тыс жалпы жиналыс шақыруды талап ету (бас тартылса — сотқа шағымдану).
2)Күн тәртібіне қосымша мәселелер енгізуді ұсыну.
3)Директорлар кеңесінің мәжілісін шақыруды талап ету.
4)Өз есебінен аудит жүргізуді талап ету.

Қоғам жарғысында белгіленген акционерлердің құқықтарын шектеуге жол берілмейді.

5.5. Акционердің міндеттері

1)Акцияларды төлеу (жарғы мен заңға сәйкес).
2)10 күн ішінде тіркеушіні және (бар болса) номиналды ұстаушыны деректер өзгерісі туралы хабардар ету.
3)Қызметтік, коммерциялық немесе заңмен қорғалатын өзге құпия ақпаратты жарияламау.
4)ҚР заң актілеріне сәйкес өзге міндеттерді орындау.

5.6. Сатып алу туралы ұсыныстар (үлгілік ереже)

Қоғам акцияларын сатқысы келетін тұлғаларға Қоғамның өзі немесе басқа тұлғалар ұсынылған бағадан жоғары бағада сатып алу туралы ұсыныс жасауға құқылы. Ұсыныста акциялардың саны, бағасы және үшінші тұлға сатып алатын болса, сатып алушының деректемелері көрсетілуі тиіс. Бұл құқық ҚР заңдары ескеріле отырып жүзеге асырылады.

6. Жарғылық капитал және мүлік

6.1. Акциялар туралы мәлімет (үлгі)

Жарияланған акциялардың жалпы саны: 100 000 000 дана
Жай акциялар: 100 000 000 дана
Артықшылықты акциялар: жоқ

6.2–6.5. Қалыптастыру және ұлғайту

Жарғылық капитал акцияларды номиналдық құны бойынша төлеу және (немесе) орналастыру бағасы бойынша сату арқылы қалыптастырылады.
Қалыптастыру ұлттық валютамен, мүлікпен, мүліктік құқықтармен (жер пайдалану құқығын қоса), зияткерлік меншік құқықтарымен жүзеге асырылуы мүмкін.
Капиталды ұлғайту — акциялар шығару және орналастыру арқылы (жалпы жиналыс шешімімен немесе заңға сәйкес сот шешімімен).
Қоғам мүлкі: акция төлеуге берілген мүліктен, қызмет нәтижесіндегі кірістерден және заңмен тыйым салынбаған өзге негіздер бойынша алынған мүліктен құралады.

7. Акциялар және өзге бағалы қағаздар

Қоғам жай және артықшылықты акциялар шығаруға құқылы; акциялар құжатсыз нысанда шығарылады.
Акциялар бөлінбейді; ортақ меншік болған жағдайда барлық иеленуші бір акционер ретінде ортақ өкіл арқылы әрекет етеді.
Өзге бағалы қағаздарды шығару, орналастыру, айналым және өтеу тәртібі бағалы қағаздар туралы заңдармен реттеледі.
Жай акция: дауыс беру құқығы, таза кіріс болғанда дивиденд алу, тарату кезінде мүліктің бір бөлігіне құқық.
Шығарылымды тіркеу және орналастыру нәтижелері туралы есеп ұсыну заңда және уәкілетті орган белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Акция ұстаушылар тізілімін тіркеуші қалыптастырады, жүргізеді және сақтайды.
Орналастырылған акцияларды сатып алу және кепілге қою мәселелері қолданыстағы заңдармен реттеледі.

8. Таза кірісті бөлу және дивидендтер

8.1. Бөлу тәртібі

Салықтар мен міндетті төлемдер төленгеннен кейінгі таза кіріс Қоғамның иелігінде қалады және акционерлердің жалпы жиналысы белгілеген тәртіппен бөлінеді, оның ішінде дивиденд төлеуге бағытталуы мүмкін. Қалған бөлігі Қоғамды дамытуға немесе жалпы жиналыс айқындаған өзге мақсаттарға жұмсалады.

Жалпы жиналыс жыл қорытындысы бойынша жай акциялар бойынша дивиденд төлеудің орынсыздығы туралы шешім қабылдауға құқылы.

8.2–8.4. Төлеу нысаны және шектеулер

Дивидендтер ақша түрінде немесе Қоғамның бағалы қағаздарымен төленуі мүмкін (тәртіп пен шешім қабылдау талаптары — заң мен жарғыға сәйкес).
Артықшылықты акциялар бойынша дивидендтерді бағалы қағаздармен төлеуге жол берілмейді.
Бағалы қағаздармен төлеу — акционердің жазбаша келісімі болғанда ғана мүмкін.
Дивиденд төлеуге тыйым салынатын жағдайлар: меншік капиталы теріс болса (немесе төлеуден кейін теріс мәнге түссе), төлем қабілетсіздігі белгілері болса, тарату туралы шешім қабылданса.
Тоқсандық немесе жартыжылдық дивиденд — директорлар кеңесінің шешімімен, жылдық дивиденд — жылдық жалпы жиналыс шешімімен.

9. Қоғамның органдары

Жоғарғы орган: акционерлердің жалпы жиналысы.
Басқару органы: директорлар кеңесі.
Атқарушы орган: атқарушы директор.
Қажет болғанда: ішкі аудит қызметі және өзге органдар (тиісті шешімдерге сәйкес).

10. Акционерлердің жалпы жиналысы

10.1–10.4. Түрлері және өткізу мерзімі

Жоғарғы орган — акционерлердің жалпы жиналысы; ол жылдық және кезектен тыс болып бөлінеді.
Жылдық жиналыс қаржылық жыл аяқталғаннан кейін 5 ай ішінде өткізіледі.
Алғашқы жалпы жиналыс акциялар шығарылымы мемлекеттік тіркелгеннен және акционерлер тізілімі қалыптастырылғаннан кейін шақырылуы мүмкін.
Жылдық жиналыста, әдетте, қаржылық есеп бекітіледі, таза кіріс бөлінеді, дивиденд мөлшері айқындалады және акционерлердің өтініштері қаралады.

10.5. Жалпы жиналыстың айрықша құзыреті (ірі блок)

Жалпы жиналыс Жарғыға өзгерістер енгізу, корпоративтік басқару кодексін бекіту, қайта құру/тарату, акциялар параметрлерін өзгерту, директорлар кеңесін сайлау, аудит ұйымын анықтау, жылдық есеп пен кірісті бөлу сияқты стратегиялық шешімдерді қабылдайды.

Кейбір мәселелер бойынша шешімдер дауыс беруші акциялардың білікті көпшілігімен (кемінде 3/4) қабылданады; өзге мәселелер бойынша — жай көпшілікпен.

10.6–10.12. Ұйымдастыру тәртібі (үзінді)

Жалпы жиналыс Қоғамның өзге органдарының ішкі мәселелер бойынша кез келген шешімінің күшін жоюға (өзгертуге) құқылы.
Жылдық жиналысты директорлар кеңесі шақырады; кезектен тыс жиналыс — директорлар кеңесінің немесе ірі акционердің бастамасымен шақырылады.
Дайындауды және өткізуді: атқарушы орган, тіркеуші (шартқа сәйкес), директорлар кеңесі немесе тарату комиссиясы жүзеге асыра алады.
Хабарландыру мерзімдері: әдетте 30 күнтізбелік күн бұрын; сырттай немесе аралас дауыс беру болса — 45 күн бұрын.
Қайталама жиналыс кворум талаптары сақталған жағдайда күн тәртібі мәселелері бойынша шешім қабылдай алады.
Күн тәртібін директорлар кеңесі қалыптастырады; ол нақты тұжырымдалған мәселелердің түпкілікті тізбесінен тұруы тиіс.
Берілген үзінді аяқталмаған: бастапқы мәтінде 10.12-тармақ толық келтірілмеген.

Қысқа қорытынды

Жарғы — ұйымның қалай құрылатынын, қалай басқарылатынын және қандай қағидалармен жұмыс істейтінін нақтылайтын негізгі құжат. Ол дұрыс әзірленіп, тиісті тәртіппен бекітіліп және тіркелген жағдайда ғана толық құқықтық күшке ие болады.