Дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері туралы қазақша реферат

Дамыта оқытудағы сабақтастық мәселесінің өзектілігі

Қоғамның қазіргі даму кезеңінде туындаған әлеуметтік сұраныс бастауыш және негізгі мектептегі математикалық білім мазмұнын жаңартуды, сонымен қатар оны оқытудағы әдіс-тәсілдер, құрал-жабдықтар және ұйымдастыру түрлері арасындағы сабақтастықты айқындауды талап етеді. Бүгінгі күн талабына сай көзі ашық, білім деңгейі жоғары, жан-жақты дамыған тұлғаны қалыптастыру үшін сапалы білім беру қажеттілігі артып отыр.

Ғылым мен техниканың дамуы математиканың қолданылмайтын саласын қалдырмайды. Сондықтан әр оқушыны математикалық сауаттылықтың жоғары деңгейіне жеткізу — маңызды міндет. Бұл міндетті шешуде бастауыш және негізгі мектеп математикасын дамыта оқыту, сондай-ақ осы екі буын арасындағы мазмұндық және әдістемелік сабақтастықты қамтамасыз ету шешуші рөл атқарады.

Математиканы дамыта оқыту үшін теориялық білімді, қолданылатын әдіс-тәсілдерді және оқу құралдарын дұрыс әрі жүйелі пайдалану қажет. Бұл ретте сабақтастық мәселесінің көкейкестілігі арта түседі: білім берудің әр сатысында берілетін математикалық білім бір-бірімен үйлескенде ғана оқу материалы түсінікті, қолжетімді және нәтижелі болады.

Ғылыми-теориялық негіз және ұғымдардың байланысы

Зерттеу барысында мектеп математика оқулықтарына, оқу-әдістемелік құралдарға, бағдарламаларға және ғылыми еңбектерге талдау жасалды (Қараев Ж., Мүбәраков А.М., Үстемиров К., Каиров И.А., Кустов Ю.А., Қайыңбаев Ж.Т., Оспанов Қ.О., Шәкілікова С., Айтмағанбетова Қ., Баймұқанов Б.Б. және т.б.). Талдаудың мақсаты — «оқытудағы сабақтастық», «даму», «оқыту технологиясы» ұғымдарының өзара байланысын нақтылап, мазмұндық сипат беру.

Педагогикада оқытудағы сабақтастықты тура мағынасында қолданған зерттеушілердің бірі — Есипов Б.П. Ол білім берудің әртүрлі сатыларын бір жүйеге келтіру үшін сабақтастық шартының қажет екенін көрсеткен.

Сабақтастықтың құрылымы мен деңгейлері

Сабақтастық педагогика категориялары аясында оқыту, тәрбиелеу және дамытудың жалпы дидактикалық функциясын орындайды. Сабақтастықтың орындалу көрсеткіші — үздіксіз білім беруде оқушының келесі білім баспалдағына дайындығын сипаттайтын сандық өлшем. Ол оқушы жауаптарын талдау және бақылау жұмыстарының диагностикасы арқылы есептеледі.

Дамыта оқытудағы сабақтастық: принциптермен байланысы

Дамыта оқытудағы сабақтастық — оқытудың жан-жақтылығын және пәрменділігін айқындайтын талаптарға сай келетін, өзіндік ерекшелігі бар құбылыс. Ол бір жағынан барлық оқу пәндеріне ортақ жалпы дидактикалық принциптермен, екінші жағынан математиканы оқытуға тән арнайы принциптермен тығыз байланысты.

Модельдеу және оқу әрекетінің рөлі

Бастауыш және негізгі мектепте математиканы дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелерін шешу үшін алдымен кедергілер анықталып, оларды еңсеру жолдары белгіленді. Осы бағытта дамыта оқыту сабағының моделі және математиканы дамыта оқытуда сабақтастықты ұтымды пайдалану моделі әзірленді. Модельді құруда алдын ала сараланған әдістер қолданылып, сандық және сапалық талдаудан өткен материалдар негізге алынды.

Дамыта оқытудағы сабақтастықты әлеуметтік үрдісте екі қырынан қарастыруға болады: құндылықты беру және оны меңгеру. Сабақтастық мазмұны берілетін құндылықтың сипатына тәуелді болғандықтан, оқу материалының құрылымы мен оны ұсыну логикасы ерекше мәнге ие.

Білім сапасын арттыруға бағытталған ұсыныстар

Білім сапасын арттыру үшін бастауыш және негізгі мектептегі математика оқулығы мазмұнында теориялық сабақтастық сақталуы керек. Сонымен бірге математиканы дамыта оқытуға сүйене отырып, сабақтастыра оқытудың әдіс-тәсілдері, оқушы белсенділігін арттыру жолдары және оқу құрал-жабдықтарын ұқыпты қолдануға үйрету тәсілдері жүйелі түрде қарастырылуы қажет.

Оқуға қажеттілікті қалыптастыратын бағыттар

Оқушының білімді өз бетімен меңгеруі және тұлғалық дамуы үшін білімге қажеттілік мектеп табалдырығынан бастап саналы түрде қалыптасуы тиіс. Негізгі бағыттар төмендегідей:

• білімнің маңызын және рөлін терең түсіну; жүйелі меңгерілген білімнің техника, мәдениет, өнер және басқа салаларда қажет екенін ерте ұғыну
• үздіксіз білім алудың қоғам үшін маңызын түсіну
• білімге құштарлықты арттыру
• сапалы, терең білім негізінде шығармашылыққа ұмтылу
• жоғары мәдениетті тұлға қалыптастыру: талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу, қорытындылау; жоспар құру; кітапханада өз бетінше жұмыс істеу; анықтамалар мен сөздіктерді пайдалану; уақытты үнемдеу

Берілетін теориялық білім мазмұнына сай оқытудың мақсаттарына әрбір оқушының оқуын дұрыс ұйымдастыру арқылы ғана жетуге болады. Мұғалім оқушының оқуын тек сырттай бақылап қана қоймай, қажет болған жағдайда көзге байқалмайтын деңгейде де басқаруды жүзеге асыруы тиіс. Бұл үшін оқушы қызметінің ерекшеліктерін, оны қолдау жолдарын және тиімділіктің қандай факторларға тәуелді екенін білу маңызды.

Мотивацияның өзгеруі және оқу себептері

Оқушы оқу үрдісіне кірісуі үшін оның оқуға деген себебі болуы қажет, өйткені себепсіз іс-әрекет жасалмайды. Бастапқы кезеңде оқу себептері көбіне сыртқы факторлардың ықпалымен қалыптасады. Алайда оқушы еңбектеніп, алғашқы нәтижелерге қол жеткізген кезде бұл себептер біртіндеп білім мазмұнына және оны игеру тәсілдеріне қызығушылық тудыратын оқу-танымдық себептерге айналады. Соның әсерімен бұрыннан бар себептер әрі қарай дамып, жаңа мазмұнға ие болады.

Тәуелсіздік кезеңіндегі оқулықтар және сабақтастыққа әсері

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін, 1991 жылдан бастап тәрбиенің мазмұны ұлттық сипатқа ие болып, төл оқулықтар жарық көре бастады. Жалпыға білім беру стандарты және оған сәйкес бағдарламалар 2002 жылы ғылым және білім министрлігі тарапынан бекітілді.

Дегенмен уақыт тапшылығына байланысты төл оқулықтардың барлығы бірдей апробациядан толық өтпеді. Ақпарат көздерінде оқулықтардың елеулі бөлігі апробациядан өтпегені айтылып жүр. Осының салдарынан кейбір тақырыптардың баяндалуы мұғалім үшін де, оқушы үшін де қиындық тудыратын жағдайлар кездесуі мүмкін.