Стратегиялық басқару есебі
Стратегиялық басқару есебі: мәні және тәсілдері
Стратегиялық басқару есебіне көп көңіл бөлінгенімен, бүгінгі күні оның толық қалыптасқан, нақты айқындалған концептуалды негізі әлі де бірізді емес. Әртүрлі зерттеушілер бұл ұғымды ұйымның ұзақ мерзімді мақсаттарына, бәсекелестік артықшылықтарына және басқарушылық шешімдеріне қызмет ететін ақпараттық жүйе ретінде сипаттайды.
Негізгі идея
Стратегиялық шешімдер, әдетте, ұзақ мерзімді болады және ұйымның қызметі мен өміршеңдігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан стратегиялық басқару есебі басқаруды деректермен қамтамасыз етіп қана қоймай, стратегиялық таңдаулардың салдарын бағалауға мүмкіндік береді.
Авторлар көзқарасы: қысқаша шолу
Коад стратегиялық басқару есебін шекарасы әлі нақты айқындалмаған, жаңа қалыптасып келе жатқан сала ретінде сипаттайды: бұл бағытта «нені және қалай дамыту керек» деген сұрақтарға ортақ келісім толық орнықпаған.
Иньюз стратегиялық басқару есебін ұйымның стратегиялық шешім қабылдауына көмектесетін ақпаратты ұсыну жүйесі ретінде қарастырады.
Купер және Каплан бұл әдістер ұйымның бәсекелестік стратегиясын қолдау үшін әзірленетінін атап өтеді.
Симмондз стратегиялық басқару есебін компанияның өз бизнесін және бәсекелестердің бизнесін талдауға бағытталған тәсіл ретінде түсіндіреді.
Бромвич стратегиялық басқару есебін компания өнім нарықтары, бәсекелестер шығындары мен шығын құрылымдары туралы қаржылық ақпаратты талдау, сондай-ақ бірнеше есепті кезең ішінде кәсіпорын стратегиясы мен бәсекелестер стратегиясын зерттеу әдісі ретінде анықтайды.
Лорд стратегиялық басқару есебін сипаттауда үш негізгі бағытты бөледі:
- Дәстүрлі басқару есебінің шегінен шығып, бәсекелестер туралы ақпарат алу.
- Компания таңдаған стратегиялық позиция мен басқару есебін қолдану арасындағы тәуекелді анықтау.
- Шығындарды қысқарту әдістерін талдау арқылы бәсекелестік басымдылыққа қол жеткізу.
Операциялық пайда: құрамы және жіктелуі
Басқару есебінде пайда әртүрлі белгілер бойынша жіктеледі (мысалы, сатудан түскен табыс, бағалы қағаздарға салынған инвестициялардан түсетін табыс және т.б.). Тәжірибеде операциялық пайда құрамына көбіне төмендегілер кіреді:
- сатудан түскен таза пайда;
- несиелер мен депозиттерден алынатын пайыздар;
- жалдау төлемдерінен түсетін түсім;
- комиссиялық алымдар;
- басқа да ақшалай түсімдер.
Операциялық пайданы стратегиялық талдау әдістері
Операциялық пайданы талдау басқарушылық шешімдердің сапасын арттырады: кірістер мен шығыстардың құрылымын түсіндіреді, ауытқулардың себептерін ашады және нәтижені жақсартатын нақты әрекеттерді таңдауға көмектеседі. Төменде жиі қолданылатын әдістер жинақталған.
Экономикалық талдау әдістері
- Жедел талдау — шаруашылық операциялардан кейін немесе қысқа мерзімді өзгерістерден соң жүргізіледі; мақсаты — кемшіліктерді тез анықтап, процеске ықпал ету.
- Салыстырмалы талдау — нақты көрсеткіштерді жоспармен, сондай-ақ табыстар мен шығыстарды өзара салыстыру.
- Қорытынды талдау — есепті кезең соңында жүргізіледі.
- Факторлық талдау — көрсеткіштерді әсер етуші факторларға жіктеуге негізделеді.
- Математикалық кешенді талдау — фирма үшін маңызды операциялық табыс пен шығыстардың жекелеген баптарын терең талдау.
Экономико-математикалық және статистикалық тәсілдер
- Экономико-математикалық әдіс — ақпаратты өңдеудің логикалық-есептік тәсілдері.
- Тақырыптық кешендік талдау — операциялық табыстар мен шығыстарды жекелеген баптар бойынша зерттеу.
- Ең төменгі және ең жоғары мәндер әдісі — көрсеткіштердің шекті мәндері арқылы қорытынды жасау.
- Маржиналдық форматтағы талдау — есеп беруді contribution margin логикасымен қарастыру.
- Функция құрастыру әдісі — тәуелділіктерді модельдеу арқылы талдау.
- Параллельді және серпінді қатарлар — уақыттық динамиканы және салыстырмалы өзгерістерді құрастыру.
Қаржылық есеп және бухгалтерлік талдау құралдары
Жанама салыстырулар
Сала немесе ұйым түрлері бойынша жарияланған статистикамен салыстыру.
Құжаттарды талдау
Алғашқы құжаттар мен есеп регистрлері арқылы тексеру.
Негізгі құралдарды түгендеу
Активтердің нақты бар-жоғын және жай-күйін анықтау.
Баға беру
Шаруашылық құралдарды ақшалай бағалау арқылы есептің мәнін күшейту.
Калькуляцияны талдау
Өзіндік құн құрылымын және ауытқуларды бағалау.
Шоттарды және есептілікті талдау
Шоттар қозғалысы, бухгалтерлік есеп және есеп айырысуларды талдау.
Баланстық жалпылау
Ұйымдағы құралдардың бар болуы мен пайдаланылуын қатаң бақылауға көмектесетін жинақтау тәсілі.
Талдаудан басқаруға: стратегиялық қадамдар
Операциялық пайданы талдау нәтижесі басқарушылық шешімге айналуы үшін әрекеттер тізбегі айқын болуы керек. Төмендегі қадамдар талдауды жүйелеуге және нәтижені басқару процесіне енгізуге мүмкіндік береді.
- 1 Талдау жүргізілетін іскерлік белсенділік көрсеткішін нақты анықтау.
- 2 Талдаудың ауқымын (диапазонын) дұрыс белгілеу.
- 3 Барлық операциялық табыстардың белгіленген ауқым ішінде толық ескерілгеніне көз жеткізу.
- 4 Операциялық табыстарды қандай әдіспен талдайтынын анықтау.
- 5 Таңдалған әдіске сәйкес бастапқы деректерді дайындау.
- 6 Қажетті көрсеткіштерді қалыптастырып, басқару органдарына шешім қабылдау үшін ұсыныстар әзірлеу.
- 7 Ұсынылған ақпарат негізінде шешім қабылдау.
- 8 Қабылданған шешімдер негізінде түзетуші іс-әрекеттерді іске асыру.