Қазақша рефераттар

Тыңдап - түсіну дағдысын қалыптастыратын жаттығулар түрлері

Кіріспе

Тыңдап–түсіну дағдысы: мәні, өзектілігі және оқытудағы орны.

Тыңдау — сөйлеушінің айтқанын естіп қана қоймай, оны түсіну және соған логикалық жауап беру үдерісі. Тыңдалым қарым-қатынастың негізін құрайды, өйткені ол мағынаны қабылдау, өңдеу және кері байланыс ұсыну қабілеттерін біріктіреді.

Шет тілін оқытуда тыңдалым — тиімді құрал. Ол үйреніліп жатқан тілдің дыбысталуы мен интонациясын меңгеруге, екпінді дұрыс қоюға мүмкіндік береді. Сонымен бірге тыңдау арқылы тілдің лексикалық қоры мен грамматикалық құрылымы табиғи қолданыста бекітіледі. Тыңдалым оқу мен жазуды меңгеруді де жеңілдетеді.

Маңызды тұжырым

Тыңдау қабілеті қалыптаспайынша, оқушы үйреніп жатқан тілде толыққанды қарым-қатынас жасай алмайды.

Тыңдалым оқушыларды айтылған сөзге зейін қойып тыңдауға үйретеді және есте сақтау қабілетін дамытады. Оқушы шет тіліндегі сөздерді тыңдай отырып, олардың дұрыс айтылуын меңгереді; уақыт өте келе өзі сөйлегенде де дыбыстауы дәлірек болады.

Әсіресе ағылшын тілін оқытудың алғашқы кезеңдерінде тыңдалымның рөлі өте жоғары. Ол оқушыларға ағылшын тілінде сөйлейтіндердің шынайы тілдік үлгілерін естуге мүмкіндік береді.

Аудиомәтін тақырыбын таңдаудың маңызы

Тыңдап–түсінуге ұсынылатын аудиомәтін тақырыбын таңдау — нәтижеге тікелей әсер ететін шешуші қадам. Тақырып оқушылардың қызығушылықтарына және жас ерекшеліктеріне сай болуы тиіс.

Төменгі сыныптар

  • Ертегі сюжеттеріне негізделген мәтіндер
  • Жан-жануарлар туралы қызықты әңгімелер
  • Қарапайым диалогтар мен күнделікті жағдайлар

Жоғары сыныптар

  • Саясат, қоғам және өзекті жаңалықтар
  • Техника және жоғары технология (роботтар, смартфондар, компьютерлер)
  • Детектив, сұхбат және пікірталас форматтары

Сонымен қатар махаббат пен достық, өзге елдердің өмірі мен мәдениеті, табиғат тақырыптары да қызығушылықпен тыңдалады. Ал мектеп бітіруші сыныптарға болашақ мамандық таңдау туралы мәтіндер ұсыну — өте орынды шешім.

1. Тыңдап–түсіну дағдысының теориялық негіздері

1.1. Шет тілін оқытуда тыңдап–түсінудің рөлі және оның сөйлеу, оқу, жазумен байланысы

Тыңдалым сөйлеумен, оқумен және жазумен тығыз байланысты: тыңдау арқылы оқушы дұрыс дыбыстауды, интонацияны және сөз қолданысын үлгі ретінде қабылдайды; бұл үлгі кейін сөйлеуге көшеді. Тыңдалымда бекіген сөздер мен құрылымдар оқу кезінде тез танылады, ал жазуда грамматикалық нормаларды қолдануға көмектеседі.

1.2. Тыңдап–түсінуді үйретудегі негізгі қиындықтар және оларды шешу жолдары

Қазіргі таңда тыңдап–түсінуді жақсарту әдістемесі толық жүйеленіп, жан-жақты зерттеліп болды деуге келмейді. Мұғалімге арналған ғылыми-әдістемелік құралдардың жеткіліксіздігі — маңызды мәселе. Сондықтан тыңдалымдағы қиындықтарды анықтап, оларды шешудің тиімді жолдарын ұсыну өзектілігін жоғалтпайды.

1.3. Тыңдап–түсіну дағдысын қалыптастыратын жаттығулар түрлері

Тыңдалым дағдысын дамыту үшін әртүрлі жаттығулар қажет: сұрақ-жауап, диалог және монолог құрастыру, баяндау, сұхбаттасу, интерпретациялау. Оқу процесінде үнтаспалар, дискілер, әндер сияқты аудиоматериалдарды жиі қолдану тыңдау тәжірибесін байытады.

2. Тыңдап–түсіну дағдысын қалыптастыратын жаттығуларды сабақ үлгісінде қолдану

2.1. Тыңдап–түсінуге арналған жаттығуларды оқу процесінде мақсатты қолдану тәсілдері

Тыңдалымды ұйымдастырғанда дәстүрлі мәтіндермен қатар, заман талабына сай, қызықты және оқушының шет тілін үйренуге деген мотивациясын арттыратын аудиоматериалдарды да жүйелі қолдану қажет. Мұндай тәсіл оқу процесін жандандырып, шынайы тілдік ортаға жақындатады.

2.2. Тыңдап–түсіну дағдысын қалыптастыратын жаттығуларға негізделген сабақ жоспары

Сабақ жоспары тыңдалым тапсырмаларын кезең-кезеңімен беруге сүйенуі тиіс: тыңдауға дейінгі дайындық, тыңдау барысындағы тапсырмалар және тыңдаудан кейінгі сөйлету/жаздыру жұмыстары. Бұл құрылым мәтінді түсіну сапасын арттырып, алынған ақпаратты белсенді қолдануға мүмкіндік береді.

Зерттеу жұмысының мазмұндық негізі

Өзектілігі

Оқушылардың тыңдап–түсіну қабілетін қалыптастыру — бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі. Тыңдалымды жетілдірудің ғылыми-әдістемелік базасы жеткілікті деңгейде жүйеленбегендіктен, бұл бағытта терең зерттеу қажет.

Мақсаты

Оқушылардың тыңдау қабілетін жетілдіру, шет тіліне тән дыбыстарды дұрыс айтуға үйрету және шетелдік ортадағы түрлі жағдаяттарда өз ойын түсінікті жеткізе білуге бағыттау. Сонымен қатар тыңдалымда кездесетін қиындықтарды шешу жолдарын практика жүзінде көрсету.

Міндеттері

  • Оқушылар санасында тілдік ұғымдарды қалыптастырудың теориялық негіздерін айқындау.
  • Тыңдап–түсінуді меңгертудің тиімді әдістерін анықтау.
  • Тыңдап–түсіну қабілетін дамытатын жаттығулар түрлерін сипаттау.
  • Жаттығуларды практикада (сабақта) қолдану жолдарын меңгеру.

Нысаны, маңызы және әдістері

Нысаны
Шетел тілін оқыту үдерісі, соның ішінде тыңдап–түсінудің рөлі мен маңыздылығы.
Теориялық маңызы
Тыңдалымды дұрыс ұйымдастыру, қиындықтарды еңсеру тәсілдерін меңгеру және тапсырмаларды сапалы орындау біліктілігін қалыптастыру.
Практикалық маңызы
Тыңдап–түсіну дағдыларын қалыптастыратын жаттығуларды сабақта тиімді қолдануға арналған әдістемелік ұсынымдар беру.
Зерттеу әдістері
Аудиоматериалдарды (үнтаспа, дискі, ән) қолдану; сұрақ-жауап; диалог және монолог құру; баяндау; сұхбаттасу; интерпретациялау.
Құрылымы
Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады (25 бет).

Қорытындыға бағыт

Тыңдалым — тіл үйренудің іргетасы. Оны мақсатты түрде ұйымдастыру, қызықты әрі жасқа сай аудиоматериал таңдау және жүйелі жаттығулар қолдану оқушылардың сөйлеу, оқу және жазу дағдыларының барлығын күшейтеді.