Қазақша рефераттар

Өндіріс шығындарының бухгалтерлік есебі

Кіріспе

Басқару есебі кәсіпорынның қолда бар ресурстарын тиімді пайдалануды меншік иесі тарапынан бақылауға бағытталады. Бұл жүйеде шығындарды, нәтижелерді және олардың тиімділігін уақтылы анықтау ерекше маңызды.

Өндірістік емес шығындарға әкелетін жиі себептер

  • Өндірістік құжаттарды толық пайдаланбау.
  • Өндірістік ресурстар бағасының жоғары болуына байланысты айналым қаражаты айналымдылығының төмендеуі.
  • Кесімді еңбекақы жүйесінің өнімділікке (қайтарымдылыққа) әрдайым сәйкес келе бермеуі және өзге факторлар.

Өнім (жұмыс, қызмет) бірліктерінің өзіндік құнын есептеу жүйесі калькуляциялау деп аталады. Калькуляциялау объектісіне кәсіпорынның өткізуге арналған өнім (жұмыс, қызмет) түрлері жатады, ал оларды іріктеу калькуляциялау процесіне дейін жүзеге асырылады.

Калькуляциялаудың негізгі принциптері

Кез келген ұйымда калькуляциялау белгілі бір принциптерге сүйеніп жүргізіледі. Бұл принциптер шығындарды дұрыс топтастыруға, есеп ақпаратын салыстыруға және басқарушылық шешімдерді негіздеуге мүмкіндік береді.

  • 1) Жіктеу

    Өндіріс шығындарын нормативтік құжаттарға сәйкес жіктеу.

  • 2) Объектілерді белгілеу

    Шығын есебінің объектісін, калькуляциялау объектісін және калькуляциялық бірлікті анықтау.

  • 3) Жанама шығынды бөлу

    Жанама шығындарды бөлудің тиімді әдісін таңдау.

  • 4) Кезеңдер бойынша бөлу

    Шығындарды есептік кезеңдерге сәйкес жіктеу және көрсету.

  • 5) Бөлек есеп жүргізу

    Өндірістің ағымдағы шығындары мен күрделі қаржы жұмсалымын бөлек есепке алу.

  • 6) Әдісті іріктеу

    Шығын есебінің әдісі мен калькуляциялаудың үлгісін таңдау.

1. Өндіріс шығындары: ұғымы мен теориялық мәні

1.1 Өндіріс шығындары ұғымының түрлері

Шығындарды есепке алу тәжірибесінде калькуляциялау тәсілін таңдауға әсер ететін бірнеше әдіс кең таралған: тапсырыстық, қайта бөлу және процестік әдістер.

Тапсырыстық әдіс

Ерекше өнім шығарғанда немесе тапсырыс бойынша өндірісте қолданылады. Көбіне біртекті өндіріс, ұсақ сериялы кәсіпорындар, құрылыс және қызмет көрсету салаларына тән.

Қайта бөлу әдісі

Өндіріс бірнеше кезеңнен (қайта бөлуден) тұратын жағдайда шығындарды кезеңдер бойынша жинақтап есептеуге мүмкіндік береді.

Процестік әдіс

Үздіксіз, ағынды өндірісте шығындарды процесс бойынша есептеп, өнім бірлігінің орташа өзіндік құнын анықтауға қолайлы.

Толық емес өзіндік құн және директ-костинг

Өнімнің өзіндік құнын есептеуде толық емес өзіндік құн тәсілі де қолданылады. Бірізді, бірыңғай тәсіл әрдайым бола бермейді: өзіндік құнға тікелей шығындар, өзгермелі шығындар немесе тек өндірістік шығындар енгізілуі мүмкін.

Бұл тәсілде ағымдағы шығындардың белгілі бір бөлігі өзіндік құнға енгізілмей, маржиналдық табыс есебінен өтеледі: залалсыздық нүктесіне дейін — ұдайы шығындарды жабуға, ал залалсыздық нүктесінен кейін — салық салынғанға дейінгі пайдаға (операциялық пайдаға) бағытталады.

Директ-костинг жүйесінің мәні: өзгермелі шығындар дайын өнім түрлері бойынша қорытындыланады, ал ұдайы шығындар бөлек шотта жиналып, пайда болған есептік кезеңнің жалпы қаржылық нәтижесі есебінен есептен шығарылады.

Толық емес өзіндік құн есебінің артықшылығы — баға белгілеудің тиімді саясатын жүргізу және есеп, жоспарлау, мөлшерлеу процестерін, сондай-ақ шығындар мен нәтижелерді бақылау мен бағалауды ықшамдау мүмкіндігі.

1.2 Өндіріс шығындарының бухгалтерлік есебі

Басқару есебінің объектілеріне шығындар және олардың құрылымдық бөлімшелер бойынша бөлінісі, шаруашылық қызмет нәтижелері, ішкі баға белгілеуге ұсынылатын бағалар, бюджеттер, болжамдар және ішкі жауапкершілік орталықтары жатады. Бұл деректер шығындарды бақылауға және оларды басқарушылық шешімдер үшін қолдануға негіз болады.

Басқару есебіндегі негізгі функциялардың бірі — калькуляция, яғни өнім (жұмыс, қызмет) бірлігінің өзіндік құнын есептеу. Кәсіпорын үшін өзіндік құн — өндірістік қызметтің тиімділігін сипаттайтын негізгі көрсеткіштердің бірі.

2. Шығындарды есепке алу және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау

2.1 Өндіріс өнімін калькуляциялау

Калькуляция — өнімнің (жұмыс, қызмет) бірлігінің өзіндік құнын анықтау. Оның кәсіпорын қызметіндегі маңызы өте жоғары: ол ішкі резервтерді уақтылы анықтауға, өзіндік құнды төмендету мүмкіндіктерін көруге және бәсекеге қабілеттілікті арттыруға ықпал етеді.

Басқарушылық шешімдерге қажетті ақпарат нені болжауға көмектеседі?

  • Өнімді әрі қарай шығарудың мақсатқа сәйкестігін.
  • Өнімге ең ұтымды баға деңгейін белгілеуді.
  • Шығарылатын өнім ассортиментін оңтайландыруды.
  • Қолданыстағы технологияны және станок паркін жаңартудың тиімділігін.
  • Басқару персоналы жұмысының сапасын бағалауды.

2.2 Өнім қозғалысын құжаттау және рәсімдеу

Өндіріс өнімінің қозғалысын дұрыс құжаттау шығындарды дәл тіркеуге, жауапты тұлғалар бойынша бақылауды күшейтуге және есеп деректерінің анықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Құжат айналымы жүйелі болған жағдайда өндірістік процестегі ауытқулар жедел анықталып, түзету шаралары уақытында қабылданады.

2.3 Өндіріс шығындарының синтетикалық есебі

Синтетикалық есеп шығындарды ірілендірілген шоттар деңгейінде жинақтап көрсетуге арналған. Ол өндірістік шығындардың жалпы көлемін бақылауға, оларды кезеңдер бойынша салыстыруға және қаржылық нәтижеге ықпалын бағалауға көмектеседі.

Зерттеудің мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Негізгі өндірістің шығындарын терең зерттеу: шығындардың оны көтеруші бірліктер бойынша, өткізуге және ішкі тұтынуға арналған өнім (жұмыс, қызмет) бірлігіне қанша болатынын есептеу.

Міндеттері

Шығындарды талдау арқылы басшыға дұрыс әрі негізделген шешім қабылдауға көмектесу. Басқарудың кез келген деңгейінде шығын мен пайда арасындағы байланысты түсіну қажет.

Маңызды акцент

Шығындарды жіктеу процесінің мәні — басшы ықпал ете алатын шығындар бөлігін бөліп көрсету. Бұл бақылауды күшейтіп, ресурстарды тиімді бөлуге жағдай жасайды.

Қорытынды

Калькуляциялау кәсіпорында белгіленген принциптерге сүйене отырып жүзеге асырылған жағдайда, басқарушылық есеп шығындарды дәл бағалауға және уақтылы әрі негізделген шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде ресурстарды пайдалану тиімділігі артып, өнімнің өзіндік құнын төмендету бағыттары нақтырақ айқындалады.

Жұмыстың құрылымы

Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жалпы көлемі — 32 бет.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

Бұл бөлім бастапқы мәтінде нақты дереккөздермен толықтырылмаған. Әдебиеттер тізімін рәсімдеу үшін пайдаланылған оқулықтар, нормативтік құжаттар және ғылыми мақалалар атауларын енгізу қажет.