Қазақша рефераттар

Бәсеке дегеніміз, бір жағынан, іс - қимыл жасайтын салада ұнамды нәтижеге жету үшін жүріп отыратын экономикалық жарыс, шаруашылық жүргізудің қолайлы жағдайына ие болу үшін, пайданы мол алу үшін тауар өндірушілердің бір - бірімен күресі

Бәсеке: мәні және экономикалық рөлі

Бәсеке — бір жағынан, белгілі бір қызмет саласында қолайлы нәтижеге жету, шаруашылық жүргізудің тиімді жағдайына ие болу және пайданы арттыру үшін тауар өндірушілердің өзара экономикалық жарысы. Екінші жағынан, бәсеке — нарық субъектілерінің өнім өндіру мен оны өткізу, сондай-ақ капиталды қолдану аясындағы өзара қатынастары.

Форма жағынан

Бәсеке ұйымдастырудың нормалары мен ережелерінің, мемлекеттік және жеке құрылымдардың директивалары мен іс-қимыл әдістерінің жүйесі ретінде көрінеді.

Процесс ретінде

Бәсекені экономикалық процесс ретінде шаруашылық жүргізуші субъектілердің белгілі әрекеттерінің жиынтығы деп қарастыруға болады. Бұл әрекеттер уақыт өте келе экономикалық цикл ретінде жинақталады.

Бәсекенің ұдайы өндірістік циклі

Бәсеке барысында біртіндеп жүретін ұдайы өндірістік процестердің негізгі бағыты — өндірісті ұйымдастырудан бастап, өнімді өткізу мен пайданы инвестицияға айналдыруға дейінгі тізбек.

  1. 1

    Материалдық-заттық базаны қалыптастыру

    Өндіріс пен еңбек ұжымдарының материалдық-заттық элементтерін құру және нығайту.

  2. 2

    Өндірісті ұйымдастыру және қамтамасыз ету

    Өндірісті ұйымдастыру, оны шикізатпен, материалдармен және жартылай фабрикаттармен жабдықтау, сондай-ақ өндірістік, несие-қаржылық және жобалау мекемелерінің өзара ықпалдасуы.

  3. 3

    Бәсекеге төзімді өнім өндіру

    Нарық талабына сай сапалы, тиімді және сұранысқа жауап беретін өнім шығару.

  4. 4

    Өнімді сату

    Сату көлемін жоспарлау, өткізілетін орынды және уақытты белгілеу арқылы өнімді нарыққа шығару.

  5. 5

    Инвестициялық қор қалыптастыру

    Пайда есебінен инвестициялық қор құрып, оны өндірісті кеңейтуге бағыттау.

Өнімнің өмірлік циклі және бәсеке қарқыны

Өнімнің өмірлік циклі бәсекелік күрестің дәрежесіне елеулі әсер етеді. Өмірлік цикл — өнім шығарылған сәттен бастап, оны өндіру толық тоқтағанға дейінгі уақыт аралығы. Бұл цикл төрт фазадан тұрады.

1) Жаңа өнімді игеру және нарыққа енгізу

Сату көлемі әлі жоғары болмайды, ал баға әдетте жоғары деңгейде сақталады.

сату: төмен баға: жоғары

2) Өсу

Өндіріс масштабы ұлғаяды, сұраныс өседі, жоғары баға белгілі бір уақытқа дейін сақталады.

өндіріс: өседі сұраныс: өседі

3) Кемелдену

Өндіріс көлемі ең жоғары деңгейге жетеді, сұраныс толық қанағаттанады, өндіріс қарқыны баяулайды. Бәсеке күшейіп, баға төмендей бастайды.

бәсеке: күшейеді баға: төмендейді

4) Ескіру

Сұраныс ең төменгі шегіне жетеді, өндіріс азаяды, бәсекелік тартыс бәсеңдейді. Көп өнім түрлерін шығару тоқтап, жаңа өнім өндіруге көшу басталады.

сұраныс: төмен өндіріс: қысқарады

Бейниетті бәсеке: негізгі көріністері

Бәсекелік сайыста кейде шаруашылық жүргізуші субъектілер бәсекелесіне зиян келтіретін, адал емес әрекеттерге барады. Мұндай әрекеттер бейниетті (әділетсіз) бәсеке деп аталады.

  • Жалған мәлімет тарату

    Бәсекелес туралы өтірік немесе қате ақпаратты көпшілікке жеткізу.

  • Өнім туралы жалған ақпарат

    Тауардың сапасы, сипаттамасы, жасау тәсілі немесе шыққан жері туралы жаңылыстыратын мәлімет беру.

  • Тауарлық белгіні заңсыз пайдалану

    Бәсекелестің тауарлық белгісін, фирма атауын немесе маркировкасын рұқсатсыз қолдану.

  • Жаңылыстыратын жарнама

    Тауар сапасы туралы дұрыс түсінік қалыптастырмайтын, тұтынушыны шатастыратын жарнама жасау.

  • Жамандаушы салыстыру

    Бәсекелестің тауарын әдейі төмендетіп көрсететін салыстыру тәсілдерін қолдану.

  • Құпия ақпаратты жариялау

    Келісім бойынша құпия болуы тиіс ғылыми-техникалық, өндірістік немесе өзге де ақпаратты таратып жіберу.

Құқықтық реттеу

Қазақстанда жоғарыда аталған құқықбұзушылықтармен күресу міндеті мемлекеттік антимонополиялық агенттікке жүктелген.