Дебиторлық берешектер бөлімінің есебі
Кіріспе
Бухгалтерлік есеп көптеген жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып, қоғамның экономикалық және әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап келе жатқан, өзіндік ерекшелігі бар ғылым болып табылады.
Белгілі ғалым Б. Де Солозано: «Бухгалтерлік есеп барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады; басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес», — деген.
Ал Р. А. Фаулки: «Есеп — бұл барлық бизнестің тілі, яғни философиясы», — деп атаған.
Бухгалтерлік есеп — ұйымның қаржылық ақпаратын өлшейтін, өңдейтін, есепке алатын және оны пайдаланушыларға жүйелі түрде жеткізетін ақпараттық жүйе. Ол басқару жүйесінде маңызды орын алады, өйткені ұйымның қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және талдау сияқты функцияларды орындауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері, капиталы, өндірілген өнімдері және олардың сатылуы туралы ақпаратты жинақтап көрсетеді. Ұйымның табыстары мен шығындарын, сондай-ақ шаруашылық қызметтің соңғы қаржылық нәтижесін нақты анықтау көбіне бухгалтерлік есеп деректері арқылы жүзеге асады.
Нарық жағдайындағы өзектілігі
Ел экономикасының нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты жаңа кәсіпкерлік қызметтердің пайда болуы бухгалтерлік есептің маңызы мен рөлін арттыра түсуде. Көптеген кәсіпорындар тауарлар мен қызметтерді сатып алу немесе пайдалану кезінде бірден қолма-қол ақшамен есептеспей, қарызға (несиеге) алады. Мұндай жағдайда сатушы тарапта алынуға тиіс талаптар туындап, олар дебиторлық берешек ретінде есепке алынады.
Негізгі ұғымдар
Дебиторлар — кәсіпорын мен ұйымға берешегі бар заңды және жеке тұлғалар.
Дебиторлық берешек — иелік ету құқығын қоса алғанда, заңды құқықтармен байланысты актив құрамындағы болашақ экономикалық тиімділік.
Бұл жұмыста дебиторлық берешек мәселесі теориялық тұрғыдан қарастырылады. Төменде дебиторлық берешектердің негізгі бөлімдері берілген:
-
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер берешегі
Өнім, жұмыс, қызмет өткізу нәтижесінде туындайтын талаптар.
-
Күмәнді дебиторлық берешек
Өтелмеу тәуекелі бар берешектерді бағалау мен есепке алу.
-
Еншілес (тәуелді) серіктестіктер берешегі
Байланысты тараптармен өзара есеп айырысулар.
-
Басқадай дебиторлық берешек
Өзге де талаптар мен есеп айырысу түрлері.
-
Алдағы кезең шығындары
Болашақ кезеңдерге қатысты алдын ала жұмсалған шығындар.
-
Берілген аванстар
Жеткізушілерге алдын ала төленген сомалар.
Жұмыстың бағыты
Алдағы бөлімдерде дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру қағидалары және жоғарыда аталған бағыттар бойынша есеп жүргізудің жалпы тәсілдері қарастырылады.
Ескерту: курстық жұмыс көлемі — 25 бет.