Ағылшын экономистері К. Фримен, Дж
Технологиялық жүйелер және экономикалық өсудің логикасы
Ағылшын экономистері К. Фримен, Дж. Кларк және Л. Суите технологиялық жүйе ұғымын өзара байланысты техникалық және әлеуметтік жаңалықтардың жүйесі ретінде енгізді. Осы көзқарасқа сай, экономикалық өсудің қарқыны технологиялық жүйенің қалыптасуына, тұрақтануына және дамуына тікелей тәуелді.
Жаңалықтардың таралуы: жүйенің ішкі қозғалтқышы
Жаңалықтардың таралуы технологиялық жүйенің даму механизмі ретінде қарастырылады. Таралу қарқыны нарық механизмдерімен, яғни нарық конъюнктурасында сұраныс пен ұсыныстың өзара ықпалымен байланысты.
Негізгі түйін
Экономикалық динамика тек жаңалықтың пайда болуына емес, оның қаншалықты жылдам және кең таралатынына да тәуелді.
Жаңа технологияның «тауар» ретіндегі ерекшеліктері
Жаңа технологиялардың тауар ретіндегі қасиеттерін Ф. Бидо, А. Анчишкин, И. Артемьев және басқа да экономистер талдаған. Бұл бағыттағы пікірлер технологияның құнын анықтау әрдайым бірмәнді болмайтынын көрсетеді.
Ф. Бидо: инновация құнының бірегейлігі
Ф. Бидо техникалық инновациялардың құнын бір мағынада анықтау қиын деп санаған. Себебі инновация көбіне бірегей әрі қайталанбас сипатқа ие, ал оны жасауға кеткен шығындарды дәл есептеу әрдайым мүмкін емес. Сонымен қатар, мұндай технологиялар үнемі сатуға арналып жасалмайды. Сондықтан технологияның құны әртүрлі болуы ықтимал, ал оның бағасы өзге факторлардың ықпалымен қалыптасады.
А. Анчишкин: қоғамдық тұтыну құны
А. Анчишкин технология құнын қоғамдық тұтыну құны тұрғысынан қарастырған. Ол ғылыми білімдердің еңбек шығындарын үнемдеуге мүмкіндік беретін қасиеті технологияға ерекше тұтыну құнын береді деп атап өтеді: яғни қоғамға қажет еңбек шығындарын төмендету әлеуеті.
Инновация бағасын қалыптастыратын факторлар
- Инновацияның бағасы оның қасиеттерімен айқындалады және технология белгілі бір қызмет түрлерін анықтайды.
- Технология толық емес элементтерді (компоненттерді) әзірлеуге кеткен шығындармен сипатталуы мүмкін.
- Технология көбіне арнайы сатуға арналып жасалмайды, сондықтан бағалау логикасы әртүрлі болуы ықтимал.
- Жаңа технологиялық білімге уақытша монополия орнатылуы мүмкін, бұл бағаға тікелей әсер етеді.
Технологиялық квазирента
Көптеген экономистер инновацияның бағасын технологиялық квазирента ретінде түсіндіреді және оны бірінші және екінші дифференциалды жер рентасымен ұқсастырып қарастырады.
М. Портер: бәсекеге қабілеттілік және ұлттық даму сатылары
М. Портер бәсекелік теориясында тауардың жаңалығы, жоғары сапасы және төмен шығындармен өндірілуі (соның нәтижесінде төмен баға) оның бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретінін көрсетеді. Басқаша айтқанда, ұйым аз шығын арқылы немесе өнімді сапалық тұрғыдан дифференциациялау арқылы бәсекелік артықшылыққа қол жеткізе алады.