Тілдік теорияны үйрету үрдісінде бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілетінің дамыту жағдайлары
Кіріспе
Бұл курстық жұмыста бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілетін дамытудың тәсілдері мен зерттеу әдістері қарастырылады. Есте сақтау — өзара байланысқан бірнеше жеке үрдістен тұратын күрделі психологиялық құбылыс. Ол адамның өмірлік тәжірибені жинақтауына, сақтауы мен кейін қайта қолдануына мүмкіндік береді. Білім мен дағдыларды бекіту — есте сақтаудың негізгі қызметтерінің бірі.
Актуалдылығы
Есте сақтау үрдісін түсіндіру мен зерттеу психологиялық ғылым алдында бірқатар күрделі міндеттер қояды. Қазіргі кезеңде бұл мәселені психологиямен қатар биология, медицина, генетика, кибернетика сияқты салалардың өкілдері де зерттейді. Әр ғылым өз теориялық түсіндірулерін ұсынады, алайда көптеген тұжырымдар әлі де болжам деңгейінде қалып отыр.
А.А. Смирнов пен П.И. Зинченко есте сақтауды үрдіс ретінде қарастырып, оның баланың мағыналы қызметімен байланысын айқындаған маңызды заңдылықтарды ашты. Есте сақтау жеке функция ғана емес: ол тұлғамен, оның ішкі дүниесімен, қызығушылықтары мен ынтасымен тығыз байланысты. Сондықтан есте сақтаудың дамуы баланың жалпы дамуымен қатар жүреді.
Бастауыш мектеп кезеңінің мүмкіндіктері
Бастауыш мектеп жасы — есте сақтау қабілетін әртүрлі жағдайларда мақсатты түрде дамытуға қолайлы кезең. Қазіргі уақытта көптеген елдер (АҚШ, Жапония, Англия, Канада, Германия, Венесуэлла және т.б.) білім беру жүйесіне қомақты қаржы бөліп, тілдік теорияны үйрету барысында есте сақтаудың тиімділігін арттыруға бағытталған құралдар мен тәсілдерді жетілдіруде.
Негізгі ой: Есті дамыту — тек жаттау көлемін көбейту емес, ақпаратты мағыналы ұйымдастыру, оны қайта жаңғырту стратегияларын меңгеру және оқу қызметіне табиғи түрде кіріктіру.
Ғылыми негізі
Есте сақтау мәселесін көптеген шетелдік және отандық ғалымдар зерттеген: Г. Эббингауз, З. Фрейд, А. Бине, К. Бюлер, А.Н. Леонтьев, А.Р. Лурия, С.Л. Рубинштейн, Б.В. Зейгарник, Л.С. Выготский және т.б. Бүгінде де бұл бағытта медицина, генетика, психология, кибернетика өкілдерінің еңбектері жалғасуда.
Айқындалған қарама-қайшылық
Әдебиетті талдау барысында бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілетін дамыту қажеттілігі мен тілдік теорияны үйрету үрдісінде оны дамытуға арналған әдістемелік әзірлемелердің жеткіліксіздігі арасындағы қайшылық анықталды.
Зерттеу мәселесі
Тілдік теорияны үйрету барысында бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілетін дамытудың тиімді педагогикалық жағдайларын айқындау және олардың нәтижелілігін тексеру.
Зерттеудің құрылымы
- Зерттеу объектісі
- Бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілетін дамыту үрдісі.
- Зерттеу мәні
- Тілдік теорияны үйрету үрдісінде есте сақтау қабілетін дамыту жағдайлары.
- Зерттеу мақсаты
- Тілдік теорияны үйрету барысында бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілетінің даму деңгейін теориялық тұрғыдан айқындау және тәжірибе-эксперимент арқылы тексеру.
Болжам
Есте сақтау қабілетін дамыту табысты болады, егер тілдік теорияны үйрету үрдісінде:
- көрнекілік кеңінен қолданылса;
- мағыналы жаттаудың тиімді тәсілдері үйретілсе;
- есте сақтау өнімділігін арттыруға бағытталған жаттығулар жүйелі жүргізілсе;
- жанама есте сақтау қалыптастырылса (қосымша құралдарды қолдану, соның ішінде символ-белгілер).
Міндеттер мен әдістер
Зерттеу міндеттері
- 1 Зерттеу мәселесі бойынша психологиялық-педагогикалық әдебиетті зерделеу.
- 2 Бастауыш сынып оқушыларының есте сақтау қабілеті дамуының ерекшеліктерін анықтау.
- 3 Тілдік теорияны үйрету үрдісінде есте сақтауды дамыту жағдайларын айқындау.
- 4 Эксперимент арқылы ұсынылған жағдайлардың тиімділігін тексеру.
Зерттеу әдістері
- психологиялық-педагогикалық әдебиетті теориялық талдау және жалпылау;
- оқу-тәрбие үрдісін бақылау;
- педагогикалық эксперимент;
- эксперимент нәтижелерін талдау;
- мәліметтерді өңдеудің статистикалық әдістері.
Құрылымы: жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан тұрады. Соңында пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымша берілген.
Тараулардың мазмұндық бағыты
1-тарау
Есте сақтау ұғымының психологиялық-педагогикалық әдебиеттегі түсіндірілуі, тілдік теорияны меңгеру барысында есте сақтауды дамытудың шарттары мен педагогикалық жағдайлары талданады.
2-тарау
Тәжірибе-эксперимент жұмысы сипатталады: оқушылардың есте сақтау қабілетінің даму деңгейін диагностикалау және дамытушы жағдайларды тәжірибеде іске асыру жолдары қарастырылады.