Қазіргі заманғы астрономия аспан денелерін зерттеудің тәсілдеріне қарай бірнеше бөлімге бөлінеді
Қазіргі заманғы астрономия аспан денелерін зерттеу тәсілдеріне қарай бірнеше салаға бөлінеді. Әр сала өз әдістері мен құралдары арқылы ғалам туралы түсінігімізді тереңдетеді.
Негізгі бөлімдер және олардың міндеттері
Астрономияның бөлімдері бақылау, өлшеу, математикалық модельдеу және физикалық түсіндіру тәсілдерін біріктіріп, аспан нысандарының қозғалысы мен табиғатын жан-жақты қарастырады.
Астрометрия
Астрометрияда аспан объектілерінің орындары мен қозғалысы анықталады, Жердің айналу заңдылықтары зерттеледі және астрономиялық тұрақты шамалардың мәндері нақтыланады.
- Координаттар мен қозғалысты жоғары дәлдікпен өлшеу
- Жердің айналу параметрлерін бақылау
- Тұрақты шамаларды анықтау және түзету
Сфералық астрономия
Бұл салада аспан объектілерінің орны мен қозғалысы математикалық әдістер арқылы анықталады. Нәтижесінде бақылау деректері дәл модельдермен байланыстырылып, есептеулер жүйеленеді.
Тәжірибелік астрономия
Тәжірибелік астрономия бұрыш өлшейтін аспаптарға қатысты жаңа теорияларды дамытып, уақытты, географиялық координаттарды (бойлық пен ендікті) және белгілі бір бағыттағы азимуттарды анықтау әдістерін жүйелейді.
Негізгі идея: бақылауды сенімді ету үшін өлшеу құралдары, әдістеме және есептеу тәртібі бір арнаға келтіріледі.
Аспан механикасы
Аспан механикасы бүкіләлемдік тартылыс күшінің әсерінен болатын аспан денелерінің, соның ішінде жасанды денелердің қозғалысын, сондай-ақ аспан денелерінің тепе-теңдік күйін зерттейді.
Жұлдыздық астрономия және галактикадан тыс астрономия
Жұлдыздық астрономия біздің Галактиканы құрайтын жұлдыздар жүйесін зерттейді. Ал галактикадан тыс астрономия басқа галактикаларды және олардың жүйелерін қарастырады.
Фокус
Біздің Галактикадағы жұлдыздар мен құрылымдар
Кеңейтілген ауқым
Басқа галактикалар және олардың эволюциясы
Астрофизика
Құрамына астрофотометрия, астроспектроскопия және басқа да бөлімдер енетін астрофизика аспан денелерінде, олардың жүйелерінде және ғарыштық кеңістікте жүретін физикалық құбылыстар мен химиялық процестерді зерттейді.
Ерекшелігі: бақылауды тек “қайда және қалай қозғалады?” деген сұрақпен шектемей, “неден тұрады және неге солай?” деңгейіне көтереді.
Радиоастрономия
Радиоастрономия ғарыштан келетін радиотолқындардың қасиеттерін және олардың кеңістікте таралу заңдылықтарын зерттейді.
Атмосферадан тыс зерттеулер: серіктер, ғарыш кемелері, телескоптар
Жердің жасанды серіктері, ғарыш кемелері және ғарыштық телескоптардың (мысалы, америкалық Хаббл телескопы) жасалуы астрономиялық зерттеулерді атмосферадан тыс жүргізуге жол ашты. Бұл көптеген бақылаулардың дәлдігін арттырып, жаңа деректер ағынын қамтамасыз етті.
Космогония және космология
Космогония жеке аспан денелерінің және олардың жүйелерінің, әсіресе Күн жүйесінің пайда болу мәселелерін қарастырады. Ал космология жалпы ғаламның құрылысы мен оның негізгі заңдылықтарын зерттейді.
- Космогония: шығу тегі, қалыптасу сценарийлері
- Космология: ғаламның құрылымы, эволюциясы, заңдары
Қазақстандағы астрономиялық зерттеулер
Қазақстанда астрономиялық зерттеулер ҚР ҒМ — Ғылым академиясының Астрофизика институтында және оның Асы-Түрген обсерваториясында жүргізіледі.