Резина қоспасының шамамен алынған мөлшері
Резина бұйымдарын қолданылуына қарай жіктеу
Резина материалдары қолдану аймағына және жұмыс жағдайына байланысты бірнеше топқа бөлінеді. Әр топ белгілі бір температуралық және химиялық ортаға төзімділігімен ерекшеленеді.
Негізгі түрлері
- Жалпы мақсаттағы резиналар — −50…+150°C аралығында қолданылады (шиналар, аяқ-киім, ременьдер, амортизаторлар және т.б.).
- Температураға төзімді резиналар — +150°C-тан жоғары ортада қолданылады (машина және ұшақ бөлшектері, электрқозғалтқыштар және т.б.).
- Аязға төзімді резиналар — төмен температурада иілімділігін сақтайды.
- Химиялық әсерге төзімді резиналар — озонға, оттегіне, қышқылдарға, сілтілерге, тұздарға және басқа реагенттерге төзімді.
Арнайы қолдану салалары
- Жанармай мен майға төзімді резиналар — бензинге, керосинге, мұнайға және майларға төзімді.
- Газбен толтырылған резиналар — жылу оқшаулағыш материалдар ретінде қолданылады.
- Радиацияға төзімді резиналар — рентген аппараттарының бөлшектерін дайындауда пайдаланылады.
- Диэлектрлік резиналар — кабельдерді оқшаулау және басқа электризоляциялық жұмыстар үшін қолданылады.
Резина бұйымдарын өндірудің негізгі сатылары
Резина бұйымдарын өндіру үдерісі үш негізгі кезеңнен тұрады: шикі резинаны дайындау, формалау және вулкандау.
1) Шикі резинаны дайындау
- Каучук пен ингредиенттерді дайындау. Ингредиенттер — резина қоспасына енгізілетін әртүрлі органикалық және минералдық заттар.
- Компоненттерді араластыру (біртекті қоспа алу үшін).
- Қоспаны дайындау және алдын ала өңдеу — келесі кезеңге қажетті күйге келтіру.
2) Формалау
Дайын қоспа қажетті өлшем мен пішінге келтіріледі. Бұйым конструкциясы, қабатталуы және геометриясы осы кезеңде қалыптасады.
3) Вулкандау
Бұл — бұйымның соңғы қасиеттерін бекітетін шешуші кезең. Нәтижесінде резина серпімді, берік әрі тұрақты құрылымға өтеді.
Қоспа құрамы неге әртүрлі болады?
Резина бұйымының жұмыс шарттары өзгерген сайын қоспаның рецептурасы да өзгереді. Мысалы, конструкциясы бірдей шиналар солтүстік, оңтүстік немесе тропиктік климатта әртүрлі талаптарға ұшырайды. Сондықтан олардың қоспа құрамы да әртүрлі таңдалады.
Резина қоспаларының шамамен құрамы
Төмендегі мәліметтер 100 салмақ бөлік каучукқа шаққандағы шамамен алынған көрсеткіштер ретінде берілген.
| Резина түрі | Каучук түрі | Вулканизатор | Жылдамдатқыш | Толтырғыш | Үдеткіш | Ескіруге қарсы | Пластификатор |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Жұмсақ | НК | 2,75 | 1,5 | 55 | 1,0 | 4,0 | — |
| Жұмсақ | СКБ | 1,56 | 1,8 | 65 | 1,0 | 2,5 | — |
| Жұмсақ | СКС-30 | 2,0 | 0,6 | 55 | 0,45 | 7,0 | — |
| Жұмсақ | СКН-40 | 1,5 | 0,8 | 50 | — | 1,5 | — |
| Эбонит (1-сорт) | Кез келген | 25–35 | 0,5 | — | — | — | — |
| Эбонит (2-сорт) | Кез келген | 25–35 | 0,2 | — | — | — | — |
Вулкандау: соңғы әрі шешуші кезең
Резина бұйымдарын дайындаудың ең соңғы сатысы — вулкандау. Осы үдеріс кезінде бұйымның пішіні түпкілікті бекітіледі және материалдың пайдалану қасиеттері қалыптасады.
Вулкандау барысында каучуктың сызықтық құрылымды макромолекулалары вулкандаушы қоспаның (күкірт және органикалық асқын тотығы) қатысуымен өзара көлденең байланыстар түзіп, кеңістіктік торлы құрылымға айналады.
Нәтижесі және жүргізілу шарттары
- Вулканизатор мөлшеріне қарай жұмсақ резина немесе қатты эбонит алынады.
- Вулкандаудан кейін материал серпімді, берік және химиялық реагенттерге төзімді болады.
- Үдеріс, әдетте, 125–180°C температурада, 0,3–0,5 МПа қысымда жүргізіледі.
- Орта ретінде қаныққан бу атмосферасы, ыстық ауа және басқа да жағдайлар қолданылады.
- Аппараттар: қыздыру қазаны, пресс, автоклав-пресс және т.б.