Технологияларды тарату әр түрлі формада, түрлі тәсілдермен және әр түрлі каналдар бойынша жүргізілуі мүмкін
Технологияларды тарату: формалары, арналар және жіктелуі
Технологияларды тарату әртүрлі формада, түрлі тәсілдермен және әртүрлі арналар арқылы жүзеге асады. Ол коммерциялық немесе коммерциялық емес негізде жүргізілуі мүмкін, сондай-ақ ішкі ұйымдық, ішкі мемлекеттік және халықаралық деңгейлерді қамтиды.
Негізгі идея
Тарату тәсілін таңдаудағы шешуші айырмашылық — технологияның сипаты (патентке қабілетті ме, жоқ па) және оны беру үшін құқықтық рәсімдеудің қажеттілігі.
Коммерциялық емес негіздегі тарату
Коммерциялық емес тарату көбіне еркін ақпарат алмасуға сүйенеді және әдетте шарттық-құқықтық рәсімдеуді немесе қатаң регламенттеуді талап етпейді. Бұл арнаға, әсіресе, коммерциялық емес және патентке қабілетсіз ақпарат негізгі ағым ретінде жатады.
Қайда және қалай тарайды
- Арнайы әдебиет, компьютерлік деректер базалары, патенттер, анықтамалықтар
- Конференциялар, көрмелер, симпозиумдар, семинарлар
- Оқыту, стажировка, тәжірибе алмасу
Мысалдар және өзге арналар
- Бастапқы зерттеулер, ғылыми ашылымдар, патенттелмеген жаңалықтар
- Паритет негізіндегі қиылысқан лицензиялау
- Ғалымдар мен мамандардың ғылыми құрылымнан коммерциялық құрылымға (және керісінше) көшуі
Коммерциялық негіздегі тарату
Коммерциялық тарату нақты экономикалық нәтижеге бағытталады және, ішкі немесе халықаралық деңгейде болсын, әдетте келісімшарт арқылы рәсімделеді. Мұнда технологияны беру материалдық актив ретінде де, құқықтық нысан ретінде де көрініс табады.
Коммерциялық таратудың негізгі формалары
- Материалдық түрде технологияларды сату
- Тікелей инвестициялар және олармен бірге жүретін құрылыс, реконструкция, кәсіпорын мен өндірісті модернизациялау
- Портфельдік инвестициялар, патенттерді сақтандыру
- Патенттелген өнеркәсіптік меншіктің барлық түріне лицензияларды сату (тауар белгілерінен басқа)
- Патенттелмеген өнеркәсіптік меншіктің түрлеріне лицензиялар: ноу-хау, өндіріс құпиялары, технологиялық біліктілік, ғылыми-өндірістік кооперация, инжиниринг және т.б.
Технология трансферін жіктеу белгілері
Жоғарыда айтылғандардан бөлек, технология трансфері бірнеше белгі бойынша жіктеледі. Бұл формалар бірін-бірі толықтыруы да, қажет болған жағдайда алмастыруы да мүмкін.
1) Тарату бағыты бойынша
- Вертикальды тарату
- Зерттеу–өндіріс циклының сатылары бойынша жүзеге асатын ұйымаралық процесс.
- Горизонтальды тарату
- Ақпаратты бір ғылыми саладан екінші салаға беруге бағытталған ішкі ұйымдық процесс.
2) Қатысушылар саны және қатысу деңгейі бойынша
- Активті тарату
- Таратушы мен қабылдаушы арасында делдал ретінде белгілі бір ұйым қатысады; ол таратушыға технологияны алатын тиімді сатып алушыны таңдауға көмектеседі.
- Пассивті тарату
- Технология өндіруші барлық тәуекелді өз мойнына алып, іскер серіктесті өзі іздейді.
3) Өзге формалары бойынша
- Имитациялық
- Түпкі өзгерістер енгізбей, өндіріс процесіне қолдау көрсету.
- Адаптациялық
- Елеулі өзгеріссіз өндірістің жаңа техникаға бейімделуі.
- Инновативті
- Өндірісті түбегейлі жаңартуды, толық өзгерістерді талап етеді.