Отырар Мемлекеттік археологиялық қорық музейі 1979 жылы 11 мамырда Қазақ ССР Министрлер кеңесінің N219 шешімімен құрылды
Отырар Мемлекеттік археологиялық қорық-музейі 1979 жылғы 11 мамырда Қазақ ССР Министрлер Кеңесінің №219 шешімімен құрылды. Музейдің бастау көзі — 1967 жылғы 17 мамырда жергілікті ұстаз, өлкетанушы А. Әлімов Темір бекетінде ашқан мектеп музейі.
Қалыптасу кезеңдері
- 1973–1975 — аудандық деңгейдегі қоғамдық (халықтық) музей.
- 1975–1976 — облыстық өлкетану музейінің филиалы.
- 1976 — аудандық Отырар мемлекеттік тарихи-өлкетану музейі.
- 1979 — Отырар Мемлекеттік археологиялық қорық-музейі ретінде құрылды.
Қорық аумағы және ескерткіштер
Қорық-музей құрамына 4 республикалық және 130 археологиялық-архитектуралық ескерткіш кіреді. Ескерткіштердің жалпы аумағы 11 000 гектар.
Ежелгі және ортағасырлық қалалар
Қорық құрамына Отырартөбе, Құйрықтөбе, Көкмардан, Алтынтөбе, Ақтөбе, Жалпақтөбе, Оқсызтөбе, Пышақшытөбе секілді көне қалалар мен қалашықтар кіреді.
Қасиетті сәулет ескерткіші
XII ғасырға тән аса маңызды нысандардың бірі — Арыстан баб әулие кесене-мешіті. Бұл ескерткіш өңірдің рухани-мәдени тарихын айқындайды.
ЮНЕСКО және халықаралық жобалар
2001 жылғы тамызда Қазақстан Республикасы мен ЮНЕСКО арасында Ежелгі Отырар қаласын қалпына келтіру және сақтау туралы келісімге қол қойылып, ЮНЕСКО тарапынан қаржылай қолдау көрсетілді.
Жобаны іске асыруға қатысқан ұйымдар
Ғылым және білім министрлігі
ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі
Республикалық ғылыми-зерттеу институты
Материалдық мұра ескерткіштерін жобалау институты
Отырар Мемлекеттік археологиялық қорық-музейі
2001–2002 жылдары ЮНЕСКО-ның Қазақстан–Жапония халықаралық жобасы аясында жұмыстар консервациялау кезеңіне өтті. Кейін зерттеу мен қалпына келтіру ісі мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасы және «Ежелгі Отырардың қайта өркендеуі» бастамасы бойынша жалғасын тапты. Ә. Марғұлан атындағы Археология институты, «Қазреставрация» және қорық-музей бірлесіп жұмыстар жүргізді.
Әдебиет және өнер бөлімі
Өңірдің мәдени тынысын танытатын бағыт ретінде қалыптасты.
«Отырар руханияты»
Тарихи-рухани құндылықтарды жүйелі түрде насихаттауға арналған кеңістік.
Әбу Насыр әл-Фараби музей-кітапханасы
Ойшыл мұрасын танытатын және ғылыми-ағартушылық жұмысты толықтыратын бөлім.
Қор және экспозициялар
Негізгі деректер
- Жәдігерлер саны
- 22 000+
- Қор орналасқан аумақ
- 254 м²
- Бөлмелер саны
- 5
Экспозиция құрылымы
Археологиялық және этнографиялық экспозициялар тақырыптық жүйе бойынша орналастырылған. Археология бөлімі I–XVIII ғасырларды қамтиды.
Археология бөлімі (I–XVIII ғғ.)
- Көкмардан бейітінен табылған темір бұйымдар.
- Мақта мен бидайдың күйінді қалдықтары.
- Ішкі қабырғаларды көркемдеген оюлы ағаштардың өртенді қалдықтары.
- Отырар мешітінің алтын жалатылған сәндік кірпіштері.
- Сырлы ыдыстар және өзге де археологиялық олжалар.
Этнография бөлімі (XIX–XX ғғ.)
Бұл бөлімде өңір тұрғындарынан жиналған қазақ халқының тұрмыс-салты мен дәстүрі, зергерлік өнері, музыкасы және шаруашылық түрлеріне қатысты құнды жәдігерлер қойылған.
- Мал шаруашылығы, диқаншылық, құсбегілік.
- Аңшылық және балық аулау кәсіптеріне қатысты бұйымдар.
- Сүйекпен өрнектелген кебежелер.
- Алтын жалатылған күміс кемер белбеулер.
Негізгі ой
Отырар Мемлекеттік археологиялық қорық-музейі — көне қалалар мен сәулет ескерткіштерін қорғап, зерттеу нәтижелерін көпшілікке ұсынатын, сондай-ақ халықаралық деңгейдегі сақтау және қалпына келтіру жобаларына тұрақты түрде қатысып келе жатқан іргелі мәдени мекеме.