Қазақша рефераттар

Өзін өзі ұстап тұратын өсуге ұмтылу

У. Ростоу: экономикалық өсу стадиялары

Бұл теорияның қалыптасуы ХХ ғасырдың 1950–60 жылдарындағы саяси күрес пен қақтығыстар кезеңімен, әсіресе «үшінші әлем» елдеріне ықпал ету талпыныстарымен тығыз байланысты. Теорияның ең танымал өкілдерінің бірі — америкалық экономист әрі тарихшы Уолт Уитмен Ростоу.

Ростоу көзқарасы бойынша, әлсіз даму жағдайынан шығу — кез келген ел өтуге тиіс белгілі бір стадиялар (қадамдар) тізбегі арқылы жүзеге асады. Бұл кезеңдер қоғамның экономикалық құрылымын түсіндіруге және даму логикасын жүйелеуге арналған.

Экономикалық дамудың 5 стадиясы

  1. 1

    Дәстүрлі қоғам

    Экономика негізінен ауыл шаруашылығына, дәстүрлі өндіріс тәсілдеріне сүйенеді; өнімділік төмен, технологиялық жаңару баяу.

  2. 2

    Жылдам даму үшін алғышарттардың жетілуі

    Инфрақұрылым, білім, басқару институттары және инвестиция тарту мүмкіндігі күшейе бастайды; экономикалық жаңғыруға негіз қаланады.

  3. 3

    Өзін-өзі ұстап тұратын өсуге ұмтылу

    Өнеркәсіп пен инвестицияның өсімі тұрақты сипат ала бастайды; экономикалық серпін ішкі механизмдер арқылы сақталады.

  4. 4

    Технологиялық кемелденуге ауысу

    Өндіріс күрделеніп, технология кеңінен енгізіледі; еңбек өнімділігі артып, салалар әртараптанады.

  5. 5

    Бұқаралық тұтыну дәуірі

    Халықтың табысы өсіп, тұтыну құрылымы кеңейеді; қызмет көрсету, әлеуметтік инфрақұрылым және өмір сапасы алдыңғы орынға шығады.

Бұл стадиялар тек сипаттамалық құрал ғана емес: оларда ішкі логика мен сабақтастық бар. Осы арқылы Ростоу экономикалық өсудің біртұтас теориялық үлгісін ұсынады.

Дамыған және дамушы елдер туралы тұжырым

Ростоу пайымы

Дамыған елдердің барлығы дерлік «жылдам дамудан» өтіп, өзін-өзі ұстап тұратын өсу кезеңіне жеткен.

Дамушы елдердің орны

Қазіргі дамушы елдер көбіне дәстүрлі қоғам немесе алғышарттардың жетілуі стадиясында деп түсіндіріледі.

Ростоу бойынша, жылдам дамуға өту үшін негізгі шарттардың бірі — экономикалық өсуді жеделдету мақсатында ішкі және шетелдік жинақтарды (инвестициялық ресурстарды) жұмылдыру. Яғни капитал жинақтау мен оны өнімді салаларға бағыттау шешуші рөл атқарады.