Қазақша рефераттар

Дигитализация әдісімен топографиялық ақпараттарды жинау

Цифрлық топографиялық ақпаратты жинау

Қазіргі уақытта картографиялық материалдарды дигитализациялау сандық топографиялық және картографиялық ақпарат алудың ең кең тараған әрі сенімді әдістерінің бірі болып саналады. Бұл тәсіл графикалық материалдардың (карталар, жоспарлар, фотокарталар, ортофотожоспарлар, жартылай автоматтандырылған карта жасаудың топонегіздері және т.б.) ұқсастан сандық форматқа қайта жасалуын білдіреді.

Нәтижесінде: объектілердің контурлары мен горизонтальдары олардың тән нүктелерінің координаттары түрінде ұсынылады және техникалық тасымалдаушыға автоматты түрде тіркеледі. Сонымен бірге осы тасымалдаушыға семантикалық және синтаксистік ақпарат та жазылады.

Дигитализация әдісімен топографиялық ақпараттарды жинау

Дигитализация әдістері және нәтижелік үлгілер

Мәліметтерді салыстыру ерекшеліктеріне байланысты дигитализацияның бірнеше әдісі ажыратылады. Геометриялық ақпарат үшін дигитализацияның негізгі үш түрі бар:

  • Нүктелі әдіс

    Нүктелер координаттары оператор әрекеті арқылы біртіндеп тіркеледі.

  • Сызықты қадағалау

    Бастапқы нүкте орнатылып, әрі қарай қадағалау құрылғы ішінде автоматты орындалады.

  • Сканерлеу

    Материал жол-жолымен автоматты салыстырылып, растрлық бейне алынады.

Ескерту: Векторлық үлгі, әдетте, нүктелі және сызықты қадағалау нәтижесінде алынады, ал сканерлеу көбіне контурлардың растрлық үлгісін береді.

Нүктелі әдіс: жұмыс істеу қағидасы

Нүктелі әдісте оператор дигитайзердің мегзегішін кезекпен қажетті нүктелерге апарады. Сол сәтте нүктелердің координаттары автоматты түрде техникалық тасымалдаушыға тіркеледі. Түзу сызықтар басынан аяғына дейін нүктелер жиынтығымен беріледі, ал қисық сызықтар көзбен шолу арқылы таңдалған тән нүктелер тізбегімен сипатталады.

Қорытынды: Нүктелі әдіс өнімділігі төмен және қол еңбегін көп қажет етеді. Дегенмен қарапайымдылығы мен енгізуге сенімділігіне байланысты тәжірибеде кеңінен қолданылады.

Сызықты қадағалау: жартылай автоматтандырылған тәсіл

Сызықты қадағалау кезінде оператор мегзегішті бастапқы нүктеге орнатады, ал қадағалау үдерісі құрылғы ішінде автоматты түрде орындалады. Сызық нүктелерінің координаттары:

  • уақыттың тең аралықтарымен (мысалы, 0,1 с қадаммен; 0,5-тен 10 с-қа дейін),
  • немесе жолдың тең кесінділері арқылы (мысалы, 0,1 мм қадаммен; 0,1-ден 10 мм-ге дейін) белгіленеді.

Бұл әдістің тиімділігі көбіне құралдың аппараттық іске асуына және меңгерілу деңгейіне тәуелді.

Сканерлеу: автоматты салыстыру және растрлық үлгі

Сканерлеумен дигитализациялау салыстырушы құралдың жол сайын тізбекті түрде жылжуы арқылы картографиялық материалдарды автоматты салыстыруды қамтамасыз етеді. Бұл тәсіл шешілетін материалдың және кесіп өтілетін сызықтардың нүктелерінің координаттарын бекіту логикасымен байланысты жүзеге асады.

Қызметтік, синтаксистік және семантикалық ақпаратты енгізу

Геометриялық деректерден бөлек, ақпараттың басқа түрлері (қызметтік, синтаксистік және семантикалық) дигитализация кезінде әртүрлі тәсілмен енгізіледі: мәзірлік техника көмегімен, қолмен енгізу арқылы, арнайы құралдармен дауыстан енгізу арқылы, сондай-ақ ЭЕМ-де сәйкес өңдеу арқылы сканерлеу нәтижелерін тану жолымен.

Ақпараттық тұрғыдан ең тиімді тәсілдердің бірі — семантикалық ақпаратты макрокодтау инженерлік қағидасына негізделген мәзірлік техника.

Бұл әдістің мәні: семантикалық ақпараттың белгілі бір жиынына немесе жеке элементіне сәйкестендіріліп дигитайзердің жұмыс алаңында көптеген нүктелер белгіленеді. Осы көптіктің кез келген нүктесінің екі координаты сәйкес ақпараттың коды ретінде қызмет етеді.

Семантикалық және өзге ақпарат түрлерін жинақтаудың бұл тәсілі, әдетте, дигитайзердің жұмыс алаңында торлы градациясы бар бір немесе бірнеше кестені құру және орналастыру арқылы іске асырылады. Кестенің әр ұяшығына белгі, шартты белгі, жазба немесе тұтас мәтін енгізілуі мүмкін. Кестелер ауыспалы (сменалы) болуы ықтимал: кодталатын ақпараттың кез келген жиыны қамтылып, операторға ыңғайлы жерде орналасады.

Ұсынылатын әдебиеттер

  1. 1. Халугин Е.И., Жалковский Е.А., Жданов Н.Д. Цифровые карты. Ред. Е.И. Халугина. — Москва: Недра, 1992.

  2. 2. Справочное рабочее пособие Credo_dat: Камеральная обработка инженерно-геодезических работ. НПО «КРЕДО-ДИАЛОГ». — Минск, 2000.

СӨЖ-ге арналған бақылау тапсырмалары

[1, 2]

  1. 1 Жерді сандық картографиялау ақпараттық үдерісінің негізгі құрамдас бөліктері және мәні.