Жеке табыс салығының төлем көздері
Кіріспе
Кез келген мемлекеттің өсіп-өркендеуінің материалдық базасы — қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыратын қорларды қалыптастыру. Бұл қорлардың негізгі көзі ретінде салықтар және басқа да міндетті төлемдер танылады.
Негізгі анықтама
Салық — заңды және жеке тұлғалардан мемлекеттік бюджетке заңмен белгіленген тәртіпте, белгілі бір мөлшерде және мерзімде түсетін міндетті төлем.
Экономикалық категория ретінде салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен жеке тұлғалардың мемлекетпен өзара қарым-қатынасы барысында орталықтандырылған қаржы ресурстарын құруға байланысты туындайтын қаржылық қатынастарды сипаттайды.
Салықтардың экономикалық мәні
- Шаруашылық субъектілері мен халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін көрсетеді.
- Табыстың белгілі бір үлесін мемлекет пайдасына жинақтау және шоғырландыру механизмін бейнелейді.
Өзектілігі
Қазіргі жағдайда мемлекеттік бюджет кірістерінің едәуір бөлігі салықтар есебінен қалыптасады. Экономика дамып, өндіріс көлемі ұлғайған сайын салықтық түсімдердің де арта түсетіні байқалады. Өйткені өндіріс бар жерде табыс бар, ал табыстан алынатын салық мемлекеттік қаржының тұрақты көзіне айналады.
Сондықтан салық жүйесі өндірістің дамуына кедергі келтірмей, керісінше өндірушілердің ынтасын арттыруға ықпал ететіндей құрылуы тиіс.
Салықтардың негізгі қызметтері
Бақылаушылық қызмет
Бақылаушылық қызмет арқылы салық механизмінің тиімділігі бағаланып, қаржы ресурстарының қозғалысы қадағаланады. Бұл мемлекетке түсімдердің тұрақтылығын бақылап, жоспарлау сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Реттеушілік қызмет
Реттеушілік қызмет салық механизмі арқылы іске асады. Негізгі тетіктері — салық ставкалары және салықтық жеңілдіктер.
- Өндірістің дамуын ынталандыру және тежеу құралдары ретінде қолданылады.
- Ақша-несие және баға саясатымен, инвестициялық климатпен, кәсіпкерлікті қолдаумен өзара байланыста болуы тиіс.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеке табыс салығының мәнін ашу, оның бюджет кірістеріндегі үлесін айқындау, қолданылу қажеттілігін негіздеу және жетілдіру бағыттарын қарастыру.
Негізгі басымдық
Тақырыпты талдауда теориялық негіздер мен қолданбалы қырлары қатар қарастырылады: бюджет, төлем көздері, шетелдік тәжірибе және ұлттық жүйені жетілдіру.
Міндеттері
- Жеке табыс салығының маңызы мен мәнін ашу.
- Қазақстан Республикасындағы салық жүйесінің ерекшеліктерін зерделеу.
- Жеке табыс салығының төлем көздерін айқындау.
- Шетелдік тәжірибені қарастыру және салыстырмалы талдау жасау.
- Жеке табыс салығын жетілдіру жолдарын ұсыну.
1. Жеке табыс салығының экономикалық негіздері
Бұл бөлімде салықтың теориялық негіздері, оның қалыптасуы және жеке табыс салығының қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық рөлі жүйелі түрде қарастырылады.
1.1 Салықтар ұғымы, мәні, қалыптасуы
Салықтар — мемлекет пен экономикалық агенттер арасындағы қаржылық қатынастардың өзегі. Олардың қалыптасуы мемлекеттік функциялардың кеңеюімен және қоғамдық қажеттіліктердің артуымен тығыз байланысты.
1.2 Жеке табыс салығының әлеуметтік-экономикалық мәні
Жеке табыс салығы бюджетті толықтырумен қатар, табысты қайта бөлуге ықпал етеді және әлеуметтік саясаттың жүзеге асуына қаржылық негіз қалыптастырады.
2. Жеке табыс салығының бюджеттегі орны
Бұл бөлімде жеке табыс салығының бюджет кірістерін қалыптастырудағы маңызы және оны түсіру арналары талданады.
2.1 Жеке табыс салығының төлем көздері
Жеке табыс салығының төлем көздері ретінде азаматтардың табыстары (жалақы, сыйақылар, өзге де кірістер) қарастырылады. Оларды анықтау және есепке алу бюджет түсімдерінің тұрақтылығына тікелей әсер етеді.
3. Жеке табыс салығының даму перспективалары
Бұл бөлімде жеке табыс салығын жетілдірудің бағыттары, халықаралық тәжірибе және Қазақстандағы қолдану тетіктері салыстырмалы түрде қарастырылады.
3.1 Дамыған нарықтық экономикалы мемлекеттердегі алыну ерекшеліктері
Дамыған елдер тәжірибесінде жеке табыс салығы көбіне прогрессивті шкалалар, әлеуметтік шегерімдер және әкімшілендірудің жоғары сапасы арқылы ерекшеленеді. Бұл құралдар әділеттілік пен тиімділіктің теңгерімін сақтауға бағытталған.
3.2 Қазақстан Республикасындағы жеке табыс салығын жетілдіру
Қазақстан жағдайында жеке табыс салығын жетілдіру әкімшілендіруді күшейту, көлеңкелі табыстарды азайту, жеңілдіктер жүйесін қайта бағалау және салықтық ынталандырудың тиімді тетіктерін қолданумен байланысты.
Қорытынды
Салықтар — мемлекеттік қаржының тірегі. Жеке табыс салығы бюджет кірістерін толықтырумен қатар, әлеуметтік және экономикалық реттеу құралы ретінде маңызды рөл атқарады. Оны жетілдіру өндіріс пен кәсіпкерлікті ынталандыратын, сонымен қатар қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыруды қамтамасыз ететін теңгерімді саясатты талап етеді.
Қолданылған әдебиеттер
Бұл бөлімде курстық жұмыста пайдаланылған дереккөздер тізімі беріледі.