Қазақша рефераттар

Тұтынушылардың тауарды сатып алуға итермелеуші факторларды және тұтынушының жауап қайтару реакциясы

Маркетингтік жоспарлау: нарықты түсіну және тұтынушы мінез-құлқы

Маркетингтік жоспарды әзірлемес бұрын, нарықтағы жағдайды нақты анықтау қажет. Тұтыныс нарығында адамдар өздері тұтынатын тауарлар мен қызметтерді сатып алады. Бұл нарық көптеген субнарықтардан тұрады: мысалы, мұсылман-тұтынушылар субнарығы, кәмелетке толған жас тұтынушылар субнарығы, сондай-ақ егде жастағы тұтынушылар субнарығы.

Сатып алушы мінез-құлқына әсер ететін негізгі факторлар

Тұтынушының сатып алу шешіміне төрт негізгі факторлар тобы ықпал етеді. Бұл факторлар сатып алушыны қалай қамту және оған қалай қызмет көрсету керектігін түсінуге көмектеседі.

  • Мәдени факторлар

    Құндылықтар, дәстүрлер, мәдени нормалар және өмір салты.

  • Әлеуметтік факторлар

    Отбасы, әлеуметтік топтар, мәртебе және орта ықпалы.

  • Жеке тұлғалық факторлар

    Жас, табыс, білім, кәсіби ерекшелік, өмірлік кезең.

  • Психологиялық факторлар

    Мотивация, қабылдау, сенімдер, көзқарастар және тәжірибе.

Фирма маркетингтік жоспарлауды бастамас бұрын, өз мақсатты нарықтарын айқындап, сатып алу туралы шешім қабылдау процесінің қалай жүретінін талдауы керек. Нарықтағы мамандардың міндеті — сатып алу процесіне қатысушыларды түсіну және мінез-құлыққа әсер ететін негізгі факторлардың ықпалын ұғыну. Осындай түсінік мақсатты нарыққа бағытталған тиімді маркетинг бағдарламасын жасауға мүмкіндік береді.

Тұтынушы мінез-құлқын зерттеудің маңызы

Тұтыныс нарықтары мен тұтынушылардың сатып алу мінез-құлқы маркетингте шешуші рөл атқарады. Курстық жұмыс аясында тұтынушылардың мінез-құлық үлгісі, оның құрамдастары мен түрлері, қажеттіліктері, сатып алуға итермелейтін факторлар, сондай-ақ тұтынушының жауап қайтару реакциясы қарастырылады. Сонымен бірге Қазақстан Республикасындағы тұтынушы мінез-құлқының қалыптасу үдерісіне қатысты мәселелер талданады.

Кәсіпорын үшін қандай практикалық пайда береді?

Әрбір кәсіпорын үшін тұтынушылардың мінез-құлқын білу — тиімді шешім қабылдаудың негізі. Тұтынушыны тану кәсіпорынға төмендегі бағыттарда нақты артықшылық береді:

  • Бар және болашақ нарық талаптарын қанағаттандыратын өндіріс стратегиясы мен тактикасын құру.

  • Сұранысқа әсер ету, маркетингтік қызмет пен өнім әзірлеуге кететін шығындардың тиімділігін арттыру, бар және болашақ сұранысты анықтау, бәсекелестерден артықшылық есебінен сатылымның пайдасы мен рентабельділігін өсіру.

  • Тауар немесе қызмет нарығын зерттеу, дәстүрлі және жаңа өнімдер/қызметтер үшін тұтынушы сегменттерін анықтау, аймақтық орналастыру және даму бойынша ұсыныстар әзірлеу.

  • Барлық өнім түрлері бойынша сұранысты қанағаттандыру үшін кәсіпорынның маркетингтік және өндірістік мүмкіндіктерін бағалау, нарық мұқтаждығын толық өтеу және пайданы арттыру мақсатында инвестициялық саясатқа ұсыныстар беру.

  • Жарнамалық және баспалық қызметті ұйымдастыру, коммуникацияны күшейту арқылы кәсіпорын жұмысының тиімділігін арттыру.

  • Сыртқы ортаны тұрақты бақылау, стратегияны іске асыруды ұйымдастыру және нәтижелерге мониторинг жүргізу.

Қорытынды ой

Кәсіпорын тұтынушыларын терең түсіну үшін маркетингтік зерттеу жүргізіп, тұтынушылардың қажеттіліктерін, сатып алу уәждерін және мінез-құлық ерекшеліктерін жүйелі түрде анықтауы қажет. Тұтынушыны тану — нарықтағы тұрақты өсім мен бәсекелік артықшылықтың негізі.

Қолданылған әдебиеттер

  1. 1. Есімжанова С.Р. Маркетинг. Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2003.

  2. 2. «Тауар таңбалары, қызмет көрсету таңбалары және тауар шығаратын жерлердің атаулары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Егемен Қазақстан, 1999 ж. 2 тамыз.

  3. 3. Эванс Дж., Берман Б. Маркетинг (ағылшын тілінен қысқартылған аударма). М.: Экономика, 1993.

  4. 4. Багиев Г.Л. және т.б. Маркетинг: жоғары оқу орындарына арналған оқулық. Жалпы ред. Г.Л. Багиева. М.: ОАО «Изд-во Экономика», 1999.

  5. 5. Мак-Дональд М. Маркетингтің стратегиялық жоспарлануы. СПб: Питер, 2000.

  6. 6. Голубков Е.П. Маркетинг негіздері. М.: Финпресс, 1999.

  7. 7. Сатыбалдыұлы С. Маркетинг – нарықтану. Алматы: Білім, 1999.

  8. 8. Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Ағылш. ауд. М.Т. Ізбасаров. Алматы: Жазушы, 2000.

    Котлер Ф. Маркетинг менеджмент. СПб: Питер Ком, 1999.

    Маркетинг: оқу құралы. Ред. Н.К. Мамыров. Алматы: Экономика, 1999.

    Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері. Алматы: Қазақ университеті, 2002.