Көміртекті конструкциялық болаттар
Конструкциялық болаттар: анықтама және жіктелуі
Конструкциялық болаттар — машина бөлшектерін және құрылыс конструкцияларын жасауға арналған болаттар. Олар көміртекті және легірленген болып бөлінеді. Конструкциялық болаттардағы көміртегінің мөлшері әдетте 0,5–0,6%-дан аспайды.
Негізгі ой
Көміртек мөлшері артқан сайын болаттың беріктігі өседі, ал пластикалығы төмендейді.
Көміртекті конструкциялық болаттар
Көміртекті конструкциялық болаттар үш санатқа бөлінеді: жай сапалы, сапалы және аспаптық. Бұл мәтінде жай сапалы болаттардың топтастырылуы қарастырылады.
Жай сапалы болаттар: топтары және белгіленуі
А тобы
Тек механикалық қасиеттеріне кепілдік беріледі.
Б тобы
Тек химиялық құрамына кепілдік беріледі.
В тобы
Механикалық және химиялық қасиеттеріне қатар кепілдік беріледі.
Таңбалану мысалдары
- А тобы
- Ст әріптерімен және 0–6 нөмірлерімен таңбаланады. Нөмір артқан сайын беріктік жоғарылап, пластикалығы төмендейді.
- Б тобы
- Б әрпімен белгіленеді: БСт0, БСт1, БСт2, БСт3, БСт4.
- В тобы
- В әрпі және сан арқылы: ВСт2, ВСт3, т.б.
Тотықсыздандыру дәрежесіне қарай бөлінуі
Болаттар тотықсыздандыру сипатына байланысты үш түрге бөлінеді: қайнайтын (КП), тыныш (СП) және жартылай тыныш (ПС).
Қолданылу салалары
Жай сапалы болаттар
- Арматура жасауға;
- Құрылыс конструкцияларын дайындауға;
- Үлкен жүктеме түспейтін машина бөлшектерін өндіруге қолданылады.
Топтарға байланысты ұсынылатын қолдану
А тобы
Ыстық күйінде өңделмейтін бұйымдар жасауға қолайлы.
Б тобы
Өңдеу жұмыстары жүргізілетін бұйымдар үшін қолданылады.
В тобы
Пісірілетін (дәнекерленетін) конструкциялар жасауға қолайлы.