Қазіргі кезде нарықтық экономикасы дамыған елдерде бірнеше миллиондаған әр түрлі фирмалар қызмет атқаруда

Фирмалардың көптүрлілігі және оларды жіктеу қажеттілігі

Қазіргі кезде нарықтық экономикасы дамыған елдерде әртүрлі бағытта қызмет атқаратын фирмалардың саны бірнеше миллионға жетеді. Осындай көптүрлілікті түсіну және талдау үшін фирмаларды белгілі бір белгілері бойынша жүйелі түрде классификациялау қажет.

Неліктен фирмалар бірігеді?

Қаржы ресурстарының шектеулілігі көптеген компанияларды күш біріктіруге итермелейді.
Нәтижесінде әртүрлі серіктестіктер мен бірлестіктер пайда болады.
Бір қолға бірігетін фирмалар саны өте көп: мысалы, тек АҚШ-та шамамен 7 миллион фирма бар.

Төменде фирмаларды кең тараған төрт өлшем бойынша жіктеудің үлгісі берілген: ұйымдық-құқықтық нысаны, шаруашылық сипаты, салалық қызметі және меншік нысаны.

Фирмаларды классификациялау (1-кесте)

Ұйымдық-құқықтық нысаны бойынша	Шаруашылық сипатына қарай	Салалық қызметіне қарай	Меншік нысаны бойынша
Картелдер Синдикаттар (консорциумдар) Трестер Концерндер Концерн-конгломераттар Холдинг-компаниялар Акционерлік қоғамдар (корпорациялар) Кооперативтер Серіктестіктер	Өндірістік Саудалық Делдалдық Банктік Сақтандыру қызметі Инвестициялық Инновациялық Инжинирингтік Венчурлік (тәуекелді) Консалтингтік Аудиторлық Трастылық	Өнеркәсіп Ауыл шаруашылығы Сауда Байланыс Көлік Қаржы Несиелік қызмет Мәдениет Өнер Білім Ғылым Денсаулық сақтау Тұрғын үй шаруашылығы	Мемлекеттік Қазыналық Ұжымдық Жалгерлік Кооперативтік Акционерлік Жекелеген (жеке) Аралас (біріккен) Мемлекеттік-кооперативтік Ұжымдық-жеке Мемлекетаралық (біріккен кәсіпорын)

Қорытынды

Фирмалардың көп болуы олардың түрлерін нақты белгілер бойынша жіктеуді қажет етеді. Сонымен қатар қаржылық мүмкіндіктердің шектеулігі компанияларды әртүрлі бірлестіктер мен серіктестіктер құруға ынталандырып, нарық құрылымын одан әрі күрделендіреді.