Жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру туралы қазақша реферат
Жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру: экономикалық мәні мен негізгі түрлері
Жалпы сақтандыру мен өмірді сақтандыруға тән экономикалық қатынастар қоғамдық өндіріс процесіндегі зиянның орнын толтырумен байланысты. Егер өндіріс процесі дүлей апаттар немесе басқа да төтенше, күтпеген оқиғалар салдарынан бұзылса, келтірілген шығын сақтандыру тетігі арқылы өтеледі.
Зиян қалай өтеледі?
Зиянның орны ынтымақтастық қағидасына сүйеніп, сақтандыру қатынастарына қатысушылар төлейтін сақтандыру жарналары есебінен толтырылады. Бұл жарналардың жиынтығы сақтандыру қорларын қалыптастырады.
Нені сақтандыруға болады?
Сақтандыру мүлікке, денсаулыққа, табысқа қатысты тәуекелдерді және үшінші тұлғалар алдындағы жауаптылықты қамтуы мүмкін. Негізгі өлшем — сақтандыруға байланысты мүдденің болуы.
Жалпы (мүліктік) сақтандырудың мазмұны
Мүліктік және кәсіпкерлік тәуекелдер, сондай-ақ азаматтық-құқықтық жауаптылықты қоса алғанда, сол тәуекелдерге байланысты мүдделерді сақтандыру жалпы (мүліктік) сақтандыруға жатады. Бұл бағытта мүліктің жоғалу (жойылу) қаупі, жетіспеуі немесе бүлінуі және өзге де мүліктік игіліктер мен құқықтар сақтандырылады.
Құқықтық ескерту
Егер сақтанушының немесе пайда алушының мүлікке қатысты сақтандыру мүддесі болмаса, жасалған мүліктік сақтандыру шарты жарамсыз болып есептеледі.
Көлік құралдарын сақтандыру
Көлік құралын иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге байланысты мүліктік мүдделер сақтандырылады. Зиян көліктің зақымдануы немесе жойылуы салдарынан, соның ішінде айдап әкету немесе ұрлау нәтижесінде туындауы мүмкін. Сақтандыру төлемі шығынды ішінара немесе толық өтейді.
- Зақымдану немесе толық жойылу тәуекелі
- Айдап әкету/ұрлау тәуекелі
Жүктерді сақтандыру
Жүкті иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге байланысты мүліктік мүдделер сақтандырылады. Зиян жүктердің зақымдануы, жойылуы немесе тасымалдау тәсіліне қарамастан жоғалып кетуі салдарынан туындауы мүмкін. Сақтандыру төлемі шығынды ішінара немесе толық өтейді.
- Тасымалдау кезіндегі зақым
- Жоғалу тәуекелі
Мүліктік сақтандыру (жалпы мүлік)
Автомобиль, теміржол, әуе немесе су көліктерін және жүктерді сақтандырудан бөлек, өзге мүлікті иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге байланысты мүліктік мүдделер сақтандырылады. Сақтандыру жағдайы орын алса, мүліктің зақымдануы немесе жойылуы салдарынан келтірілген зиян ішінара немесе толық өтеледі.
Азаматтық-құқықтық жауаптылықты сақтандыру
Бұл сақтандыру түрі екі негізгі тәуекелді қамтиды:
1) Келтірілген зиян үшін жауаптылық
Үшінші тұлғалардың өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне зиян келтіру салдарынан туындайтын міндеттемелер бойынша жауапты болу тәуекелі сақтандырылады.
2) Шарт бойынша жауаптылық
Шарттардан туындайтын міндеттемелер бойынша жауапты болу тәуекелі сақтандыру арқылы қорғалады.
Жеке басты сақтандыру: жазатайым жағдай, ауру және медицина
Жазатайым жағдайдан және аурудан сақтандыру
Сақтандырылушы жазатайым жағдайдың немесе аурудың салдарынан қайтыс болғанда, еңбекке қабілеттілігін (жалпы немесе кәсіби) толық не ішінара жоғалтқанда немесе денсаулығына өзге де зиян келтірілгенде, сақтандыру төлемін жүзеге асыру көзделеді. Төлем тіркелген сомада немесе нақты шығыстарды ішінара/толық өтеу түрінде берілуі мүмкін.
Негізгі нәтиже
Қорғаныс табыс жоғалтуды және қосымша шығыстарды жабуға бағытталады.
Медициналық сақтандыру
Медициналық сақтандыру сақтандырылушының медицина ұйымынан медициналық сақтандыру бағдарламасына енгізілген қызметтерді алуына байланысты шығындарын өтеуге арналған. Сақтандыру төлемі шығыстарды ішінара немесе толық өтей алады.
- Бағдарламаға енгізілген қызметтер аясында өтем
- Шығынды өтеудің ішінара немесе толық нұсқасы
Қорытынды
Сақтандырудың түпкі мақсаты — күтпеген тәуекелдерден туындайтын шығынды ұжымдық қор арқылы өтеу. Жалпы сақтандыру мүлік пен жауаптылыққа қатысты тәуекелдерді қамтыса, жеке басты сақтандыру адамның өмірі мен денсаулығын қорғауға, ал медициналық сақтандыру емделуге байланысты шығыстарды өтеуге бағытталады.