Қазақша рефераттар

Басқару әдістері басқару процесін мүлтіксіз ұйымдастыру, осы заманғы техниканы пайдалану және еңбек пен өндірісті прогресті жолмен ұйымдастыру үшін жағдайлар жасайды, олардың барынша тиімді болуын қамтамасыз етеді

Басқару әдістері басқару процесін жүйелі ұйымдастыруға, заманауи техниканы тиімді пайдалануға және еңбек пен өндірісті прогрессивті тәсілмен ұйымдастыруға жағдай жасайды. Олар басқарудың барынша нәтижелі болуын қамтамасыз етеді. Сондықтан әдістер — басқару қызметінің мәні мен негізгі мазмұны: басқару міндеттері дәл осы әдістер арқылы жүзеге асырылады.

Басқару әдістерінің негізгі топтары

  • Жалпы әдістер — бүкіл басқару жүйесіне тән тәсілдер.
  • Шағын ауқымдағы әдістер — басқару жүйесінің жекелеген бөліктеріне, нақты органға немесе қызметкерге қатысты тәсілдер.

Басқару стильдері: қолданылу деңгейлері

Басқару стильдері басқару қызметінің неғұрлым нақты тәсілдерін сипаттайды және қолданылу деңгейіне қарай бөлінеді. Бұл стильдер көбіне нақты әдістер немесе жұмыс стилі деп аталады, өйткені олар белгілі бір басқару органына немесе қызметкерге тікелей қатысты болады.

Ұйымдық деңгей бойынша

  • Кәсіпорын, бірлестік, экономикалық аймақ деңгейіндегі басқару тәсілдері
  • Министрліктер мен мемлекеттік комитеттердің қызмет әдістері

Функция және рөл бойынша

  • Түрлі деңгейдегі басшылар қолданатын тәсілдер
  • Белгілі бір басқару функцияларын іске асыру әдістері

Басқару стилдерін талдаудың логикасы

Басқару теориясы мен өндірісті басқару практикасы үшін басқару әдістерін бүкіл қоғамдық өндіріс деңгейінде жалпылама түрде талдау ерекше маңызды. Талдау кешенді көзқарасты талап етеді: әдістің мазмұнын, бағытын және оның ұйымдық формасын бөліп көрсету қажет.

Стильдердің айырмашылық белгілері

Мазмұны
Қандай басқару қатынастарын білдіретіні.
Мақсаты
Қандай объективті заңдарды іске асыру құралы екендігі.
Қызмет мотивтерімен байланысы
Қай мотивтерді айқындайтыны және күшейтетіні.
Қолдану формалары
Дара, алқалық (коллегиялық), ұжымдық.

Әдістердің міндеттер жүйесіндегі орны

Бұл жүйеде ұжымдарға, жекелеген қызметкерлерге және тұтас экономикалық жүйелерге ықпал етуге бағытталған әдістер маңызды орын алады. Ықпал ету белгілі бір басқару буынының алдына қойылған міндеттерді орындауға бағдарланады, соның ішінде:

Экономикалық

Нәтижелілік, ресурстарды тиімді бөлу, өндіріс көрсеткіштерін жақсарту.

Ұйымдық-әкімшілік

Тәртіп, регламент, құрылым және орындауды басқару.

Әлеуметтік-психологиялық

Мотивация, коммуникация, ұжымдық ахуал және сенім.

Басқару әдістері оқшау қолданылмайды: тәжірибеде олар бір-бірін толықтырып, өзара байланыста пайдаланылады. Сонымен қатар әрбір топтың өз ерекшелігі, көріну формалары және қолданылу шеңбері болады.

Объективті заңдар және құқықтық регламенттеу

Басқару стилдері өндіріске тән объективті заңдарға сәйкес келген жағдайда басқару мақсаттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Осы тұрғыдан басқару әдісі — объективті заңдардың талаптарын іске асыру тәсілі. Басқару әдісінің мазмұны сол объективті заңдардың мазмұнымен тығыз байланысты.

Басқару стилі орындау жүйесі арқылы жүзеге асады және міндетті түрде белгілі бір ұйымдық формаға ие болады. Оның маңызды қыры — құқықтық рәсімдеу. Басқаруды құқықтық тұрғыдан регламенттеу өндірісті басқарудың көбіне мемлекеттік сипатта болуынан туындайды.

Ықпал ету сипаты бойынша басқару әдістері

Басқару стилі өндіріс пен қызметкерге әртүрлі ықпал етеді. Нарық қатынастарына көшу кезеңінде өндірістегі мотивация қызметкердің нақты қажеттіліктері мен мүдделеріне, оның мәдениеті мен саналы ұстанымына сүйенеді.

Үш негізгі топ

  1. 1 Материалдық себептер әдістері
  2. 2 Әлеуметтік себептер әдістері
  3. 3 Билік ету себептері әдістері

Әрбір топ өз ішінде оң себепті (ынталандыру) және теріс себепті (жазалау, мәжбүр ету) ықпалдарды қамтиды.

Бұл ықпал ету тәсілдері жекелеген қызметкерге де, тұтас ұжымға да бағытталуы мүмкін. Тәжірибеде «таза» бір ғана себепке сүйенген ықпал сирек кездеседі: мысалы, материалдық қажеттіліктерді қанағаттандыру әлеуметтік себептердің қалыптасуына негіз болады. Дегенмен оларды талдау үшін шартты түрде бөліп қарастыруға болады.

Материалдық себептердің көріну формалары

Материалдық себептер үш түрде көрінеді:

Қоғамдық

Қоғамдық деңгейдегі экономикалық жағдайлар мен кепілдіктер арқылы әсер ету.

Ұжымдық

Ұжым нәтижесіне байланысты марапаттау, бонустық жүйелер және ортақ мүдде.

Жеке

Жеке еңбек нәтижесіне қарай ынталандыру, жалақы және қосымша төлемдер.

Материалдық ынталандыру

Материалдық себептерге материалдық ынталандыруды қолдану жатады. Ол ұйымның мақсаттарына жетуге және қызметкердің жеке мүддесін еңбек нәтижесімен ұштастыруға бағытталады.