Салмақты денелер физикасы, немесе жалпы денелер конституциясы туралы трактат
Амедео Авогадро: молекулалық идеяның бастауында
Амедео Авогадро (Amedeo Avogadro) — 1776 жылғы 9 тамызда Туринде дүниеге келген итальян физигі және химигі. Ол алдымен заңгерлік мамандық алып, кейін физика мен математиканы терең меңгерді. Ғылымға әкелген жаңалығы молекулалық физика мен химияның дамуына ерекше ықпал етті.
Қызмет жолы мен ғылыми ортадағы орны
Авогадро 1804 жылы мүше-корреспондент атанды, 1819 жылы академик дәрежесіне көтерілді. Кейінірек Туриндегі Ғылым академиясының физика-математика ғылымдары бөлімін басқарды.
- 1806–1819: университет лицейінде физика пәнінің мұғалімі
- 1820–1822 және 1834–1850: Турин университетінің профессоры
Зерттеу бағыттарының кеңдігі
Авогадроның еңбектері физика мен химияның көптеген салаларын қамтыды. Оның зерттеулері электр құбылыстарынан бастап, зат құрылысы туралы іргелі түсініктерге дейінгі тақырыптарды біріктірді.
1811 жылғы молекулалық жорамал
1811 жылы Авогадро маңызды жорамал ұсынды: жай газдардың молекуласы бір немесе бірнеше атомнан тұруы мүмкін. Бұл ой сол кезеңдегі химиялық түсініктерді түбегейлі қайта қарауға жол ашты.
Нәтижесі қандай болды?
- Идеал газ заңдарының бірін тұжырымдауға (өрнектеуге) негіз қалады.
- Атомдық және молекулалық массаларды анықтауға мүмкіндік беретін әдістік қағидаларды айқындады.
Авогадроның молекулалық жорамалы XIX ғасырдың бірінші жартысында көптеген физиктер мен химиктер тарапынан бірден қабылданбады. Алайда кейін бұл идея заттың микродеңгейдегі құрылымын түсіндіруде шешуші рөл атқарды.
Авогадро саны және оның мағынасы
Авогадро есімімен универсалдық тұрақты — Авогадро саны аталады. Ол идеал газдың 1 моліндегі молекулалар саны ретінде түсіндіріледі және химия мен физикадағы есептеулердің негізгі тіректерінің бірі болып саналады.
Негізгі еңбегі
Авогадро молекулалық физика бойынша алғашқы жетекші еңбектердің бірі саналатын «Салмақты денелер физикасы, немесе жалпы денелер конституциясы туралы трактат» атты төрт томдық еңбектің (1837–1841) авторы.
Бұл трактатта заттың құрылымы мен қасиеттерін жүйелі түрде түсіндіруге талпыныс жасалып, кейінгі ғылыми дамуға бағыт берген идеялар жинақталды.