Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы
Үстеме шығындарды өнімдерге ставка бойынша тарату
Үстеме шығындарды өнімдерге белгіленген ставка бойынша тарату — өндірістік бөлімшелер арқылы өтетін және өнім түрлері бойынша қолданылатын қорытынды кезең. Бұл ставка өндірістік қызметтің жоспарлы көрсеткіштері мен жылдық үстеме шығындардың сметасы негізінде анықталады.
Негізгі қағида
Ставканы есептеу кезінде өндірістік қызметтің нақты көрсеткіштері емес, есептеуге негіз болған жоспарлы (немесе нормативтік) деректер қолданылады. Бұл тәсіл өнімнің өзіндік құнын кезең ішінде жедел есептеуге мүмкіндік береді.
Нақты деректер мен нормативтік ставканың айырмашылығы
Үстеме шығындар ставкасын кезең ішіндегі нақты көлемге сүйеніп есептеу бірқатар қиындық тудырады. Атап айтқанда, өнімнің өзіндік құнын есепті кезеңнің соңына дейін тоқтатып қоюға тура келеді. Ал іс жүзінде басқарушылық шешімдер үшін ай сайынғы жедел көрсеткіштер қажет: босалқыларды бағалау, пайданы анықтау немесе сату бағасын белгілеу сияқты міндеттер дәл уақытында ақпаратты талап етеді.
Егер өндірістің нақты көрсеткіштері немесе нақты үстеме шығындар нормативтік ставка есептелген база көрсеткіштерінен ауытқыса, қалыптасқан жетіспеушілік (немесе артық жұмсау) кезең шығындары ретінде танылады.
Бухгалтерлік есепте көрсету
Үстеме шығындар бухгалтерлік есептің жұмысшы шоттар жоспарында 8440 «Үстеме шығыстар» шотында есепке алынады. Үстеме шығындарды талдамалы есепке алу келесі шоттар бойынша жүргізіледі:
- 8411 — Материалдар
- 8412 — Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы
- 8413 — Еңбекақыдан бөлінетін аударымдар
- 8414 — Негізгі құралдарды жөндеу
- 8415 — Негізгі құралдардың тозуы және материалдық емес активтер амортизациясы
- 8416 — Коммуналдық қызметтер
- 8417 — Жалгерлік төлем
- 8418 — Басқалар
8410 «Үстеме шығыстар» шоты есепті кезеңнің соңында 8411–8418 шоттарында жинақталған шығындарды шоғырландыруға арналған. Осыған сәйкес 8410 шоты дебеттеліп, 8411–8418 шоттары кредиттеледі.
Шоттар мазмұнының қысқаша түсіндірмесі
8411 — Материалдар
Бұл шотта шаруашылық қажеттілігіне жұмсалған материалдардың құны, тәжірибелер, зерттеулер мен тексерулер жүргізуге қажетті материалдар, еңбекті қорғау құралдарын дайындау және ұйымдастыру шығындары, жылытуға пайдаланылған отынның құны және басқа да материалдық құндылықтар есепке алынады.
8412 — Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы
Негізгі және көмекші өндірістердегі басқару аппараты мен өзге персоналдың негізгі және қосымша еңбекақылары осы шотта көрсетіледі.
8413 — Еңбекақыдан бөлінетін аударымдар
Негізгі және көмекші өндірістердегі басқару аппараты мен өзге персоналдың есептелген еңбекақысынан бөлінетін аударымдар осы шотта көрсетіледі.