Эксперимент және бақылау сыныптарындағы балалардың мектепке бейімделуі себебінен денсаулығында ауытқушылықтың жоқтығы қуанарлық жағдай
12 жылдық білім беруге көшу: мақсат және мәні
Қазақстандағы білім беру реформасы 12 жылдық оқытуға көшуді талап етеді. Бұл өзгеріс шығармашылықпен дамыған, құзыретті және бәсекеге қабілетті тұлғаны тәрбиелеуге бағытталған жаңа ұлттық үлгіні қалыптастыруды көздейді. Сонымен қатар, білім берудің қолжетімділігін күшейтіп, үздіксіз білім алу мәдениетін орнықтыруға және халықаралық білім кеңістігіне жедел кірігуге мүмкіндік береді.
Тұжырымдама: негізгі құжаттың рөлі
Қазақстан Республикасындағы 12 жылдық жалпы орта білім беру тұжырымдамасы — жалпы орта білім беру жүйесінің мақсаты, міндеттері, ұйымдастыру ұстанымдары және даму бағыттарын айқындайтын негізгі құжат. Ол оқу-тәрбие үдерісін жаңғыртуға, мазмұнды жетілдіруге және күтілетін нәтижелерді нақтылауға негіз болады.
12 жылдық білім берудің мақсаты және күтілетін нәтижелер
12 жылдық білім берудің басты мақсаты — өзінің және қоғамның мүддесі үшін белсенді әрекет етуге дайын, өзгермелі ортада өмір сүруге бейім, құзыретті, шығармашыл және білімді тұлғаны дамыту және қалыптастыру.
Тұлғалық нәтиже
Өзін-өзі дамытуға ұмтылатын, жауапкершілігі жоғары, әлеуметтік тұрғыдан белсенді оқушы.
Құзыреттілік нәтижесі
Білімді өмірлік жағдаяттарда қолдана алатын, сын тұрғысынан ойлайтын және ынтымақтаса жұмыс істейтін тұлға.
Тәжірибелік-эксперименталдық жұмыстың нәтижелері
Эксперименттің барлық категорияларын қамту, педагогикалық тиімділікті және әлеуметтік әсерді айқындау мақсатында жүйелі мониторинг жүргізілді. Республикалық және орталық деңгейде әзірленген негіздемелерге сүйене отырып, диагностикалық жинақ құрастырылды.
Диагностикалық қызметтің міндеттері
- Оқушылардың дағдысы мен білігінің қалыптасуын, білім деңгейін және бейімділік сатысын анықтау.
- Оқу-тәрбие үдерісінде балалардың психологиялық-физиологиялық даму ерекшеліктерін айқындау.
- Экспериментке ата-аналардың қатысу деңгейін бағалау.
- Білім мазмұнын жетілдіру үшін эксперименттік мектептерде психологиялық-педагогикалық мониторинг жүргізу.
- Оқулықтар және ОӘК-пен қамтылу деңгейін 12 жылдық білім беру талаптарына сәйкестендіре бағалау.
- Қойылған мақсаттарға жетуге қолданылған құралдардың тиімділігін сараптау.
Денсаулықты сақтау: мониторинг қорытындылары
Эксперименттің тиімділігін арттырудың маңызды бағыттарының бірі — оқушылардың денсаулығын сақтау. 4–7 сыныптар бойынша жүргізілген мониторинг нәтижелері денсаулық көрсеткіштерінің жалпы алғанда тұрақты екенін көрсетті.
4–7 сынып мониторингі
- Денсаулығы жақсы
- 318 оқушы (80,7%)
- Жиі ауыратындар
- 30 оқушы (7,6%)
- Созылмалы ауруы бар
- 46 оқушы (11,6%)
- Денсаулық тобы
- 11 оқушы (2,7%)
Маңызды байқаулар
- Мектепке бейімделу үдерісіне байланысты айқын денсаулық ауытқушылықтары тіркелмеді.
- 75 оқушы (19%) сауықтыру іс-шараларын қажет етеді.
- Барлық оқушы тегін ыстық тамақпен толық қамтамасыз етілді.
- Қорытынды: эксперимент сыныптарында бақылау сыныптарымен салыстырғанда ауытқушылық байқалмады.
Оқулықтар мен ОӘК: қамтылу және сараптама
2010–2011 оқу жылында тәжірибе алаңындағы сыныптар байқау оқулықтарымен толық қамтамасыз етілді. Сонымен қатар, Алматы қаласы бойынша эксперименттік оқу бағдарламалары мен оқулықтарды талдау және сараптау үшін шығармашылық топ жұмысы ұйымдастырылды.
Қамтылу (2010–2011)
4-сыныптар
«Атамұра», «Алматыкітап» байқау оқулықтары.
5–7 сыныптар
«Мектеп», «Атамұра», «Просвещение Казахстан», «Келешек 2030» байқау оқулықтары.
Сараптама және кері байланыс
Эксперимент алаңдары оқу үдерісінде аталған басылымдардың оқулықтары мен ОӘК-ін пайдаланды. Оларға сараптамалар жасалып, түзету, өңдеу және жетілдіру бойынша ұсыныстар Оқулық орталығына жіберілді (2011 жылғы қаңтар және мамыр).
Педагогтердің құзыреттілігін арттыру
2011 жылы орталық қызметкерлері мен педагог-экспериментаторлардың кәсіби құзыреттілігін жетілдіру үшін бірқатар әдістемелік шараларға қатысуы ұйымдастырылды. Негізгі назар — 12 жылдық мектептің негізгі сатысында экспериментті өткізудің әдіснамасы мен оқыту әдістемесіне аударылды.
Республикалық семинарлар мен курстар
2011 жылғы 6–8 қаңтар (Алматы): 7-сыныптарға арналған байқау оқулықтары мен ОӘК сапасының мониторингі
Қатысушылар қатарында әдіскер Р. Бахтиярова және эксперимент сыныптарының математика пәні мұғалімі Г. Мукангалиева болды.
2011 жылғы 20–22 мамыр: 7-сыныптарға арналған байқау оқулықтары мен ОӘК сапасының мониторингі, 2010–2011 оқу жылының қорытындылары
Қатысушылар: әдіскер Р. Бахтиярова, тарих пәні мұғалімі М. Арыстанов, қазақ тілі мұғалімі А. Бекқайырова, математика пәні мұғалімі К. Мурзабулатов.
Әдістемелік бағыттар: негізгі сатыдағы эксперименттің әдіснамасы және 6–7 сынып оқу материалдарын оқыту әдістемесі
Үлгі ретінде көрсетілген қатысушылар: Р. Бахтиярова, М. Арыстанов, К. Ризуанова, Л. Багрова.
Озық тәжірибені тарату: жарияланымдар
Мұғалім-экспериментаторлардың озық іс-тәжірибелері педагогикалық басылымдарда жарияланып, Алматы қаласы көлемінде таратылды. Бұл тәжірибені жүйелеуге, талқылауға және тәжірибе алаңдарының өзара үйренуіне ықпал етті.
Республикалық басылым
12
мұғалім-экспериментатордың мақаласы жарияланды.
«Жайық ұстазы»
3
мақала жарияланды (ақпараттық-танымдық, әдістемелік).
«Ұстаз» журналы
5
мұғалім-экспериментатордың мақаласы жарияланды.
Қорытынды
Жүргізілген мониторингтер мен сараптамалар 12 жылдық білім беруді тәжірибелік-эксперименталдық енгізудің ұйымдастырушылық және әдістемелік негіздерінің қалыптасқанын көрсетті. Оқушылардың денсаулық жағдайы бойынша эксперимент сыныптарында бақылау сыныптарымен салыстырғанда айқын ауытқушылық байқалмады. Оқулықтар мен ОӘК қамтамасыз етіліп, сапасын жетілдіруге бағытталған ұсыныстар уақтылы жолданды. Педагогтердің біліктілігін арттыру және тәжірибені жариялау жұмыстары білім мазмұнын жүйелі жаңартуға ықпал етті.