Әлсіз жақтары
Маркетингтік зерттеулердің кәсіпорындағы рөлі
Маркетингтік зерттеулер — шаруашылық басқарудың маңызды элементі. Ол кәсіпорында өндіріс, жабдықтау, сату және сауда қызметін бір жүйеге біріктіріп, шешім қабылдауды нақты деректермен қамтамасыз етеді. Нарыққа тауарды шығармай тұрып, кәсіпорын бірнеше мәселеге толық көз жеткізуі тиіс.
Нарыққа шығу алдындағы негізгі тексерістер
- Ұсынылған өнім өз сатып алушысын таба ала ма (сұраныс бар ма).
- Белгіленген баға өнімді өндіру шығынынан төмен емес пе (пайдалылық пен өзіндік құнның сәйкестігі).
- Өндіріске қажет материал, шикізат және компоненттер нарықта жеткілікті көлемде әрі тиімді бағамен бар ма.
Кәсіпорын әлеуетін бағалау: күшті және әлсіз жақтар
Кәсіпорынның нарықтағы табысы оның ішкі мүмкіндіктеріне және сыртқы орта өзгерістеріне тәуелді. Сондықтан басқаруда күшті және әлсіз жақтарды айқындау маңызды.
Күшті жақтар
- Ресурстардың жеткіліктілігі: материалдық, қаржылық, еңбек, ақпараттық.
- Сапалы өнім және сатып алушылар алдындағы жақсы бедел.
- Шығындардың төмендігі және ассортименттің ұтымдылығы.
- Дамыған өткізу жүйесі, тиімді менеджмент, инновацияға бейімділік.
- Қосымша сервис пен қызмет көрсету мүмкіндіктері.
Әлсіз жақтар
- Қызметтің стратегиялық бағытының толық қалыптаспауы.
- Нарық туралы ақпараттың жеткіліксіздігі.
- Өндірістік мәселелердің күрделілігі және оларды шешудің баяулығы.
- Жоғары білікті мамандардың тапшылығы.
- Жарнаманың әлсіздігі және рентабельділіктің төмен болуы.
Қауіп-қатерлерді анықтау және сыртқы орта мониторингі
Қауіп-қатердің пайда болу ықтималдығын кәсіпорынның маркетингтік жүйесі тұрақты түрде бақылап отыруы керек. Сыртқы ортадағы тәуекелдер дер кезінде байқалмаса, жоспарланған нәтижелерге жету қиындайды.
Жиі кездесетін қауіп-қатерлер
SWOT логикасы: мақсатты матрица арқылы байланыстарды талдау
Күшті және әлсіз жақтар, мүмкіндіктер мен қауіп-қатерлер анықталған соң, олардың өзара байланысын талдау қажет. Бұл үшін тәжірибеде мақсатты (матрицалық) талдау қолданылады: сол жақта — ішкі факторлар (күшті және әлсіз жақтар), жоғарғы бөлікте — сыртқы факторлар (мүмкіндіктер мен қауіп-қатерлер).
| Факторлар | Мүмкіндіктер | Қауіп-қатерлер |
|---|---|---|
| Күшті жақтар |
A бөлігі
Күшті жақтар + мүмкіндіктер
|
C бөлігі
Күшті жақтар + қауіп-қатер
|
| Әлсіз жақтар |
B бөлігі
Әлсіз жақтар + мүмкіндіктер
|
D бөлігі
Әлсіз жақтар + қауіп-қатер
|
Матрицаны интерпретациялау
Күшті жақтарға сүйене отырып, сыртқы ортадағы мүмкіндіктерді іске асыру стратегиясын әзірлеу.
Әлсіз жақтарды түзету үшін пайда болған мүмкіндіктерді тиімді пайдалану.
Қауіп-қатерді еңсеру үшін кәсіпорынның күшті жақтарын қолданатын маркетингтік стратегия құру.
Әлсіз тұстарды азайтып, қауіп-қатерлерді қатар жеңуге бағытталған қорғаныс стратегиясын әзірлеу.
Стратегияны құру барысында мүмкіндіктер мен қауіп-қатерлердің «орын ауыстыруы» ықтимал: қолданылмаған мүмкіндік, әсіресе оны бәсекелес пайдаланса, қауіп-қатерге айналуы мүмкін (және керісінше).
Қазіргі кәсіпорындағы маркетинг: мақсаттар және басқарушылық күрделілік
Қазіргі кәсіпорын маркетингі көп мақсатты мінез-құлыққа негізделеді. Стратегиялық мақсаттарға жетумен қатар, көптеген ағымдағы және жедел шешімдерді қабылдау қажет. Экономикалық міндеттерге қоса әлеуметтік, ұйымдастырушылық және ғылыми-техникалық мәселелер де қатар туындайды. Дәстүрлі қайталанатын тапсырмалармен бірге күтпеген жағдайларда да шешім қабылдау талап етіледі.
Маркетингтік мақсаттарды жіктеу — мақсат қоюды нақтылап, оған сәйкес әдістер мен басқару жүйесін таңдауға мүмкіндік береді. Меншік түрі, ұйымдық форма немесе ауқымына қарамастан, кәсіпорын мақсаттарды жүйелі түрде анықтамай тұрақты жұмыс істей алмайды. Нақты даму мақсаттары мен оларға жету жолдары белгіленбесе, нарықтық экономикада тиімді қызмет жүргізу қиын.
Маркетингті қайта құру: өтпелі кезең талаптары
Маркетингті қайта құру, біріншіден, ескі тәсілдерден жаңа тәсілдерге жүйелі әрі бірізді өтуді, екіншіден, өзгерістерді басқаруға қажет жағдайларды алдын ала дайындауды көздейді.
Қайта құруға қажетті қадамдар
- Жаңа маркетингтік және ұйымдастырушылық әдістерді енгізу алдында алдын ала талдау жүргізу.
- Мақсатты бағдарламаны әзірлеу (қайта құрудың негізгі әдісі ретінде).
- Бағдарламаны басқаруға арналған құрылымды қалыптастыру.
- Түзету мен бақылауға арналған басқару әдістері мен формаларын орнықтыру.
Кедергілер: ұйымдастырушылық және психологиялық факторлар
Жаңалық енгізуде кәсіпорынның қаржылық, материалдық және еңбек ресурстары жеткілікті болуы маңызды. Сонымен бірге негізгі ұйымдастырушылық және психологиялық барьерлерді алдын ала анықтау қажет.
- Бөлімшелер арасындағы қақтығыстар.
- Коммуникацияның жеткіліксіз дамуы.
- Жаңа талаптар мен қалыптасқан ынталандыру жүйесі арасындағы қайшылық.
- Қалыптасқан қарым-қатынасты кез келген жағдайда сақтап қалуға ұмтылыс.
Маркетингтегі жаңалықтар жауапкершілік пен өкілеттілікті қайта бөлуді, сондай-ақ шешім қабылдау рәсімдерін өзгертуді талап етеді. Сондықтан басшылықтың қолдауы мен тұрақты назарынсыз өзгерісті орнықтыру қиын.
Нарықты сегменттеу: дәл аудиторияға дәл ұсыныс
Маркетинг тұрғысынан алғанда нарық біртекті емес: әр нарықта қажеттілігі, талғамы, мінез-құлқы әртүрлі тұтынушылар болады. Коммерциялық әрекет табысты болуы үшін тұтынушылардың әр санатының ерекше талабын ескеру қажет. Осыдан нарықты сегменттеу ұғымы туындайды.
Анықтама
Нарықты сегменттеу — тұтынушыларды әртүрлі топтарға бөлу және әр топтың талабына сай жеке тауарды, сондай-ақ маркетинг кешенін ұсыну. Бұл ұғымды маркетинг практикасына алғаш рет 1950-жылдары Уэнделл Смит енгізіп, тәсілді жалпы маркетинг стратегиясы ретінде ұсынған.
Сегменттеудің мақсаты және нәтижелері
Сегменттеудің негізгі мақсаты — өндірілген және өткізілетін тауарға нақты сатып алушыны дәл анықтап, соған бағытталған ұсынысты қалыптастыру.
- Тұтынушылардың әртүрлі тауарларға деген қажеттілігін қанағаттандыру деңгейін барынша арттыру.
- Өнімді әзірлеу, өндіру және өткізу шығындарын ұтымды әрі үйлесімді ету.
- Әлеуетті тұтынушылардың мінез-құлқын айқындап, талдау негізінде қолайлы маркетинг стратегиясын таңдауға көмектесу.
- Тауар мен фирманың бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
- Бұрын еленбеген жаңа сегментке шығу арқылы бәсекелік күресті төмендету және бәсекеге кететін шығынды азайту.