Ақша айналысының сипаттамасы
Кіріспе
«Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтері» тақырыбындағы бұл курстық жұмыста ақшаның пайда болуынан бастап, Қазақстан Республикасындағы 1993 жылғы ақша реформасына дейінгі кезең қамтылады және ақша туралы жалпы теориялық мәліметтер беріледі.
Негізгі анықтама
Ақша — тауарлардың тауары: ол қажет болған жағдайда кез келген тауарға айырбасталуға мүмкіндік беретін, айырбас процесін жеңілдететін ерекше құрал.
Баға ұғымы
Құнның ақшалай нысаны бекіген сәттен бастап баға пайда болады. Баға — құнның ақшалай көрінісі; ол құннан жоғары, төмен немесе тең болуы мүмкін.
Табиғат өздігінен ақшаны да, банкирді де туғызбайды. Ақша — экономикалық қатынастардың даму нәтижесі. Қоғам белгілі бір кезеңде алтынға ерекше қасиет беріп, оны жалпы айырбас құралы ретінде таныды. Адамдардың алтынды ақша ретінде пайдалануы да осы тарихи-әлеуметтік мойындаумен түсіндіріледі.
Ақшаның ерекше тауар ретіндегі сипаты
Ақша — тауарлар дүниесінен жеке дара бөлініп шыққан ерекше тауар. Ол жалпы эквивалент рөлін атқарады, яғни басқа барлық тауарлардың құнын өзінде өрнектей алады.
Жалпыға бірдей эквивалент ретіндегі ерекшеліктері
- Нақты бір зат ретінде қоғамдық тұтыну құнына ие болады.
- Абстрактілі еңбек бейнелейтін құнды өзінде шоғырландырады.
- Тауар өндірушінің жеке еңбегі қоғамдық еңбектің бір бөлігі екенін көрсетеді.
Тауар мен ақша арасындағы бірлік те, қарама-қарсылық та тұтыну құны арқылы көрінеді. Мысалы, өндіруші қоғамға қажетсіз тауар шығарса, ол сатылмайды және ақшаға айналмайды, өйткені қоғамдық қажеттілікті қанағаттандырмайды. Ал жеке қажеттілікті өтейтін тауар нарықта тез өтіп, ақшаға айналады. Қазіргі нарықтық қатынастарда бұл заңдылықты қатаң ескерген жөн.
Ақша — зат емес, экономикалық қатынас
Ақша тауарлы шаруашылық жағдайында адамдар арасындағы қоғамдық қатынастарды бейнелейді. Демек, ақша — жай ғана зат емес, адамдар арасындағы өндірістік қатынастың көрінісі.
Ақшаның негізгі қызметтері
- Құн өлшеуші
- Айналыс құралы
- Төлем құралы
- Қазына жинау құралы
- Дүниежүзілік ақша
Неге ақша қажет?
Ақша болмаса, айырбас жасау толыққанды жүзеге аспайды. Демек, қоғам дамуының негізі болып саналатын мамандану мен еңбек бөлінісі де кең көлемде іске аспайды. Қазіргі экономиканың құрылымы мен нарықтық байланыстары ақшаға тікелей тәуелді.
Сауда-саттық ақшаны туғызды. Сауда адамзаттың ең көне қызметтерінің бірі болғандықтан, ақшаның шығу тегі де сол дәуірлерге тіреледі. Мыңдаған жылдар ішінде ақшаның құрылымы мен түрі талай рет өзгерді.
Жұмыстың құрылымы, мақсаты және міндеттері
Құрылымы
Курстық жұмыс кіріспеден, мазмұннан, үш бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
Мақсаты
Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтерінің маңызын теориялық тұрғыдан ашып, ақшаны жан-жақты қарастыру.
Міндеттері
- Ақша теориясының мәнін, негізгі түрлерін және ақша реформасының теориялық аспектілерін қазіргі экономика тұрғысынан ашып көрсету.
- Қазақстан Республикасындағы 1993 жылғы ақша реформасының ерекшеліктерін толық қарастыру.
Бөлімдер бойынша мазмұндама
I бөлім
Ақшаның түсінігі, қызметтерінің эволюциясы, түрлері, экономикадағы рөлі және қазіргі жағдайдағы дамуы.
II бөлім
Ақша айналысының сипаттамасы, металдық және номиналистік теориялар, металл және қағаз ақша айналысы.
III бөлім
Ақша жүйесі және Қазақстан Республикасындағы 1993 жылғы ақша реформасы.