Қазақша рефераттар

Қазақстандағы екінші орынды дін христиандықтың бүгінгі ахуалы исламмен салыстырғанда тым күрделі

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанда орын алған күрделі саяси-экономикалық жаңғырулар қоғамның рухани өміріне де айқын әсер етті. Осы кезеңде діни көзқарастар бір жағынан байып, екінші жағынан әртүрлі бағыттар бойынша дамып, нәтижесінде көптеген этностар мен түрлі діндерді ұстанатын зайырлы Қазақстан қоғамы қалыптасты.

Халықтың тұтастығы, діннің тұтастығы және мемлекеттің тұтастығы арасында өзара тәуелді байланыс бар. Өтпелі кезең жағдайында діннің ішкі тұрақтылық пен қауіпсіздікке ықпалы, халықты ұйымдастыру әлеуеті, халықаралық қатынастардағы салмағы және елдің болашағына әсері ерекше байқалды.

  • Ішкі тұрақтылық пен қоғамдық келісімге ықпал етеді.
  • Қауіпсіздік пен бірлік мәселелерінде маңызды фактор ретінде көрінеді.
  • Халықаралық деңгейдегі мәдени-өркениеттік байланыстарды күшейте алады.

Тәуелсіздік жылдарындағы діни ахуал

Қазақстандағы діни кеңістікте негізгі орын алатын екі ірі дәстүрлі бағыт ретінде ислам және христиандық жиі аталады. Дегенмен конфессиялық құрылым күрделі: ішкі тармақтар, этностық ерекшеліктер және ұйымдық әркелкілік қатар көрінеді.

Ислам: негізгі бағыт және құрылым

Исламды ұстанушылар халық санының шамамен 67–70%-ын құрайтын көптеген этностар арасында таралған. Республика халқының 58%-ы қазақтар, сондай-ақ ұйғыр, татар, өзбек, түрік, күрд, дүнген, шешен, әзірбайжан, башқұрт, ингуш, балқар сияқты халықтардың басым бөлігі исламның сунни бағытын ұстанады.

Сунни бағыты

Қазақстандағы мұсылман қауымының негізгі бөлігін құрайды және тарихи тұрғыдан қоғамдық үйлестіру мен біріктіруде маңызды рөл атқарған.

Шиға бағыты

Әзірбайжан мен күрд қауымының бір бөлігі, сондай-ақ шағын ирандық топтар арасында кездеседі; соңғы жылдары насихат белсенділігі артқаны айтылады.

2004 жылдың басындағы деректер бойынша елімізде 1648 мұсылман діни бірлестігі және 1534 мешіт жұмыс істеген. 2012 жылдарға қарай бұл көрсеткіштердің артқаны байқалады.

Ислам Қазақстанның негізгі діндерінің бірі ретінде халық тарихында үйлестіруші, ұйымдастырушы және біріктіруші күш қызметін атқарып келгені жиі атап өтіледі.

Христиандық: көп конфессиялы және ұйымдық тұрғыдан күрделі кеңістік

Қазақстандағы христиандық ахуал исламмен салыстырғанда күрделірек сипатқа ие: ол әртүрлі конфессиялар мен қозғалыстардан тұрады және бір орталыққа толық бағынатын тұтас құрылым ретінде көрінбейді. Дегенмен негізгі салмақ православие бағытына тиесілі.

Православие

1956 жылы республикада 55 приход болса, бүгінгі күні 240 діни бірлестік және 8–12 монастыр жұмыс істейтіні көрсетіледі. Қазақстандағы православие құрылымы Мәскеу Патриархтығына және Қасиетті Синодқа бағынысты митрополиттік деңгейдегі бөлім ретінде сипатталады.

Католицизм

Католик қауымы шағын және екі тармаққа бөлінеді: Рим католик шіркеуі және Грек католик шіркеуі. Негізгі белсенділік Астана, Алматы және Қарағанды қалаларында байқалады.

Мәліметтер бойынша католик жамағаттары — 38, діни бірлестіктер — шамамен 80.

Протестанттық бағыттар

Сан жағынан аз болғанымен, тармақтары ең көп топ ретінде сипатталады. Негізгілері: евангелиялық христиан-баптистер, жетінші күн адвентистері және лютерандар.

Католик миссионерлігі және инфрақұрылым

Шетелдегі католик ұйымдарының, әсіресе Ватикан мен АҚШ-тағы құрылымдардың миссионерлік қызметі белсенді жүргізілетіні айтылады. Мәліметтерде елімізде ресми тіркелген 150 шетелдік католик миссионердің тұрақты насихат жұмыстарымен айналысатыны көрсетіледі. Сондай-ақ Қарағанды, Астана және Павлодар қалаларында діни оқу орындары мен басылымдары бар екені атап өтіледі.

Протестант қауымдары: негізгі деректер мен ерекшеліктер

  • Баптистер: 10–15 мың адам; жамағаттары шамамен 300. Кейбір топтар ресми тіркеуден бас тартуы мүмкін.
  • Лютерандар: орталығы Астанада, шамамен 70 жамағат; негізінен неміс қауымында кең таралған.
  • Адвентистер: орталығы Астанада; тәуелсіздік жылдарында миссионерлік белсенділік күшейгені айтылады.

Жаңа протестант қозғалыстары және миссионерлік белсенділік

Тәуелсіздік кезеңінде протестанттықтың жаңа формалары белсенді миссионерлік қызмет арқылы бірқатар азаматтарды тартқаны көрсетіледі. Мәтінде олардың бір бөлігі АҚШ-та орналасқан ұйымдармен байланыстырылып, сондай-ақ елуліктер, методистер, Мун қозғалысы (Оңтүстік Корея), меннониттер, пресвитериандар, Жаңа апостолдар шіркеуі сияқты бағыттар аталады.

Берілген мәтін үзіндісі толық аяқталмағандықтан, бұл тізім түпнұсқада жалғасатыны аңғарылады.