Қазақша рефераттар

Ресейден болат трубаларының экспорты

Темір рудалы шикізат экспорты: негізгі ойыншылар мен бағыттар

Темір рудалы шикізат экспортын негізінен Орталық және Солтүстік-Батыс аймақтардың тау-кен байыту комбинаттары жүзеге асырады (кесте 13). Кестеде көрсетілген бес ірі экспортердің үлесіне 2001 жылы ресейлік экспорттың шамамен 100%-ы тиді. 2001 жылғы экспорт көлемінің өсімі, негізінен, Стойленск тау-кен байыту комбинатының руда сатылымының артуымен байланысты болды.

Негізгі нарық

Украинаға бағытталған экспорт үлесі — 54%.

Шығыс Еуропа

Словакия, Чехия, Венгрия, Польша елдеріне — 37%.

Экспорт құрылымы

Экспорттың басым бөлігі санаулы ірі комбинаттардың шоғырлануымен сипатталады.

Кесте 13. Ресейден темір рудалары мен концентраттардың экспорты (экспортерлар бойынша)

2000–2001 жж.

Экспортер-кәсіпорындар 2000, мың т 2000, % 2001, мың т 2001, %
Стойленск ТКБК 4550 37,5 9833 81,2
Лебединск ТКБК 8868 48,8 8920 50,4
Карелия окатышы 2705 38,3 2303 33,1
Михайловск ТКБК 2923 16,7 1835 13,5
Ковдор ТКБК 223 6,9 330 9,5

Кокс экспорты: мамандану және негізгі бағыттар

Ресейде кокс экспортымен негізінен арнайы маманданған кәсіпорындар айналысады: 2001 жылы олардың үлесіне экспорттың 70%-ы келді. Соның ішінде “Алтай — кокс” компаниясы экспорттың 57%-ын қамтамасыз етті (кесте 14).

2001 жылғы негізгі жеткізу бағыттары

  • Қазақстан — 30%
  • Германия — 29%
  • Украина — 16%

Кесте 14. Ресейден кокс экспорты

2000–2001 жж.

Экспортер-кәсіпорындар 2000, мың т 2000, % 2001, мың т 2001, %
“Алтай — кокс” 780 27,4 1155 42,3
Магнитогорск комбинаты 280 5,6 274 5,7
Мәскеу кокс-газ зауыты 83 7,9 131 16,2
“Северсталь” 75 1,8 129 3,2
“Кокс” (Кемерово қ.) 139 9,1 98 5,7

Шойын экспорты: шоғырлану және тұтынушылар

Ресейлік шойын экспортының шамамен 60%-ын “Тулачермет” ААҚ жүзеге асырады (кесте 15). 2001 жылы шойын экспорты негізінен Германияға (36%), Данияға (21%), Италияға (12%) және АҚШ-қа (7%) бағытталды. ТМД елдерінің ішінде ресейлік шойынның ірі импорттаушылары қатарына тек Беларусь пен Украина кіреді.

Кесте 15. Ресейден шойын экспорты

2000–2001 жж.

Экспортер-кәсіпорындар 2000, мың т 2000, % 2001, мың т 2001, %
“Тулачермет” 2000 95,0 2100 90,0
“Свободный Сокол” 115 35,4 529 91,2
Новолипецк комбинаты 458 5,9 415 5,6
Кузнецк комбинаты 81 3,1 381 13,8
Косогор металлургия зауыты 408 77,9 350 87,0
Чусовск металлургия зауыты 177 24,5 160 23,5

Ескерту: бастапқы дереккөздегі кейбір пайыздық көрсеткіштер 100%-ға тең жиынтық бермейді; бұл кестелердің әдістемелік ерекшелігіне немесе әртүрлі топтастыруға байланысты болуы мүмкін.

Дайын прокат экспорты: ірі комбинаттар және география

Дайын прокаттың негізгі экспортерлары — Ресейдің тоғыз ірі кәсіпорны; олардың үлесіне экспорттың жалпы көлемінің 90%-дан астамы келеді (кесте 16). Ал үш ірі комбинат — Магнитогорск, “Северсталь” және Новолипецк — 2001 жылы ресейлік прокат экспортының 52%-ын қамтамасыз етті.

Негізгі экспорт бағыттары (2001)

Түркия

15%

Қытай

11%

Египет

9%

Тайвань

8%

АҚШ

7%

ТМД-ның бірде-бір елі Ресейден дайын прокаттың ірі импорттаушысы қатарына кірмейді.

Кесте 16. Ресейден дайын прокат экспорты

2000–2001 жж.

Экспортер-кәсіпорындар 2000, мың т 2000, % 2001, мың т 2001, %
Новолипецк комбинаты 5445 72,4 5035 68,7
Магнитогорск комбинаты 5355 61,0 4522 49,6
“Северсталь” 4324 52,2 3674 46,0
Нижнетагиль комбинаты 2653 78,7 2605 71,8
Батыс-Сібір комбинаты 2392 53,4 2611 56,4
Кузнецк комбинаты 1378 50,7 1494 56,9
Оскольск электрометаллургия комбинаты 1280 72,3 1401 74,3
Мечел 984 36,5 1225 43,2
Носта 786 35,3 938 48,2

Сұрыптық және беттік прокат: 2001 жылғы ерекшеліктер

Сұрыптық прокат экспорты (2001)

Негізгі бағыттар: Иран (17%), Қазақстан (18%), Қытай (8%), Беларусь (7%), Украина (7%) және АҚШ (7%).

Беттік прокат экспорты (2001)

Негізгі бағыттар: Малайзия (14%), Қытай (10%), Түркия (7%), АҚШ (7%), Италия (6%), Корея Республикасы (6%), Иран (5%) және Беларусь (5%).

Экспорт динамикасы (1992–2001)

  • Нарықтық экономикаға өту кезеңінде (1992 ж.) Новолипецк және Батыс-Сібір комбинаттарында прокат өндірісіндегі экспорт үлесі жоғары болған жоқ.
  • 1992–1996 жылдары екі кәсіпорында да прокат экспорты 5–6 есе ұлғайып, жалпы өндірістегі үлесі күрт артты.
  • 1997–1998 жылдары ресейлік металл өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігі төмендеуіне байланысты экспорт көлемі азайды.
  • 1999–2001 жылдары бәсекеге қабілеттілік қайта өсіп, экспорт көлемі қайта ұлғайды.

2001 жылы тек екі комбинатта (Магнитогорск және “Северсталь”) беттік және сұрыптық прокаттың үлесі бүкіл прокат экспорты құрылымында 77–84% аралығында болды. Беттік прокат экспортының шамамен 95%-ы отандық үш ірі кәсіпорынның үлесіне тиді. Ал сұрыптық прокаттың ең ірі экспортері (жалпы экспорттың шамамен 25%-ы) 2001 жылы Батыс-Сібір комбинаты болды.

Болат құбырлары: экспорт үлесі және импорттаушылар

Болат құбырлары экспорты туралы мәліметтер 17-кестеде берілген. Ірі кәсіпорындарда құбырлардың жалпы өндірісіндегі экспорт үлесі (”Северстальдан” басқасында) аса жоғары емес, алайда өсім тенденциясы байқалады. 2001 жылы құбырлардың негізгі импорттаушылары — Қазақстан (25%), Беларусь (13%), Германия (9%) және Италия (6%). Сонымен қатар ірі бағыттардың қатарына Иран, Өзбекстан және Түрікменстан да кіреді: олардың әрқайсысына экспорт көлемінің шамамен 5%-ы тиді.

Кесте 17. Ресейден болат құбырларының экспорты

2000–2001 жж.

Экспортер-кәсіпорындар 2000, мың т 2000, % 2001, мың т 2001, %
Челябинск ТПЗ 88 14,0 105 15,3
Волга құбыр 79 19,3 89 17,3
Таганрог металлургия зауыты 66 14,3 83 16,5
Синар құбыр 33 7,0 79 14,7
Первоуральск НТЗ 54 8,7 67 10,6
“Северсталь” 80 47,9 65 38,9
Выксунск металлургия зауыты 29 3,8 32 3,9
Северск құбыр 22 4,5 21 4,3

1999–2002 жж. қорытындылар: өсім, баяулау және шектеулер

ТМД-дағы өндіріс өсімі

1999–2002 жылдары қара металлургия өнімдерінің өндірісі артты: болат құбырлар — 52%, дайын прокат — 40%, болат — 37%.

Екі кезеңнің айырмасы

1999–2000 жж. өсім қарқыны әлемдік көрсеткіштен жоғары (3 еседен астам) болды, ал 2001–2002 жж. — төмендеді (шамамен 2 есе).

Себептер

Баяулау Ресей мен жалпы ТМД-дағы өнеркәсіптік өндіріс қарқынының төмендеуімен байланысты.

Саладағы құрылымдық мәселелер

  • Ресей мен Украинаның металлургиялық кәсіпорындарында өндірістің техникалық деңгейін көтеруге бағытталған шаралар кешені жүзеге асырылуда, бірақ инвестициялық ресурстардың тапшылығы қарқынды шектейді.
  • Дүниежүзілік болат нарығында ТМД (соның ішінде Ресей) кәсіпорындары тарифтік және тарифтік емес шектеулерге жиі ұшырайды.
  • Көп жағдайда өнім сапасының жеткіліксіздігі және экспорт құрылымының әлсіздігі жалпы нәтижеге теріс әсер етті.
  • 2000–2002 жылдары Ресейден ТМД елдеріне бағытталған қара металлургия өнімдерінің экспорт үлесі ұлғайды.