Сыбайлас жемқорлық
Тақырыптың өзектілігі
Демократиялық институттар мен құндылықтар сыбайлас жемқорлықтың көріністерімен, сондай-ақ одан туындайтын, қоғамның тұрақты әрі қауіпсіз дамуына қатер төндіретін проблемалармен сыйыспайтыны анық. Сондықтан Қазақстанда іске асырылып жатқан демократиялық қайта құрулар сыбайлас жемқорлықтың барлық көріністеріне қарсы, барлық деңгейде тиімді жұмыс істейтін жүйесіз мүмкін емес.
Сыбайлас жемқорлық мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін едәуір төмендететіні, қоғамдағы демократиялық өзгерістерді тежейтіні және елдің халықаралық беделіне көлеңке түсіретіні белгілі. Ең маңыздысы — ол адамдардың демократиялық негіздерге, заң мен әділдікке, түптеп келгенде билікке деген сенімін әлсіретеді. Ұсынылып отырған зерттеудің өзектілігі де осы мәселемен тікелей байланысты.
Зерттеудің бағыты
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестегі тәжірибені зерттеу, талдау және оған қарсы қолданылатын халықаралық-құқықтық құралдарды қарастыру.
Нысаналы назар
Сыбайлас жемқорлықтың бір түрі ретінде пара беру мәселесін, оның құқықтық қырларын және практикалық салдарын түсіндіру.
Жұмыстың мақсаты
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселесіндегі халықаралық тәжірибені саралап, оны Қазақстан жағдайында түсіндіру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық қылмысына қарсы заңнаманың қоғам дамуына қарай іс жүзінде үнемі жетілдіріліп отыратынын негіздеу.
Міндеттері
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселесінің ғылыми-теориялық негіздерін айқындау.
- Сыбайлас жемқорлықтың мәнін, түрлерін, негізгі белгілерін, ерекшеліктерін, субъектілерін және пайда болу себептерін анықтау.
Жұмыстың зерттеу әдістері
Бұл жұмыс сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес саласына арналғандықтан, сыбайлас жемқорлық факторларын белгілеуде сипаттамалы әдіс және талдау әдісі қолданылды. Құбылыстың себептерін анықтау және ерекшелігін нақтылау үшін салыстырмалы әдіс, салыстырмалы-тарихи және бақылау әдістері пайдаланылды.
Сипаттамалы әдіс
Факторларды анықтау және құбылысты жүйелеу.
Талдау әдісі
Мәселені құрамдас бөліктерге бөліп қарастыру.
Салыстырмалы тәсілдер
Себеп-салдарды, тарихи контексті және ұқсастықтарды салыстыру.
Қазақстандағы құқықтық және қоғамдық контекст
Кешегі КСРО құрамынан шыққан республикалардың ішінде «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» заң алғашқылардың бірі болып Қазақстанда қабылданды. Содан бері жемқорлыққа қарсы күрес үздіксіз жүргізіліп келеді. Нәтиже жоқ емес, бар, алайда бұл келеңсіз құбылысты біржолата жою өте қиын екені тәжірибеде байқалады.
Маңызды пікір
2001 жылдың күзінде Парламент үйінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі халықаралық конференция өтті. Сол жиында академик Салық Зиманов: «Сыбайлас жемқорлықты түбегейлі жеңу мүмкін емес, оны басқару керек» деген ой айтты.
Бүгінгі күні сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күшейгенімен, қоғам бұл дерттен толықтай айығып кеткен жоқ. Осы тұрғыда халықаралық тәжірибе мен құқықтық тетіктерді жүйелі түрде талдау — тиімді саясат пен нақты нәтижеге бастайтын маңызды бағыт.
Бөлімдерге бағдар
Төменде жұмыстың негізгі бөлімдері мазмұнына сәйкес тақырыптық бағдар берілген. Бұл бөлімдер сыбайлас жемқорлықтың теориясы, түрлері және халықаралық-құқықтық құралдар арқылы алдын алу мен қарсы іс-қимыл логикасын бірізді ашады.
1.1 Сыбайлас жемқорлық: теориялық негіздері, даму тарихы
Ұғымның қалыптасуы, қоғамдық қатынастардағы орны және тарихи эволюциясы қарастырылады.
1.2 Сыбайлас жемқорлықтың түрлері
Түрлену формалары, көрініс беру тетіктері және әлеуметтік-құқықтық салдары талданады.
1.3 Парақорлыққа делдал болу
Делдалдықтың рөлі, тәуекелі және алдын алу бағыттары сипатталады.
2.1 Сыбайлас жемқорлықпен күрестің негізгі қағидалары
Ашықтық, есептілік, әділдік және құқық үстемдігі секілді негіздемелерге сүйенген қағидалар қарастырылады.
2.2 Халықаралық құрылымдар және үйлестіру тәжірибесі
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті жүзеге асыратын халықаралық ұйымдар мен ынтымақтастық құралдары қамтылады.
2.3 Пара беру: объективті және субъективті жағы
Құқық бұзушылық құрамының белгілері, ниет, мақсат және фактілік әрекеттердің байланысы түсіндіріледі.
Қорытынды
Сыбайлас жемқорлық демократиялық даму мен қоғамдық сенімге тікелей қауіп төндіреді. Онымен күрес тек жазалау шараларымен шектелмей, құқықтық реттеуді жетілдіру, алдын алу және халықаралық тәжірибені тиімді енгізу арқылы жүйелі түрде жүргізілуі тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Бұл бөлімде зерттеу барысында пайдаланылған дереккөздер мен нормативтік материалдар көрсетіледі.
Ескерту
Бастапқы мәтінде нақты дереккөздер тізімі берілмегендіктен, бұл бөлім мазмұны толықтыруды қажет етеді.
Жұмыс көлемі
Курстық жұмыс көлемі: 30 бет.