Қазақша рефераттар

ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКА ДЕҢГЕЙІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУІ

Жұмыс құрылымы және мазмұны

Бұл мәтін экономикалық өсу тақырыбын теориялық тұрғыдан түсіндіруге және Қазақстанның ұлттық экономика деңгейіндегі даму үдерістерін шолуға бағытталған.

І тарау. Экономикалық өсудің теориялық және әдістемелік негіздері

  • 1.1. Экономикалық өсу: типтері мен факторлары
  • 1.2. Экономикалық өсудің қазіргі типтері және олардың ерекшеліктері
  • 1.3. Экономикалық өсуді реттеу құралдарының жүйесі

ІІ тарау. Қазақстанның экономикалық өсуі (ұлттық экономика деңгейінде)

  • 2.1. Қазақстан Республикасы экономикасының қазіргі жағдайдағы дамуы
  • 2.2. Қазақстан Республикасының аймақтық дамуы
  • 2.3. Бүкіләлемдік қаржылық дағдарыс кезеңіндегі экономикалық өсу мәселелері және оларды шешу жолдары

Жұмыстың жалпы көлемі: 35 бет.

Кіріспе: «Экономика» ұғымының көпқырлылығы

Қазіргі жағдайда «экономика» сөзі көп мағыналы ұғымға айналды және бірнеше деңгейде түсіндіріледі.

1) Шаруашылық жүйе ретінде

Бұл мағынада экономика өндірістік және өндірістік емес салалардың жиынтығын, сондай-ақ адамзат қоғамы өмір сүре алмайтын игіліктер мен қызметтердің жасалуын білдіреді.

Сонымен бірге экономика — өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну үдерістерінде қалыптасатын экономикалық қатынастардың жүйесі. Осы қатынастар қоғамның экономикалық базисін құрайды.

2) Ғылым саласы ретінде

Экономика ғылыми тұрғыдан экономикалық қатынастардың қызметтік және салалық қырларын зерттеуді білдіреді. Экономикалық теорияда талдау деңгейлері ретінде микроэкономика, макроэкономика және интерэкономика ажыратылады.

Интерэкономика дүниежүзілік шаруашылықтың қалыптасуы мен даму заңдылықтарын сипаттайды. Сондай-ақ экономика түрлері ретінде дәстүрлі, нарықтық, еркін бәсекелік, әкімшілдік-әміршілдік және аралас модельдер қарастырылады.

3) Оқу пәні ретінде

«Экономика» ұғымы оқу пәні мағынасында да қолданылады: ол экономикалық ғылымның негізгі түсініктерін, заңдылықтарын және талдау құралдарын меңгертеді.

Экономика және саясат: өзара байланыс

Қоғамдық қатынастар жүйесіндегі орны

Қоғамдық қатынастар жүйесінде экономикаға ерекше орын беріледі, өйткені ол саяси-құқықтық, рухани және басқа да қоғамдық өмір салаларының мазмұнына ықпал етеді.

Экономикалық саясат экономиканың «шоғырланған» мағынасын білдіреді: генетикалық көзқарас тұрғысынан саясат экономикадан туындайды. Саяси көзқарастар, институттар мен қатынастар көп жағдайда экономикалық қатынастармен айқындалады және соларға қызмет етеді.

Саясаттың рөлі

Сонымен бірге саясат қоғам дамуының барлық кезеңінде ерекше рөл атқарады: экономикалық заңдардың жүзеге асуы көбіне басқару шешімдері мен институционалдық тетіктер арқылы қамтамасыз етіледі.

Негізгі ой: экономика саясатты қалыптастырады, ал саясат өз кезегінде экономикалық үдерістердің жүзеге асу арнасын айқындайды.

Экономикалық ғылымның қалыптасуы және терминнің шығу тегі

Экономикалық ғылым — ең көне ғылымдардың бірі. «Экономика» («экономия») термині біздің дәуірімізге дейінгі III ғасырда грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430–355 жж.) және Аристотель (б.д.д. 384–322 жж.) еңбектерінде алғаш қолданылған.

Экономикалық өсу: мәні, қозғаушы күштері және шектеулері

Анықтамасы

Экономикалық өсу — қоғамдық өндірістің сандық ұлғаюы және сапалық жетілдірілуі, нақты ұлттық табыстың және нақты ЖІӨ-нің артуы арқылы көрінетін ұлттық шаруашылықтың дамуы.

Прогресс өлшемі және қозғаушы күш

Экономиканың алға жылжуы әлеуметтік-экономикалық прогресті білдіреді. Оның жалпы критерийі ретінде өндіргіш күштердің даму деңгейі алынады.

Кез келген прогрестің қозғаушы күші — қайшылықтар. Экономикалық өсудің қандай түрі болмасын (өндіріс ауқымын кеңейту немесе сапалық жаңарту), қосымша инвестицияны талап етеді.

Экстенсивті өсудің шектеулері

Сұраным тұрақты болған жағдайда экстенсивті өсім (ресурстар көлемін арттыру есебінен ұлғаю) бастапқы кезеңде салыстырмалы түрде жеңіл жүзеге асуы мүмкін.

Алайда экономиканың мұндай дамуы шекті кедергілерге тіреледі. Соның бірі — табиғи ресурстардың қосымша тапшылығы және оларды тартудың қымбаттауы.

Қазіргі экономикалық өсудің негізгі белгілері

Қазіргі экономикалық өсу ұзақ мерзімді өндіріс өсімі халық санының өсімінен тұрақты түрде озып отырған жағдайда байқалады. Мұндай өсудің бірқатар сипаттары бар:

  • Жан басына шаққандағы ЖІӨ өсімі

    Жан басына шаққандағы ЖІӨ артады; жоғары дамыған елдерде бұл көрсеткіш шамамен 25 000 АҚШ долларына дейін жетеді.

  • Адам капиталының күшеюі

    Халықтың білім деңгейі жоғарылайды, бұл еңбек өнімділігі мен инновациялық әлеуетті арттыруға ықпал етеді.

  • Салалық құрылымның өзгеруі

    Аграрлық сектордың үлесі азайып, қызмет көрсету мен өңдеуші салалардың салмағы өседі.

  • Урбанизация

    Урбанизация үдерісі күшейеді: еңбек ресурстары қалаларға шоғырланып, инфрақұрылым мен нарықтардың тығыздығы артады.

Қорытынды ескертпе

Осылайша, мәтін экономика ұғымының көпқырлы табиғатын, экономика мен саясаттың өзара тәуелді байланысын, экономикалық ғылымның тарихи тамырын және экономикалық өсудің мәні мен заманауи белгілерін жүйелейді. Ал жұмыстың келесі бөлімдері теориялық негіздерді нақтылай отырып, Қазақстан экономикасының қазіргі даму ахуалы мен дағдарыс кезеңіндегі өсу мәселелерін талдауға бағытталады.