Эстетикалық көрсеткіштер
Өнеркәсіптік өнім сапасының көрсеткіштері және эстетикалық өлшемнің орны
Нормативтік құжаттармен реттелетін өнеркәсіптік өнімдердің сапа көрсеткіштері номенклатурасында сапа көрсеткіштерінің 10 тобы қарастырылады. Әр топ өз кезегінде топшаларға, ал топшалар бірлік көрсеткіштерге бөлінеді. Осы топтардың ішінен зергерлік бұйымдар үшін айрықша мәнге ие эстетикалық көрсеткіштер бөлініп көрсетіледі.
Сапа көрсеткіштерінің 10 тобы
- 1 Арнаулы көрсеткіштер
- 2 Сенімділік көрсеткіштері
- 3 Технологиялық көрсеткіштер
- 4 Сәйкестендіру көрсеткіштері
- 5 Патенттік-құқықтық көрсеткіштер
- 6 Эргономикалық көрсеткіштер
- 7 Эстетикалық көрсеткіштер
- 8 Тасымалдау көрсеткіштері
- 9 Қауіпсіздік көрсеткіштері
- 10 Экологиялық көрсеткіштер
Эстетикалық көрсеткіштер нені сипаттайды?
Эстетикалық көрсеткіштер өнімнің адамға беретін көркемдік әсерін сипаттайды. Зергерлік бұйымдарда бұл өлшем тек сыртқы сұлулықпен шектелмей, форма мен орындалу сапасының үйлесімін, стильдің өзектілігін және композициялық тұтастықты қамтиды.
Негізгі акцент
Қабылдауға әсер ететін белгілер: форма, стиль, өңдеу дәлдігі және үйлесім.
Зергерлік тастар үшін
Бағалылық көбіне әдемілік, мөлдірлік, жылтыр, түс және пішін арқылы айқындалады.
Эстетикалық көрсеткіштердің топшалары
1) Ақпараттық айқындау көрсеткіштері
Өнімнің қоғамдағы эстетикалық формаларды танып, соған сай келу қабілетін бағалайды. Бұл топшаға оригиналдылық, стильдік шешім, сәйкестік және сәнге сәйкестік жатады.
2) Рационалды форма көрсеткіштері
Бұйым формасының дайындалу және пайдалану шарттарына қаншалықты сәйкес келетінін анықтайды. Яғни әсемдікпен бірге қолайлылық пен орындылық та ескеріледі.
3) Композициялық тұтастық көрсеткіштері
Жалпы композиция мен жекелеген бөлшектердің үйлесімділігін бағалайды. Мұнда пропорция, ырғақ, тепе-теңдік және көрнекі бірлік маңызды.
4) Өндірістік орындаудың мінсіздік көрсеткіштері
Өңдеу сапасы мен дәлдігі арқылы бұйымның эстетикалық бейнесінің деңгейін айқындайды. Бұл жерде қырлау, жылтырату, қондырудың тазалығы және ұсақ детальдардың орындалуы ерекше рөл атқарады.
Зергерлік тастардың эстетикалық қасиеттері және материал табиғаты
Бағалаудағы негізгі эстетикалық белгілер
Зергерлік тастардың бағалылығы мен сапасы көбіне олардың эстетикалық көрсеткіштері арқылы танылады: әдемілігі, мөлдірлігі, жылтырлығы, түсі және пішіні.
Сонымен қатар көптеген қасиеттер (мысалы, қаттылық, беріктілік) минералдың пайда болу жағдайларымен және оның ішкі құрылымымен тығыз байланысты.
Минерал құрылымы: кристалдық және аморфты типтер
Кристалдық құрылым
Кристалдық құрылымда атомдар немесе атомдар топтары белгілі қашықтықта және қатаң тәртіппен орналасады. Зергерлік тастардың құрылымы негізінен кристалдық болғандықтан, олардың құрамы көбіне біркелкі келеді. Алайда физикалық қасиеттері барлық бағытта бірдей болмайды — бұл құбылыс анизотропия деп аталады.
Аморфты құрылым
Аморфты (кристалдық емес) құрылымда атомдардың немесе олардың топтарының арақашықтығы мен өзара орналасуы ретсіз немесе жартылай реттелген болады. Мұндай құрылым материал қасиеттерінің көріну сипатына өзгеше әсер етеді.
Кристалл формалары және құрылымдық күрделілік
Кристалдардың пішіні көпжақты болып келеді: гексаэдр, октаэдр, ромбододекаэдр, пентагондодекаэдр және басқа да күрделі формалар. Тасты микроскоппен қарағанда, оның бірнеше ұсақ кристалл «дәндерінен» тұратынын байқауға болады.
Түс, мөлдірлік және жылтыр: құндылықты айқындайтын факторлар
Түстің рөлі
Түс — зергерлік тастардың ең маңызды әрі айқын сапа көрсеткіштерінің бірі. Тастар түсі алуан түрлі болуы мүмкін: әлсіз боялған, қанық, сызықты, шұбар-ала, сондай-ақ ауыспалы реңктері бар нұсқалар кездеседі.
Мөлдірлік санаттары
Мөлдірлікке қарай тастар мөлдір, жартылай мөлдір және мөлдір емес болып бөлінеді. Бұл белгі тастың «тереңдігін», жарқырауын және жалпы әсерін айқындайды.
Табиғи және қоспалар арқылы пайда болатын бояу
Табиғатта өз бояуы бар минералдар саны көп емес. Мысалы, мыс әсерінен көгілдір немесе жасыл түске боялатын минералдарға көк тас пен малахит жатады. Ал қоспалардың әсерінен боялатын минералдар әлдеқайда көп кездеседі.