Жаман жігіт сапардан
Жігіт туралы нақыл сөздер
Бұл нақылдар жігіттің қадірін сыртқы көрініспен емес, ісімен, арымен, ақылымен өлшеуді алға тартады. Елге қызмет ету, намысты сақтау, еңбек пен жауапкершілікті қатар ұстау — негізгі өзек.
Іс пен мінез
Жігіттің түсін айтпа, ісін айт.
Ел мақтаған жігітті қыз жақтаған.
Жігіт адамға жетпіс өнер де аз.
Бөрі соғар жігіт бөркінен белгілі.
Шабан жігіт дегенше, жаман жігіт десеңші.
Ар мен құн
Жігіттің құны — жүз жылқы, ары — мың жылқы.
Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
Жаңбыр жауса, жерге сый; жігіт туса, елге сый.
Ақыл, еңбек, жауапкершілік
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар, олақ жігіт оңай жұмысты күш қылар.
Есі бар жігіт елін табар, ессіз жігіт жаттың отын жағар.
Өзім білем деген жігіттің басына ойран келеді; көп біледі деген жігіттің басына қорған орнайды.
Қоғам мен орта
Бойдақ жігіт — жұрт күйеуі.
Ағайынды жігіттің отарында малы бар, жалғыз-жарым жігіттің шығар-шықпас жаны бар.
Адам болатын жігіттің жары өзіне лайық; керуен бастар жігіттің нары өзіне лайық.
Кісінеген айғырдың үйірін көр, шіренген жігіттің үйін көр.
Елдік өлшем
Елді көтеретін жігіт
Ел болатын жігіттер ел намысын жыртады.
Жақсы жігіт сапардан елін аңсап қайтады, алдына мал сап қайтады.
Елді әлсірететін жігіт
Ел болмайтын жігіттер елін ұрлап құртады.
Жаман жігіт сапардан пістесін шағып қайтады, қалтасын қағып қайтады.
Жолдасы жоқ жігіттің олжасы жоқ.