Қазақстанның Америка Құрама Штаттарымен ынтымақтастығы туралы қазақша реферат
Қазақстан мен АҚШ: стратегиялық әріптестіктің нығаюы
Қазақстанның Америка Құрама Штаттарымен байланысы жылдан-жылға нығая түсуде. Екі ел арасында кең ауқымды әрі терең әрекеттесумен сипатталатын стратегиялық әріптестік қалыптасты. Бұл серіктестіктің берік шарттық-құқықтық негізі жасалып, қауіпсіздік, экономика, энергетика және инновация бағыттарында нақты күн тәртібі орнықты.
Негізгі бағыттар
- Қауіпсіздік және терроризммен күрес
- Энергетика саласындағы ынтымақтастық
- Сауда, инвестиция және технологиялық жаңғыру
- Жаһандық қауіпсіздік: ядролық қаруды таратпау және өңірлік тұрақтылық
2006 жыл: Вашингтон сапары және жаңа серпін
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың 2006 жылы АҚШ-қа ресми сапары қазақстандық-американдық қатынастарды дамытуға және нығайтуға маңызды серпін берді. Сапар барысында қауіпсіздік, терроризммен күрес, энергетикадағы өзара ықпалдастық, сондай-ақ Қазақстандағы жоғары технологиялық және инновациялық өндірістерді дамытуға америкалық компаниялардың қатысуы талқыланды.
Бірлескен мәлімдеме (2006 ж. 26–29 қыркүйек)
Н. Назарбаевтың 2006 жылғы 26–29 қыркүйек аралығындағы Вашингтонға сапары барысында тараптар жан-жақты ынтымақтастықты дамытуға деген ұмтылысын растады. Екі ел басшылары энергетика, әскери ынтымақтастық, сауда, инвестиция және демократизация салалары бойынша стратегиялық өзара іс-қимылды күшейтуге бағытталған Бірлескен мәлімдеме қабылдады.
Құжатта АҚШ-тың Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына мүшелікке өтуіне және елімізді Джексон—Вэник түзетулерінің ықпалынан шығару мәселесіне қолдау білдірілгені атап өтілді.
2008–2009 жылдар: саяси диалогтың жандана түсуі
2008 ж. 14 қараша: байланыс орнату
АҚШ Президенті қызметіне сайланғаннан кейін Б. Обама бірнеше ел басшыларына, соның ішінде Қазақстан Президентіне телефон соқты. Әңгіме барысында екіжақты стратегиялық ынтымақтастықтың ахуалы мен болашағы талқыланды. Б. Обама Қазақстанға сапармен келуге ниет білдірді.
2009 ж. 2–6 ақпан: Мемлекеттік хатшының жұмыс сапары
ҚР Мемлекеттік хатшысы Қ. Саудабаев АҚШ-та жұмыс сапарымен болып, америкалық тараптың шақыруымен ұлттық дұғалы таңғы асқа қатысты.
2009 ж. 7 сәуір: Стамбұлдағы кездесу
ҚР Парламенті Сенатының Төрағасы Қ.-Ж. Тоқаев Стамбұлда өткен Өркениеттер альянсының II форумы аясында АҚШ Президенті Б. Обамамен кездесті. Кездесуде Қазақстанның бейбіт мақсатта пайдалану үшін МАГАТЭ бақылауындағы ядролық отын банкін Қазақстан аумағында орналастыруға дайын екендігі туралы бастама жеткізілді.
Сондай-ақ Қ.-Ж. Тоқаев АҚШ Президентіне Н. Назарбаевтың Қазақстанға ресми сапармен келу туралы шақыруын табыстады. Б. Обама Қазақстанмен қарым-қатынастың стратегиялық сипатын атап өтіп, Орталық Азияға жоспарланған сапары барысында Қазақстанға келуді ниет ететінін жеткізді.
2009 ж. 3–5 мамыр: Сыртқы істер министрінің іссапары
ҚР Сыртқы істер министрі М. Тәжин АҚШ-қа іссапар жасап, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Х. Клинтонмен, АҚШ Президентінің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Дж. Джонспен және АҚШ Энергетика министрі С. Чумен кездесулер өткізді.
2009 ж. 9–10 маусым: Астанаға америкалық делегацияның сапары
АҚШ Мемлекеттік хатшысының саяси мәселелер жөніндегі орынбасары У. Бернс бастаған делегация Астанаға келді. Делегация ҚР Президенті Н. Назарбаевпен, Премьер-Министр К. Мәсімовпен және Сыртқы істер министрі М. Тәжинмен кездесулер өткізді.
2010 жыл: ядролық қауіпсіздік және технологиялық әріптестік
2010 жылғы 11–14 сәуір аралығында ҚР Президенті ядролық қауіпсіздік жөніндегі саммитке қатысу аясында АҚШ-қа ресми сапар жасады. Сапар барысында Президент Б. Обамамен, Энергетика министрі С. Чумен, сондай-ақ еврей ұйымдары және АҚШ-тың ірі корпорацияларының басшыларымен кездесулер өткізілді.
Келісілген күн тәртібі
Кездесулер барысында Қазақстан мен АҚШ арасындағы стратегиялық әріптестікті одан әрі нығайту туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. Талқылаулардың өзегінде жаһандық қауіпсіздік, ядролық қаруды таратпау, Ауғанстанды тұрақтандыру, сауда-экономикалық байланыстар және Қазақстанның ЕҚЫҰ-дағы төрағалығы мәселелері болды.
Сапар қорытындысында Бірлескен мәлімдеме қабылданды. Сонымен қатар ғылыми-техникалық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды.
Сондай-ақ «Қазақстан Темір Жолы» ҰК» мен General Electric компаниясы арасында ТМД елдеріне арналған маневрлік тепловоздарға қатысты өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды.
Қорытынды
Жоғары деңгейдегі өзара сапарлар мен тұрақты саяси диалог Қазақстан мен АҚШ арасындағы серіктестіктің жүйелі түрде дамып отырғанын көрсетеді. Ынтымақтастық қауіпсіздік, энергетика, сауда және технологиялық даму сияқты негізгі салаларда нақты нәтижелерге бағытталып, өңірлік және жаһандық күн тәртібіндегі өзекті мәселелерді қамтиды.