Банктік қызметтермен байланысты кеңес беру қызметтерін көрсету
Банктер орындай алатын операциялар
Қазақстан Республикасындағы «Банктер және банктік қызмет туралы» Заңға сәйкес, банктер төмендегі операцияларды жүзеге асыра алады. Операциялар лицензия болған жағдайда ұлттық және шетел валюталарымен жүргізіледі.
- Ақылы негізде салымдарды (депозиттерді) тарту.
- Клиенттер мен банк-корреспонденттердің шоттарын жүргізу және оларға кассалық қызмет көрсету.
- Қайтарымдылық, мерзімділік және төлемділік шарттарымен заңды және жеке тұлғаларға қысқа мерзімді несиелер беру.
- Инвестицияланатын қаражат иелерінің (иемденушілердің) тапсырмалары бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру.
- Заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектер, вексельдер, аккредитивтер, депозиттік сертификаттар, акциялар және басқа да қаржылық міндеттемелер).
- Төлем құжаттарын сатып алу, сату, сақтау және олармен өзге операцияларды жүргізу.
- Ақшалай нысанда орындауды көздейтін үшінші тұлғалар үшін кепілдемелер және өзге міндеттемелер беру.
- Тауар тасымалы бойынша талап ету құқығын сатып алу, қызмет көрсету, сондай-ақ талаптардың орындалуын қамтамасыз ету және инкассациялық (факторинг) тәуекелін өз мойнына алу.
- Банктік операциялар бойынша брокерлік қызметтер көрсету, клиент тәуекелі бойынша олардың агенті ретінде әрекет ету.
- Клиенттердің құжаттары мен құндылықтарын сақтау жөніндегі қызметтер (сейфтік бизнес).
- Коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, соның ішінде сату құқығынсыз (форфейтинг).
- Клиенттердің тапсырмалары бойынша сенімгерлік операциялар (қаражатты басқару және орналастыру, бағалы қағаздарды басқару).
- Банктік қызметке байланысты консультациялық қызметтер көрсету.
- Лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
- Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі берген лицензиясына сәйкес өзге де операция түрлерін жүзеге асыру.
Коммерциялық банктердің міндеттері және клиентпен қатынасы
Мемлекеттік бюджет бойынша операциялар
Коммерциялық банктердің маңызды міндеттерінің бірі — мемлекеттік бюджеттің орындалуына байланысты операцияларды жүргізу.
Шарттық негіз
Клиент пен банк арасындағы қатынас келісімшарт негізінде қалыптасады. Қазіргі кезде клиенттер несие-есеп айырысу және кассалық қызмет көрсету үшін банкті өз бетінше таңдайды; бір немесе бірнеше банкте қызмет көрсетілуі мүмкін.
Банкаралық өзара операциялар
Коммерциялық банктер өзара келісімшарт негізінде, банк жарғысында көзделген тәртіппен бір-біріне депозиттерді тартуға, несиелік қаражатты орналастыруға және басқа да өзара операцияларды жүргізуге құқылы.
Клиенттерді несиелендіру және қабылданған міндеттемелерді орындау үшін қаражат жеткіліксіз болған жағдайда, коммерциялық банк Ұлттық банктен несие алуға өтініш беруге құқылы.
Корреспонденциялық шоттар: ашу тәртібі және құжаттар
Шот ашу және келісімшарт
Коммерциялық банктер есеп айырысу операцияларын жүргізу және қаражат сақтау үшін өздері таңдап алған банктерде корреспонденциялық шоттар ашады. Корреспонденциялық шот ашылған жағдайда, тараптар корреспонденциялық қатынастар туралы келісімшарт жасасады.
Әдетте ұсынылатын құжаттар:
- Шот ашуға арналған өтініш.
- Банк жарғысының көшірмесі.
- Қолтаңба және мөр үлгілері бар нотариалды куәландырылған карточка.
Рәсімдеу ерекшелігі
Корреспонденциялық шот ашылған кезде банк мекемесінің бас есепшісі шот нөмірі көрсетілген белгісі бар құжаттарды рәсімдейді.
Филиалдар үшін субшоттар
Коммерциялық банктің филиалдары орналасқан өңірлерге қарай корреспонденциялық субшоттар ашылуы мүмкін. Субшот ашу туралы ұсыныс филиал орналасқан жердегі банк мекемесіне жіберіледі, ал ұсыныстың көшірмесі корреспонденциялық шот ашылған банк мекемесіне жолданады.
Субшотты ашу туралы ұсыныстың көшірмесі коммерциялық банктің негізгі шоты бойынша құжаттар жинағында сақталады. Субшотты құжаттау үшін филиал туралы жалпы ереженің көшірмесі және мөр мен қолтаңба үлгілері бар карточка ұсынылады.
Есеп айырысу операциялары және нормативтік қолдау
Есеп айырысу қызметі
Банк мекемесі корреспонденциялық келісімшартқа сәйкес корреспонденциялық шоттар (субшоттар) бойынша ақша-есеп айырысу операцияларын жүзеге асырады және коммерциялық банктерді телеграфтық кодтармен қамтамасыз етеді.
Нормативтік құжаттар
Орталық банк, оның аумақтық басқармалары және кассалық-есеп айырысу орталықтары коммерциялық банктерді олардың қызметіне қатысты нормативтік құжаттармен қамтамасыз етеді.