Бақылауды ұйымдастыру мен өткізу ерекшеліктері

Бақылауды ұйымдастыру мен өткізу ерекшеліктері

Бақылау — деректерді жүйелі жинауға бағытталған әдіс. Оның тиімділігі бақылаудың нақты мақсатқа құрылуына, алдын ала ойластырылған жоспарға және нәтижелерді дәл ресімдеуге тікелей байланысты.

Негізгі ерекшеліктері

Төмендегі талаптар бақылаудың сапасын арттырып, алынған мәліметтердің сенімділігін қамтамасыз етеді.

• A

  Мақсатқа бағытталуы

  Бақылау нақты, түсінікті мақсатты ұстануы тиіс.

• Б

  Жоспарлылық

  Бақылау алдын ала жасалған жоспар бойынша жүргізілуі қажет.

• В

  Белгілердің анықтығы

  Зерттелетін белгілер саны көп болмауы және олар нақты анықталуы керек.

• Г

  Табиғи ортада жүргізілуі

  Құбылысты бақылау нақты табиғи жағдайда жүзеге асырылуы тиіс.

• Д

  Қайталау жиілігінің тұрақтылығы

  Қайта бақылау бірдей уақыт аралықтарымен (тең жиілікпен) өткізілуі жөн.

• Е

  Салыстырмалылық

  Түрлі бақылау тәсілдері арқылы алынған мәліметтер өзара салыстырмалы болуы қажет.

Бақылауға дайындық және өткізу кезеңдері

Бақылау нәтижесі сапалы болуы үшін процесс кезең-кезеңімен ұйымдастырылғаны маңызды: алдымен мақсат айқындалып, кейін жоспар, құралдар мен тіркеу құжаттары дайындалады.

1. 1

   Нысанды таңдау және мақсат-міндеттерді анықтау

   Зерттелетін нысан белгіленіп, бақылаудың мақсаты мен міндеттері нақты тұжырымдалады.

2. 2

   Бақылау жоспарын құру

   Уақыты, ұзақтығы, жиілігі, тәсілдері және тіркеу тәртібі жоспарланады.

3. 3

   Құжаттар мен жабдықтарды дайындау

   Нұсқаулықтар, хаттамалар, тіркеу парақтары және қажетті жабдықтар алдын ала әзірленеді.

4. 4

   Деректерді жинау

   Жазбалар, хаттамалар, кестелер және басқа тіркеу құралдары арқылы мәліметтер жүйелі түрде жиналады.

5. 5

   Нәтижелерді ресімдеу

   Алынған мәліметтер бірізді форматқа келтіріліп, құжат түрінде рәсімделеді.

6. 6

   Нәтижелерді талдау

   Деректер салыстырылып, үрдістер мен байланыстар анықталып, қорытынды жасалады.

7. 7

   Теориялық және тәжірибелік қорытындылар

   Бақылаушы теориялық тұжырымдар мен тәжірибелік ұсыныстарды жүйелеп, нәтижені қорытындылайды.