Қазақстан экономикасының нарық қатынастарына енуі
Тәуелсіз Қазақстан: 1991 жылғы желтоқсаннан бүгінге дейін
Бұл мәтін Қазақстанның тәуелсіздік кезеңін (1991 жылдың желтоқсаны – қазіргі күнге дейін) негізгі бағыттар бойынша жүйелейді: КСРО-ның тарауы мен оның салдары, тәуелсіз мемлекеттің қалыптасуы, сыртқы саясат, нарықтық экономикаға көшу, конституциялық реформалар, сондай-ақ Н.Ә. Назарбаевтың тұңғыш Президент ретіндегі рөлі.
1-тақырып
КСРО-ның таратылуы: барысы, себептері, қорытындысы. Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде орнығуы.
2-тақырып
Қазақстанның сыртқы қатынастары және халықаралық ұйымдардағы орны.
3-тақырып
Экономиканың нарық қатынастарына өтуі: дағдарыс, жекешелендіру, инвестиция, қаржы жүйесі.
4-тақырып
Конституциялық даму: 1993 жылғы Конституция және 1995 жылғы Конституцияның маңызы.
5-тақырып
Н. Ә. Назарбаев — Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті: тәуелсіздік жылдарындағы саяси институттар мен бастамалар.
Егемендікке апарған шешімдер мен тарихи оқиғалар
Мемлекеттік егемендік туралы декларация
1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі «Қазақ КСР-ның мемлекеттік егемендігі туралы» декларацияны қабылдап, саяси-құқықтық дербестікке бастайтын қағидаттарды бекітті.
1990–1991 жылдары қабылданған заңдарда азаматтардың теңдігі, еркіндігі және өзге де құқықтық мәселелер қамтылып, тәуелсіз мемлекет құруға негіз қаланды.
Семей полигонының жабылуы
1991 жылғы 28 тамызда Семей ядролық сынақ полигонының жабылуы — Қазақстанның қауіпсіздік пен адам өмірін қорғауға бағытталған тарихи шешімдерінің бірі болды.
Президент сайлауы және мемлекеттің атауы
1991 жылғы 1 желтоқсанда Қазақ КСР Президентінің сайлауы өтті. Осы кезеңде республиканың атауы «Қазақстан Республикасы» болып өзгертілді.
Тәуелсіздік туралы заң
1991 жылғы 16 желтоқсанда конституциялық күші бар «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» заң қабылданып, елдің жаңа тарихы ресми түрде басталды.
Халықаралық мойындау және мемлекеттік рәміздер
Әлемдік қауымдастықтағы орын
Қазақстан тәуелсіздігін әлем елдері мойындады. Республика БҰҰ-ның және басқа да халықаралық саяси-экономикалық ұйымдардың мүшесіне айналды, бұл оның халықаралық қатынастар жүйесіндегі салмағын күшейтті.
Рәміздер мен ұлттық бірегейлік
Мемлекеттік Ту, Елтаңба, Әнұран қабылданып, тәуелсіз мемлекеттің айқын нышандары бекітілді.
Дүниежүзі қазақтарының құрылтайлары
1992 және 2002 жылдардың күзінде өткен Дүниежүзі қазақтарының бірінші және екінші құрылтайлары жаһандағы қазақ диаспорасымен мәдени-гуманитарлық байланысты нығайтып, ұлттық тұтастықты күшейтуге ықпал етті.
Конституциялық даму: 1993 және 1995 жылдар
1993 жылғы Конституция
Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы Конституциясы — жаңа саяси-құқықтық жүйені құру жолындағы маңызды қадам болды.
1995 жылғы Конституция және оның маңызы
1995 жылғы Конституция елдің мемлекеттік құрылымы мен билік тармақтарының жұмысын нақтылап, құқықтық мемлекет қағидаттарын бекітті. Ол кейінгі саяси реформалар мен институттардың қалыптасуына негіз болды.
Нарықтық экономикаға көшу: дағдарыс, реформалар, қаржы
1992–1996 жылдардағы дағдарыс
Өтпелі кезеңде елде экономикалық дағдарыс тереңдеп, өндіріс көлемі төмендеді. Дағдарыстың себептері мен салдарын азайту үшін мемлекет тұрақтандыру шараларын жүргізді.
Жекешелендіру және меншік түрлері
Шаруашылықтың барлық салалары нарықтық қатынастарға өте бастады. Жекешелендіру нәтижесінде кооперативтік, акционерлік, жеке меншік нысандары кеңейіп, кәсіпкерлік орта қалыптасты.
Инвестиция, қаржыландыру, ұлттық валюта
Экономикаға шетелдік инвестициялар тартылды, қаржыландыру жүйесі қайта құрылды. Ұлттық валюта — теңге айналымға енгізіліп, елдің ақша-несие саясатын дербес жүргізу мүмкіндігі артты.
Экономикалық байланыстар
Қазақстан дамыған капиталистік мемлекеттермен және ТМД елдерімен экономикалық байланыстарын кеңейтті. Өңірлік ынтымақтастықтың маңызды бағыты ретінде Еуразиялық экономикалық одақтастықтың қажеттілігі мен маңызы атап өтілді.
Сыртқы экономикалық бағыттардың практикалық мәні
Экспорттық әлеует, инвестициялық климат және сауда әріптестіктері — өтпелі кезеңнен кейінгі өсімге ықпал еткен басты факторлардың бірі болды.
Қазақстан халықаралық қатынастар жүйесінде
Қазақстан – ТМД елдері
Қазақстанның Ресей, Украина, Қырғызстан және басқа да ТМД мемлекеттерімен қатынастары өңірлік қауіпсіздік пен экономикалық өзара ықпалдастықтың маңызды бөлігі ретінде дамыды.
Батыс елдерімен байланыстар
Қазақстанның АҚШ, Германия, Ұлыбританиямен әріптестігі инвестиция, технология және халықаралық саясаттағы өзара іс-қимылмен нығайды.
Түркиямен ынтымақтастық
Түркиямен қатынастар мәдени-гуманитарлық байланыстарды, білім мен экономика саласындағы жобаларды қамти отырып кеңейді.
Ішкі саяси жаңғыру және стратегиялық бастамалар
Саяси жүйе және институттар
- Республикадағы саяси ахуалдың жаңаруы, көппартиялық жүйенің қалыптасуы.
- Қоғамдық ұйымдардың қызметі және азаматтық қоғамның нығаюы.
- Кәсіпқой парламенттің құрылуы және оның қызметі.
Ұлттық бірлік пен құндылықтар
- Ұлтаралық қатынастарды реттеуге бағытталған мемлекеттік бағдарлама.
- «Қазақстандық патриотизм» идеясын жүзеге асыру.
- Территориялық-әкімшілік өзгерістердің қажеттілігі мен маңызы.
«Қазақстан – 2030» стратегиясы
Ұзақ мерзімді даму бағдарын айқындаған «Қазақстан – 2030» стратегиясы мемлекеттік жоспарлау мәдениетін күшейтіп, әлеуметтік-экономикалық басымдықтарды жүйелеуге бағытталды.
Елорданың ауысуы: Астана
Қазақстанның жаңа астанасы ретінде Астана қаласының қалыптасуы елдің әкімшілік-саяси және инфрақұрылымдық дамуына серпін берді.
Ғылым, білім және денсаулық сақтау
Тәуелсіздік жылдарында ғылым мен білім беру жүйесін жаңғырту, денсаулық сақтау саласын дамыту бағытында бірқатар шаралар жүзеге асырылды.
Мәдениет, тарихи белестер және жаңа дәуір
Тәуелсіздік жылдарындағы мәдени даму
Қазақстан мәдениеті тәуелсіздік кезеңінде жаңаша бағыт алып, ұлттық мұраны сақтау мен заманауи мәдени үдерістерді дамыту қатар жүрді.
Тәуелсіздіктің 10 жылдығы және ғасырлар тоғысы
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінің 10 жылдығын атап өту — мемлекет құру жолындағы нәтижелерді саралаған маңызды белес болды. Ғасырлар тоғысындағы Қазақстан жаңа мақсаттар мен сын-қатерлерге жауап беруге ұмтылды.
Тұңғыш Президенттің рөлі
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында Н. Ә. Назарбаевтың тұңғыш Президент ретінде мемлекеттік институттарды қалыптастыру, ішкі тұрақтылықты сақтау және сыртқы саяси бағыттарды айқындау үдерістеріндегі орны ерекше аталады.